Modern sulama yöntemlerinin yaygınlaştırılması için yapılan çalışmalara ilişkin
Kaynak göster
Ahmet Şık (TİP), 24 Haziran 2025 tarihinde 7/29697 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 66 gün sonra, 29 Ağustos 2025).
Ahmet Şık (TİP, İstanbul). “Modern sulama yöntemlerinin yaygınlaştırılması için yapılan çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/29697, 24 Haziran 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-29697-modern-sulama-yontemlerinin-yayginlastirilmasi-icin-yapilan-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/27ea65d4-1511-4c20-bbf2-0197a61ad5e4
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 66 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Anayasa'nın 98. ve TBMM İç Tüzüğü'nün 96. ve 99. Maddeleri gereğince Türkiye Cumhuriyeti Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
İklim değişikliğinin etkileri her geçen gün daha derin ve yıkıcı bir biçimde hissedilmektedir. Bu krizinin en somut ve acil sonuçlarından biri olan kuraklık, özellikle su kaynakları açısından büyük bir tehdit oluşturmaktadır. Türkiye gibi yarı kurak iklim kuşağında yer alan ülkelerde bu durum, hem içme suyu temininde hem de tarımsal üretimde ciddi sorunlara yol açmaktadır. Tarım sektöründe artan su ihtiyacına rağmen mevcut kaynakların hızla azalması, su yönetimi politikalarının gözden geçirilmesini ve modern sulama teknolojilerinin yaygınlaştırılmasını zorunlu kılmaktadır.
Bu çerçevede, su kaynaklarının verimli ve etkin kullanımı, sadece çevresel sürdürülebilirlik açısından değil, aynı zamanda gıda güvencesi, kırsal kalkınma ve çiftçilerin ekonomik refahı açısından da hayati önemdedir. Geleneksel sulama yöntemlerinin yol açtığı su kayıpları ve verimsizlikler, modern sulama sistemlerine geçişi artık kaçınılmaz hale getirmiştir. Aynı şekilde, tarımsal sulama altyapısının çağın gereklerine uygun şekilde yenilenmesi ve güçlendirilmesi, ülkemizin iklim değişikliğine uyum kapasitesini artırmak açısından kritik bir rol oynamaktadır.
Bu bağlamda;
I- Bakanlığınız modem sulama sistemlerinin (damla, yağmurlama vb.) yaygınlaştırılması için ne tür teşvikler sağlamaktadır?
SORULAR
Çiftçilerin bu sistemlere erişimini kolaylaştırmak amacıyla hibe, düşük faizli kredi veya eğitim programları uygulanmakta mıdır?
Tarımsal sulamada su kayıplarını azaltmak üzere kanal onarımları, kapalı sistem sulama gibi altyapı projeleri yürütülmekte midir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
İklim değişikliğinin etkilerinin yoğun olarak hissedileceği Akdeniz iklim kuşağında yer alan ülkemizde büyüyen ekonomi ve artan üretimle tarımda, sanayide, enerjide, turizmde ve daha birçok sektörde suya olan ihtiyaç artmaktadır.
Bakanlığımızca 2016 yılında tamamlanan "İklim Değişikliğinin Su Kaynaklarına Etkisi Projesi" ile iklim değişikliğinin tüm havzalarda yüzey ve yer altı sularına muhtemel etkisi tespit edilmiş ve gerekli uyum faaliyetleri belirlenmiştir.
Ulusal su verimliliği hedeflerinin ve stratejilerinin ortaya konulduğu "Değişen İklime Uyum Çerçevesinde Su Verimliliği Strateji Belgesi ve Eylem Planı (2023-2033)" hazırlanmıştır.
Planda, sektörel ve bireysel su kullanımlarında hedefler, stratejiler, eylemler ve sorumlu kurumlar belirlenmiştir. Ayrıca plan kapsamında tarımsal su kullanım verimliliğini artıran uygulamaların yaygınlaştırılmasıyla mevcut durumda 9050 olan sulama randımanının 2030 yılına kadar 9060, 2050 yılına kadar 9065 seviyesine yükseltilmesi hedeflenmektedir.
