Orman yangınları ile mücadelede alınacak önlemlere ilişkin
Kaynak göster
Selçuk Özdağ (Yeni Yol), 20 Ağustos 2024 tarihinde 7/15753 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 63 gün sonra, 22 Ekim 2024).
Selçuk Özdağ (Yeni Yol, Muğla). “Orman yangınları ile mücadelede alınacak önlemlere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/15753, 20 Ağustos 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-15753-orman-yanginlari-ile-mucadelede-alinacak-onlemlere-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/9de9c631-950c-4de5-bda5-019173b204ae
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 63 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 50 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını, Anayasa'nın 98 ve İçtüzüğün 96'ncı maddeleri gereğince talep ederim. 19.08.2024 illetvekili
Ülkemiz her yaz olduğu gibi bu yaz mevsiminde de ormanlarımızın yanarak heba olduğu bir gerçeklikle karşı karşıya kalmıştır. Geçen hafta sonu İzmir, Muğla, Bolu, Aydın, Çanakkale, Kastamonu, Manisa, Antalya ve Tunceli başta olmak üzere ülkemiz ormanlarının cayır cayır i yanması ile bitmeyen kara yazgımızın bir tekrarını daha müşahede ettik. Yangınların başlaması ve özellikle sosyal medyadan yapılan çağrıların artması sonrasında Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI: "Küçüklerden bahsetmiyorum ama belli bir seviyenin üzerinde bugün 47 yangın çıktı. Bunların 30'u kontrol altına alındı. 17'sine müdahaleler devam ediyor açıklaması yapmıştır.
Bakan bey bu açıklamayı yaptığı sıralarda sadece İzmir Karşıyaka Yamanlarda ki yangın, rüzgârın da etkisiyle her tarafa yayılmaya başlamış, İzmir'de şehir içini tamamen dumanlar kaplamış ve küller yerleşim alanlarının üstüne yağmaya başlamıştı. 16 evin yandığı 2 mahallenin ve işyerlerinin boşaltıldığı, yangının kontrol altına alınamadığı, Karşıyaka Bayraklı bölgesinde evlerinizi boşaltın anonslarının yapıldığı bilgisi de yetkili merciler tarafından paylaşılmıştır. i
Gerekçenin tamamını göster (11 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Türkiye, yaşanan her felaketten sonra alınamayan tedbirler, ihmal ve yönetim acizliği gibi tartışmaları yapmaktan bıktı usandı ama mevcut iktidar 22 yıldır bu konuda ciddi hiçbir somut adım atmamaktadır. Konumuz olan orman yangınlarıyla mücadele ederken de, bu yangınları engelleme dışında mesela söndürme konusunda yaşanan tartışmalar genel olarak hava
.gücünün (yangın söndürme uçaklârı, helikopterler vs) yetersizliği etrafında yaşanmaktadır.
Ülkemiz, Avrupa'nın en geniş ormanlık alanlarına sahip ülkelerinden birisi ve açıklanan son verilere göre, İspanya'da 18 milyon 572 bin hektar ormanlık alan bulunurken, Türkiye'de bu rakam 22 milyon 220 bin hektara civarındadır.
Elimizdeki veriler, Türkiye'nin aşağı yukarı yedi katından az ormanlık alana sahip Yunanistan'ın, yangın söndürme uçakları alanında Türkiye'den çok daha fazla kapasiteye sahip olduğunu göstermektedir.
Sayfa1/3 "
Türkiye, 26 uçak ve 105 helikopterden oluşan bir yangın söndürme filosuna sahip ve ne sayıda keşif uçağının bulunduğu bilinmiyor. Üstelik nitelik bakımından da tek motorlu uçakların etkinliği ciddi tartışma konusu olarak karşımızda durmaktadır. .
Türk Hava Kurumu tarafından emekliye ayrılan 11 adet tek motorlu M-18 Dromader uçağının çürümeye terk edilmiş durumda olduğu ama geçen senelerde aynı tip uçakların yangınlara müdahale etmek ve destek sağlamak amacıyla Polonya'dan kiralandığı da kayıtlarda yerini almıştı, Yine elimizdeki verilere göre; yangın söndürme filosunda daha önce 9 adet CL-215 tipi çift motorlu uçak bulunmasına rağmen bunlardan #ünün kaza kırımı yaşadığı ve kullanılabilir durumda sadece 6 uçak kaldığı, bu uçaklardan #ünün de bakım çalışmaları tamamlanarak kullanıma alındığı açıklanmıştı. Ancak bir yangına müdahale ederken bir uçağımızın Bafa Gölü'ne düşmesi ile şu anda Türkiye'nin kullanılabilir durumda sadece 3 adet CL-215 tipi çift motorlu uçağın bulunduğu bilinmektedir.
