Kahverengi kokarca böceği ile mücadeleye ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 71 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak cevaplandırmasını saygılarımla arz ederim. 19.06.2025 ak Dalgın
Bölgede gerçekleştirdiğimiz saha ziyaretlerinde edindiğimiz bilgilere göre Bursa'nın Karacabey ilçesi Bayramdere ve Kurşunlu mahallelerinde meyve ağaçlarını saran kahverengi kokarca böcekleri özellikle kiraz, erik, ve dut ağaçlarında zarara yol açarak ürünlerde kalite kaybına neden olmuştur.
Konuyla ilgili olarak bölgede temasa geçtiğimiz köylüler yetkililere defalarca başvurduklarını ancak İl ve İlçe Tarım Müdürlüklerinin kendilerine şu ana dek anlamlı bir yardımda bulunmadıklarını belirtmiştir. Bölgede çalışan bir zirai ilaç firması yetkilisi sorunun bölgede bulunan firmaların imkan ve kabiliyetlerini aştığını, ancak Bakanlık yardımıyla çözülebileceğini belirtmiştir.
Köylü vatandaşlarımız sorunun 2024 sonbahar mevsiminden bu yana devam ettiğini; bu nedenle 2025 ilkbaharındaki meyve hasadının büyük ölçüde etkilendiğini; endişelerinin 2025 sonbaharındaki sebze hasadının etkilenmesi olduğunu söylemişlerdir. Şu ana kadar yardım olarak kokarca böceklerini toplamak için Tarım Müdürlükleri tarafından sınırlı sayıda "böcek hapisleri? temin edildiğini ifade eden vatandaşlarımız, bu yardımın oldukça yetersiz olduğunu; ve an itibariyle Tarım Müdürlükleri tarafından kokarca böceklerinin doğal düşmanı olduğu belirtilen samuray arılarının istilaya uğrayan zirai alanlarda salınmasının gündemde olduğunu ifade etmişlerdir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Ulusal basına da yansıyan bu problem Bakanlığınızın gündemine ne zaman girmiştir? Sorunun çözümü için planınız nedir?
Anayasa Mahkemesine göre kamu hizmeti, toplumun ortak ve genel ihtiyaçlarını tatmin için kamu yararına yapılan bir faaliyet olduğu için sürekli yapılması gereken bir hizmettir. Süreklilik kamu hizmetinin herhangi bir kesintiye uğramadan, düzenli ve yeterli olarak yerine getirilmesini gerektirir. Araştırmamıza göre Karacabey'de yaşanan sorunun olağanüstü bir sorun olmadığı görülmektedir. Bu duruma rağmen, Bakanlığınıza bağlı kuruluşların en az 7-8 aydır sürdüğü belirtilen bu sorunla ilgili çözüm getirmede bu kadar gecikmesinin ve kamu hizmetinin aksamasının açıklaması nedir?
Karacabey'deki çiftçilerimizin böcek istilası nedeniyle ilkbahar meyve hasadında yaşadıkları zararın ekonomik karşılığı nedir? Zararı tazmin etmek planlarınız dahilinde midir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Bitkisel üretimde önemli ölçüde kayıplara neden olan istilacı ve polifag bir zararlı olan Kahverengi kokarca ülkemizde ilk defa 2017 yılında görülmüştür. Bakanlığımızca Kahverengi kokarca ile mücadele kapsamında; mücadele metotları ve alınması gereken önlemler belirlenmiş, biyolojik mücadele çalışmaları başlatılmıştır. Kahverengi kokarca ile mücadele için bitki koruma ürünleri, biyosidal ürünler ve feromon tuzaklar ruhsatlandırılmış Kahverengi kokarca'nın toplu mücadelesi için kullanıma sunulmuştur.
2023 yılında "Kahverengi Kokarca Eylem Planı" uygulamaya konulmuş ve 2024 yılında "Kahverengi Kokarca ile Mücadele Seferberliği" başlatılmıştır. Zararlıyla mücadelede mekanik (süpürme, toplama, imha), biyoteknik (feromon tuzaklar), biyolojik (Samuray arıcığı, sülün) ve kimyasal mücadele yöntemleri uygulanmaktadır.
Kahverengi kokarca mücadelesi amacıyla 186.632 üreticiye, 2.196 basın mensubuna, 1.122 sektör temsilcilerine bilgilendirme yapılmış, konu ile ilgili olarak 90.000 adet eğitim materyali dağıtılmıştır. Biyolojik mücadele için Bakanlığımızca 2023 yılında 20.000 adet, 2024 yılında 207.286 adet doğal düşman üretimi yapılarak 35 ilde (Bursa ilinde 9.912 adet) salım yapılmıştır. İl tarım ve orman müdürlüklerimizin kontrolünde 2024-2025 yılı kışlak mücadelesi döneminde 1.008.663 hanede biyosidal ilaçlama yapılmıştır.