Tarımsal sulama alanındaki gelişmeler Bakanlığımız tarafından yakından takip edilmekte olup teknik ve ekonomik şartlara bağlı olarak hızla modem sulama sistemlerine geçilmektedir. Sulama şebekeleri uzun yıllar açık kanal ve kanaletler şeklinde imal edilmekteyken inşaatı devam eden işlerin 994'ü borulu şebekelerden oluşmaktadır. i
Ayrıca, mevcut sulamaların rehabilitasyon faaliyetleri kapsamında borulu şebekeye dönüştürülme çalışmaları devam etmektedir. Yenilemesi yapılan sulama şebekeleri ile de yağmurlama ve damla sulama yapılan modern yüksek basınçlı sulama şebekeleri üreticilerimizin hizmetine sunulmaktadır.
Bu kapsamda yapılan çalışmalar sonucunda ülke genelinde 2025 yılı Temmuz ayı itibarıyla tarımsal sulamalarda borulu şebeke oranı "038 seviyesine ulaşmıştır.
Sulamalarda verim ve tasarrufu artıracak diğer bir faaliyet ise sahaya verilen suyun kontrolü ve ölçümü için yapılan çalışmalardır. Bu kapsamda sulama vanalarına sayaç takılması ve uzaktan kontrollü otomasyon sistemlerinin devreye alınması için çalışmalar devam etmektedir.
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğümüzce "Yenileme Projesi" kapsamında tahrip olmuş sulama tesislerinin tamir ve bakım faaliyetleri yürütülmektedir.
Tüm bu çalışmalara ek olarak, tasarruflu su kullanımı konusunda sulama birlikleri ve üreticilerimize eğitimler verilmektedir. "Modern Sulama Sistemlerinin Yaygınlaştırılması" konusunda düzenlenen 765 çiftçi eğitim ve yayım faaliyetine 14.232 kişi katılmıştır.
Bakanlığımızca tarımda kullanılan suyun etkin kullanımını sağlamak üzere 2007 yılından itibaren bireysel tarla içi modem sulama sistemlerine Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı (KK YDP) kapsamında 9050 oranında hibe desteği sağlanmaktadır. Bu kapsamında 2007-2024 yılları arasında 57.296 projeyle 5,4 milyon dekarlık alanın modern sistemlerle sulanması sağlanmıştır. Sulama sistemleri başvuru konuları aşağıda sıralanmaktadır.
" Tarla içi damla sulama sistemi kurulması, e Tarla içi yağmurlama sulama sistemi kurulması, e Tarla içi mikro yağmurlama sulama sistemi kurulması,
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
" Tarla içi yüzey altı damla sulama sistemi kurulması, se Lineer veya Center Pivot sulama sistemi kurulması, e Tamburlu sulama sistemi kurulması, e Güneşenerjili sulama sistemi kurulması, e Tarımsal sulama amaçlı güneş enerji sistemleri ve
" Akıllı sulama sistemleri.
Kurak ve yarı kurak bölgelerde yağış sularından maksimum fayda sağlanmak üzere yağmur hasadı projeleri yürütülmektedir. 2022 yılında KKYDP kapsamında tarımsal kuraklığı önlemeye yönelik kırsalda yağmur hasadı için havuz yapımı (Jeomembran) 9650 hibe kapsamına alınmıştır.
IPARD TII Programı kapsamında çıkılan ve çıkılacak çağrılarda 9050-75 değişen oranlarda yatırım tedbirlerine (damla sulama, yağmurlama, pivot ve tamburlu sulama sitemlerinin ayrıca suyun kaynağından çıkarılmasında ihtiyaç duyulan enerjinin karşılanabildiği modern tarımsal solar sulama sistemlerinin dahil olduğu) hibe desteği sağlanmaktadır.
8038 ve 8039 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararları kapsamında 01.01.2024-31.12.2026 tarihleri arasında Ziraat Katılım Bankası A.Ş. ile T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerinden 28 farklı konuda 9425-0100 aralığında Hazine faiz/kâr payı destekli yatırım ve işletme kredi/finansmanı kullanımı yapılabilmektedir.
Bu doğrultuda; basınçlı sulama sistemleri ve tarımsal yenilenebilir enerji yatırımlarına 15 milyon üst limite kadar "0100'e varan oranlarda faiz/kâr payı desteği verilmektedir.
İbrahim YUMAKLIBakan