Orman yangınları konusunda benzer sorunlar yaşayan Yunanistan ise mesela 7 adet DHC-515 tipi çift motorlu uçak için sözleşme imzalamış ve bu uçakları Mart 2027'de kullanmaya başlayacağı açıklanmıştır. Tüm bunlara ilaveten, Avrupa Birliği Sivil Savunma Mekanizması, üye ülkelerde kullanılmak üzere 12 çift motorlu uçak daha satın almış ve böylece, 2027'de acil durumlarda kullanılmak üzere AB'nin 28 uçak ve 4 helikopterden oluşan bir filosuna da sahip olacağı anlaşılmıştır. Aynı şekilde, Türkiye ile kıyaslanabilir ormanlık alan yüzölçümüne sahip İspanya'da da benzer bir çalışmanın olduğu bilinmektedir.
Bütün bunlardan anlaşılacağı üzere yangın söndürme çalışmalarında kullanılan ekipman ve teknolojilerin yetersizliği dikkat çekmektedir. Nicelik olarak zaten yetersiz olan başta yangın söndürme uçakları ve keşif ekipmanlarının gece görüşüne imkan veren niteliklerden yoksun olması nedeniyle geceleri yangınlara müdahale edilememektedir.
Netice olarak son 22 yılda orman yangınlarının sayısı 1.471'den 2023 yılında 2 bin 579 çıkmıştır. Bu sayı nerdeyse geçmişin iki katı olup bu durumu sadece iklim değişikliğine bağlayarak sorunun esas kaynağını gözlerden uzak tutmaya çalışmak bir hükümet tarzı olabilir lakin gerçeklerle bir ilgisinin olmadığını biliyoruz.
Bu bağlamda;
SORULAR
Yangın söndürme konusunda tüm dünyanın başvurduğu en önemli araç olan yangın söndürme uçakları konusunda bugüne kadar ne tür girişim ve anlaşmalar yapılmış, bu anlaşmalarda ne gibi sorunlar yaşanmış, mevzu gecikmelerin ülkeye ne kadar maddi/manevi zarara yol açtığı konusunda kamuoyuna ne zaman bir açıklama yapmayı düşünüyorsunuz?
2003 yılından bugüne kadar meydana gelen orman yangını sayısı ne kadardır? Son 7 yılda meydana gelen orman yangını ile son bir yılda meydana gelen orman yangını sayısı ne kadardır? 2024 yılı içerisinde ülkemizde meydana gelen orman yangınlarının sayısı nedir?
Söz konusu orman yangınlarının bölgesel ve il bazında dağılımı nedir? Yangınların çıkış nedenleri konusunda bir envanter çalışması yapılmış mıdır? İddia edilen sebeplerle inceleme ve soruşturma neticesinde ortaya çıkan gerçek sebepler arasında ciddi farklılıklar ver mıdır? Varsa bunun sebebi nedir? Kamuoyunun bu konuda doğru ve eksiksiz bilgilendirildiğini düşünüyor musunuz?
Ortaya çıkan yangınların evveliyatında/önlenmesinde ve akabindeki söndürme çalışmalarında kullanılan ekipman ve teknolojilerin nitelik ve nicelik konusunda yeterli olup olmadığına dair kurum olarak bir değerlendirme yapılmış mıdır?
Yangın söndürme uçakları/helikopterleri ile keşif ve tespit araç/ekipman/personel sayı ve kapasitelerinin yeterli olduğunu düşünüyor musunuz?
Gece görüşüne sahip yangın söndürme uçakları da dahil olmak üzere bu konuda faaliyet yürüten; keşif ve tespit araç/ekipman/personel sayısı ve kapasitesi tam olarak ne kadardır?
Yangın söndürme uçakları için yürütülen çalışmalar nelerdir? Bunlar ne aşamadadır ve ne kadarı tamamlanmıştır? Yangın söndürme uçakları için yapılan anlaşmaların toplam maliyeti ne kadardır? Bu maliyetin ne kadarı ödenmiştir ve kalan tutar ne kadardır?