2025 yılında Bursa ilinin de dahil olduğu 46 ilde, 212 ilçede, 1.272 teknik personel ile 631 lokasyonda survey çalışmaları yürütülmektedir. Ayrıca biyolojik mücadele amacıyla 1 milyon Samuray arıcığı üretilerek, zararlının yoğun olduğu illerde salım programlanmış olup bugüne kadar 44 ilde (Bursa ilinde 5.000 adet) 915.376 adet Samuray arıcığı salımı yapılmıştır. Zararlı ile mücadele ve eğitim yayım çalışmaları yoğun bir şekilde devam etmektedir.
Bakanlığımızca, ekonomik öneme sahip ürünlerde zararın en aza indirilmesi için entegre mücadele yöntemi benimsenmektedir. Bu zararlıya karşı en umut vadeden yöntemlerden biri, "Samuray Arıcığı" (Trissolcus japonicus) yumurta parazitoitinin kullanıldığı klasik biyolojik mücadeledir. Bakanlığımızca yürütülen "Kahverengi kokarca Ülkesel Entegre Mücadele Yönetimi Projesi" kapsamında; Kahverengi kokarca mücadelesi için 2024 yılında 207 bin "Samuray Arıcığı" üretilmiş ve 35 ilde salımı yapılmıştır.
2025 yılı Samuray Arıcığı üretim hedefleri; e Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü tarafından 750.000 yumurta paketi ve 450.000 Samuray arıcığı üretimi;
" Giresun Fındık Araştırma Enstitüsü 300.000 yumurta paketi ve Samuray arıcığı üretimi; e Zirai Mücadele Merkez Araştırma Enstitüsü 250.000 Samuray arıcığı üretimi; e Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü tarafından 50.000 Samuray arıcığı üretimi ile birlikte toplamda 1.050.000 adet parazitoit üretiminin gerçekleştirilmesi ve salımının yapılması planlanmaktadır. "Samuray Arıcığı Salım Rehberi" hazırlanarak il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerimize gönderilmiştir.
25.04.2025 tarihi itibarıyla Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitümüz 2025 yılı hedefine yılın ilk çeyreği sonunda ulaşarak 800.000 yumurta paketi, Giresun Fındık Araştırma Enstitümüz ise yılın ilk çeyreği sonunda yıllık hedefinin 9680'ine ulaşarak 250.000 yumurta paketi sayılarına ulaşmıştır. 2025 yılı hedeflerinin üzerinde üretim gerçekleşeceği öngörülmektedir. TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
Kahverengi kokarcaya karşı ruhsatlı pestisitler sadece fındıkta mevcuttur ancak diğer ürün gruplarında da ciddi zararlara neden olduğundan birçok meyve, sebze ve tarla ürününde kullanılmak üzere geçici tavsiyeler verilmiştir. Araştırma enstitülerimizce il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerimizde görevli teknik personel için çok sayıda eğitim düzenlenmiştir.
Ondokuzmayıs Üniversitesi ile Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü tarafından hazırlanan "Kahverengi Kokarca ile Biyolojik Mücadelede Bakteri Kökenli Entomopatojenlerin Araştırılması ve İnsektisidal Aktivite Gösteren Moleküllerin Kimyasal Yapılarının Karakterizasyonu" isimli TÜBİTAK 1001 Projesi'nin Eylül 2025 tarihine kadar saha çalışmalarının tamamlanması planlanmaktadır.
Ayrıca 2024 yılında yaklaşık 1000 adet feromon ve bidon tuzak ile zararlının yoğun olduğu illerde ilaç kullanımının azaltılması için çalışmalar yapılmıştır.
Bunlara ilave olarak yapay kışlak oluşturulması ve biyopestisit uygulanması ile alternatif mücadele metodlarının araştırılması konularında 2 adet güdümlü proje yürütülecektir. Ayrıca bazı bitki ekstraktlarının zararlı üzerindeki toksik ve uzaklaştırıcı etkileri çalışılacaktır.
Ayrıca Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğümüz tarafından ülkemizde son zamanlarda fındık ve meyvelere zarar veren Kahverengi kokarca (Halyomorpha halys) ile biyolojik mücadele kapsamında sülünlerin faydalı olup olmayacağıyla ilgili akademik çalışmalar yapılmış ve sülünlerin bu böcekleri yedikleri gözlemlenmiştir.
Bakanlığımızca yürütülen Kahverengi kokarca ile topyekün mücadele çalışmalarına katkı sağlamak amacıyla istasyonlarımızdan ürettiğimiz 9.000 adet sülünün salımının yapılması planlanmaktadır. Bu bağlamda 09.05.2025 tarihinde Samsun Gelemen istasyonumuzdan Ordu ilinin Fatsa, Perşembe ve Çamaş ilçelerinde ilk sülün salımı gerçekleştirilmiştir. Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Kanatlı Hayvan Yerleştirme Programı kapsamında Doğu ve Batı Karadeniz Bölgesi başta olmak üzere etkilenen bölgelere biyolojik mücadele kapsamında sülün salımı yapılacaktır.
İbrahim YUMAKLIBakan