Kanun ve yönetmelik gereği yanan ormanlıkları ağaçlandırma /ormanlaştırma çalışmaları ne aşamadadır? Özellikle kıyı bölgeleri ile rayici yüksek yerlerde orman yangını sonrası oluşan alanların ormanlık alan vasfı kaldırılarak yapılaşmaya açılması hakkında kamuoyunu bilgilendirmeyi düşünüyor musunuz? Bu tür alanların ağaçlandırılması bir zorunluluk iken yapılaşmaya izin veren sebepler ile hukuki gerekçe ve kamu yararı nedir?
CHS ile Cumhurbaşkanının şahsına verilen bu tür yetkilerin bir hukuk devletinde ülke ve kamu yararı aleyhine kullanılmasının geleceğimiz açısından büyük bir risk oluşturduğunu düşünüyor musunuz?
Bugüne kadar ve özellikle son 7 yılda meydana gelen orman yangınlarının ardından yanan söz konusu alanların yüzde kaçında yeniden ağaçlandırma (ormanlaştırma) çalışması yapılmıştır? Bu alanların yüzde kaçı orman alanı olma vasfından çıkarılmıştır? Orman vasfından çıkarılan söz konusu bu alanların bölge ve il olarak dağılımı nedir?
Söz konusu orman yangınlarının ardından kamuoyunda tartışılan bir husus olması nedeniyle özellikle turistik ve kıyı bölgelerinde orman yangını sonrası bu alanlarda otel ve turistik tesislerin yapılması hakkında ne düşünüyorsunuz?
Her orman yangını çıktığında terör örgütlerinin bu yangınları çıkardığı haberleri dolaşıma sokulmaktadır. Terör örgütlerinin birçoğunu üstlenmesi yanında bu hususta ne gibi adli idari soruşturmalar yapılmıştır? Sonuçları nelerdir? Ormanları PKK ve benzeri terör örgütleri yakıyorsa (ki birçoğunu yaktıkları malum) yanan yerlere otel ve tatil köylerini kimler yapıyor ve bunlara kimler izin veriyor?
Muğla ve Manisa ve İzmir illerimizde 2003 yılından bugüne kadar ne kadar orman yangını meydana gelmiş, ne büyüklükte ve yüzde oranında orman alanı yok olmuş, ne kadar maddi ve manevi zarar meydana gelmiş, ne kadar can kaybı yaşanmış, yanan bu alanların ne kadarı (yüzde olarak) ağaçlandırılmış, yanan bu yerlede yaşayan vatandaşlarımızın zararları hangi ölçüde karşılanmış, bu konuda bölge insanına ne gibi destekler sağlanmıştır?
Ormanlarda yangına sebebiyet verdiği uzmanlar tarafından belirtilen mevcut elektrik nakil hatları, maden ocakları, turistik tesisler gibi yerlerin denetlenmesi hangi periyotlarla yapılmaktadır. Yüksek gerilim hatları altında bululan ve sahibi firmaların sorumluluğunda bulunan alanların temizlenmemesi nedeniyle kuru otlardan ve elektirik dalrgalarından kaynaklı (o yangın risklerinin arttığı bilindiği halde niçin bu konuda gerekli önlemler alınmamaktadır?
Son 7 yılda orman yangınları ile mücadele için ne kadar bütçe ayrılmıştır?
Söz konusu orman yangınları ile yaşanan ihmal ve yetersizliklerden dolayı bakanlığın birinci dereceden sorumlu yötecisi olarak istifa etmeyi düşünüyor musunuz?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Anayasa'ınızın 169'uncu maddesinde; "Devlet, ormanların korunması ve sahalarının genişletilmesi için gerekli kanunları koyar ve tedbirleri alır. Yanan ormanların yerinde yeni orman yetiştirilir, bu yerlerde başka çeşit tarım ve hayvancılık yapılamaz. Bütün ormanların gözetimi Devlete aittir." Hükmü gereğince, orman yangınlarından zarar gören tüm alanlar yılı içerisinde ağaçlandırma çalışmalarına konu edilerek yeniden ormanlaştırılmaktadır.
Son 21 yılda yaptığımız ağaçlandırma çalışmaları ile orman varlığımızı 912,5 artırdık.
Orman varlığımız 1972 yılında 20,2 milyon hektar iken, ülkemizde 2023 yılı itibarıyla orman varlığımız 23,4 milyon hektara yükselmiştir.
2023 yılında orman yangınlarından zarar görmüş sahaların tamamı çeşitli silvikültürel yöntemler (tabii gençleştirme, suni gençleştirme, ağaçlandırma, rehabilitasyon, koruma vb.) ile yeniden ormanlaştırılmıştır.
Orman yangınlarının failleri ile ilgili soruşturmalar adli makamlarca yapılmaktadır.
2024 yılında ülke genelinde 105 adet helikopter, 27 adet uçak ve 14 adet İnsansız Hava Aracı (İHA) orman yangınlarıyla havadan mücadele kapsamında kullanılmak üzere hazırlanmıştır. Orman yangınlarıyla mücadele kapsamında gece görüş ekipmanına sahip 5 adet yangın söndürme helikopteri görev yapmaktadır.
Bakanlığımız tarafından kendi hava gücümüzün oluşturulması kapsamında ise; 2 adet yönetim uçağı ve 20 adet söndürme uçağı ile birlikte toplam 22 adet uçak, 6 adet yönetim ve 3 adet yangın söndürme helikopteri olmak üzere toplam 9 adet helikopter ile 12 adet İnsansız Hava Aracı (İHA) satın alınmış olup ayrıca 8 adet yerli ve milli yangın söndürme helikopteri üretilebilmesi maksadıyla Türk Havacılık ve Uzay Sanayii AŞ. (TUSAŞ) ile sözleşme imzalanmıştır.
Ülkemizde çıkan orman yangınlarının; 29,2si ihmal ve dikkatsizlik, 904,9*u kasıt, 905,4/'ü kaza, 9012"si doğal nedenler ve 9648,5'i ise sebebi bilinmeyen olarak kayıt altına alınmıştır.
Yıllar itibarıyla Türkiye genelinde meydana gelen orman yangını sayısı, Ülkemizde çıkan orman yangınlarının nedenlerine göre sayısal dağılımı verileri ile önergede bahsi geçen Muğla, Manisa ve İzmir illerinde meydana gelen orman yangını sayısı ve alanları Orman Genel Müdürlüğümüzün resmi internet sitesinde yayınlanmaktadır. Muğla, Manisa ve İzmir illerimizde söz konusu sahaların tamamı çeşitli silvikültürel yöntemler (tabii gençleştirme, suni gençleştirme, ağaçlandırma, rehabilitasyon, koruma vb.) ile yeniden ormanlaştırılmıştır.
Ayrıca orman yangınlarıyla mücadelede 15.500 yangın işçisi, 4.000 teknik personel, 5.500 orman muhafaza memuru ve yaklaşık 130 bin gönüllü bulunmaktadır.
Ülkemizde orman yangınlarıyla mücadele kapasitemizde son yıllarda ciddi artışlar yaşanmıştır. 2003 yılında ortalama 40 dakikayı bulan orman yangınlarına müdahale süresi 2022 yılı itibarıyla 11 dakikaya kadar düşürülmüştür.
Orman Genel Müdürlüğümüzce gerekli izinler verilirken gerek ÇED aşamasında gerekse izin talep aşamasında orman yangınlarını önleme, müdahale, haberleşme-gözetleme açısından belirlenen kriterler kapsamında gerekli değerlendirmeler yapılmakta, izin verilen alanlarda uyulması gereken kriterler belirlendikten sonra izin sahiplerinden bu hususlar ile ilgili taahhüt alınmaktadır. İzin süresince de belirlenen bu kriterlere uyulup uyulmadığı hususlarında gerekli kontroller yapılmaktadır. Orman Kanunu'nun 17'nci maddesinin üçüncü fıkrasının Strateji Geliştirme Başkanlığı uygulanması hakkında yönetmelik hükümleri kapsamında izin sahaları ekiplerimizce yatırımı devam eden hatlarda her yıl, yatırımı biten hatlar O ile 5 ile biten yıllarda bir kez kontrol edilmekte, ayrıca iletim hattı izni verilen sahalar teknik elemanlarımız ve toplu koruma ekiplerince aylık ve haftalık sürelerde olmak üzere periyodik olarak kontrol edilmektedir.
Orman yangınlarıyla mücadele kapsamında;
Orman yangınlarıyla mücadele edecek personel ve gönüllülere teorik ve uygulamalı orman yangınlarıyla mücadele eğitimine tabi tutulmaktadır. Bu kapsamda; orman gönüllüsü olarak görev yapan 216 kişiye ve Uluslararası Ormancılık Eğitim Merkezinde 11.624 personelimize eğitim verilmiştir. Gönüllülere Kişisel Koruyucu Donanım temin edilmiş olup, aktif olarak orman yangın sahasında görev alacak gönüllülerimize (yanmaya dayanıklı elbise, bot) teslim edilmektedir.
Ayrıca 1.884 personelimize ileri teknik sürüş eğitimi verilmiştir.
Halkın orman yangınları konusunda daha duyarlı olmasını sağlamak amacıyla yıl boyu bilinçlendirme çalışmaları yapılmaktadır.
Orman yangınlarına karşı alınacak önlemler konusunda farkındalık oluşturmak amacıyla "Orman Benim" kampanyası başlatılmıştır. Orman yangınlarının önlenmesi ve ormanların atıklardan temizlenmesi konusunda farkındalık oluşturmak amacıyla yol kenarı ve orman içi katı atık temizlikleri Türkiye genelinde yapılmıştır.
15.481 köyde 334.242 köylü vatandaşımıza, 34.560 çoban, avcı ve arıcıya, 6.345 okulda 667.803 öğrenciye, 259.761 kamu görevlisine ve 25.160 askeri personele orman yangınlarıyla ilgili farkındalık eğitimi verilmiştir.
2024 yılı yangınla mücadele organizasyonunda; 1.686 arazöz, 2.655 ilk müdahale aracı, 831 iş makinesi görev almaktadır.
İnsansız mobil gözetleme kuleleri inşa ederek ülke genelinde orman alanlarının 7/24 esasına göre gözetlendiği 184'ü akıllı, 776 adet gözetleme kulemiz bulunmaktadır. İHA'lar yangın tespiti ve yönetiminde kullanılmaya devam etmektedir.
Karar Destek Sistemi ve Yangın Davranış Modeli ile yangın riski tespiti ve yangın yönetiminde aktif olarak kullanılmaya başlanılmıştır.
Yangın önleme tesisleri (YARDOP) yapılarak ve mevcut tesislerin bakımı tamamlanarak çıkabilecek yangınların büyüme riski azaltılmaya çalışılmaktadır.
Hava ve kara araçlarımızın yangınlara daha kısa sürede ve daha etkin bir şekilde müdahale edebilmesi için inşa edilen havuz ve gölet sayısı 4.744 adede ulaşan, yangın havuz ve göletlerinin bakımları yapılarak, yangın mevsiminde dolu olmasını sağlayacak tedbirler alınmıştır.
Orman köylerine traktörler ile birlikte orman yangınlarda kullanılmak üzere su tankerleri dağıtılmaktadır.
Başta AFAD olmak üzere, Jandarma, Milli Savunma Bakanlığı, Karayolları Genel Müdürlüğü ve Belediyeler ile iş birliği içerisinde çalışmaktadır.
Orman yangın riskinin yüksek olduğu alanlarda, en kısa zamanda müdahale edecek şekilde ilk müdahale araçları, arazözler ve ekipler 1.600 farklı noktada konuşlandırılmıştır.
Yaklaşık 230 bin km orman yolunun bakımı yapılmış ve bütün yolların açık ve ulaşılabilir olması sağlanmıştır.
Orman Arama Kurtarma Ekipleri (ORKUT) kurulmuştur. Bu ekipler, yangın öncesi ve sonrası kurtarma operasyonlarını yürütmek, orman alanlarındaki arama kurtarma faaliyetlerini koordine etmek ve gerektiğinde diğer afetlere müdahale etmektedirler. Strateji Geliştirme Başkanlığı
Ayrıca, Meteoroloji Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanarak, Bakanlığımız kullanımına sunulan ve orman yangınlarının çıkma olasılığının fazla olduğu bölgelerin günler öncesinden tahmin edilmesine imkân sağlayan MEUS (Meteorolojik Erken Uyarı Sistemi) başarılı bir şekilde kullanılmaktadır. MEUS sistemi sayesinde yangın çıkma ihtimalinin fazla olduğu günlerde, riskli bölgelerde konuşlu yangınlarla mücadele unsurlarımız teyakkuz durumuna geçirilmekte ve olası orman yangınlarına daha kısa bir zaman periyodunda müdahale edilmektedir.
Orman yangınları ile mücadele çalışmalarında; orman yangınlarını önleyici, yangın esnasında, yangın Sonrası yanan alanların rehabilitesinde ayrılan bütçeler ile tüm çalışmalar yürütülmektedir.
İbrahim YUMAKLIBakan