Ermenistan'da bulunan bir nükleer santralde yaşanabilecek olası bir sızıntıya karşı Iğdır'da alınan önlemlere ilişkin
Kaynak göster
Yılmaz Hun (DEM Parti), 25 Haziran 2025 tarihinde 7/29756 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 51 gün sonra, 15 Ağustos 2025).
Yılmaz Hun (DEM Parti, Iğdır). “Ermenistan'da bulunan bir nükleer santralde yaşanabilecek olası bir sızıntıya karşı Iğdır'da alınan önlemlere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/29756, 25 Haziran 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-29756-ermenistan-da-bulunan-bir-nukleer-santralde-yasanabilecek-olasi-bir-sizintiya-karsi-igdir (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/832b9272-f6d2-4c81-85a0-0197ab501b7a
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 51 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96"ncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Son dönemde Orta Doğu'da tansiyonu tırmandıran gelişmeler, özellikle İsrail ile İran arasında yaşanan çatışmalar, sadece bölge ülkelerini değil, Türkiye'yi de doğrudan ilgilendirmektedir. İsrail'in İran'daki nükleer tesislere yönelik saldırıları dünya kamuoyunda büyük bir endişe yaratırken, bölgeye komşu olan Türkiye'nin sınır güvenliği, halk sağlığı ve çevre güvenliği açısından da ciddi tehditler gündeme getirmektedir.
Ayrıca, Iğdır ilimizin hemen yanı başında, Ermenistan'ın Metsamor kasabasında bulunan ve teknolojik ömrünü çoktan tamamlamış olan Metsamor Nükleer Santrali, ciddi bir çevresel ve insani risk oluşturmaktadır. Sismik açıdan son derece aktif bir bölgede yer alan bu santral, olası bir saldırı, sızıntı ya da kaza durumunda Iğdır başta olmak üzere Türkiye'nin doğu illerini doğrudan etkileme potansiyeline sahiptir.
Iğdır halkı, yıllardır Metsamor tehdidi ile yaşamakta; şimdi ise bu tehdidin büyüyen bir savaş riskiyle birleşmesi ciddi bir endişe kaynağıdır. Bu durum, yalnızca çevresel değil, aynı zamanda halk sağlığı, tarımsal üretim, içme suyu kaynakları ve göç hareketleri gibi çok boyutlu sonuçlar doğurabilecek bir kriz potansiyeli taşımaktadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Bakanlığınız, Metsamor Nükleer Santrali?nin olası bir sızıntı, kaza ya da savaş kaynaklı saldırı durumunda Iğdır ili başta olmak üzere etkilenecek bölgeler için bir acil durum eylem planı hazırlamış mıdır?
Iğdır ilinde nükleer sızıntı riskine karşı özel olarak kurulmuş bir erken uyarı sistemi, radyasyon ölçüm ağı ya da benzeri teknik altyapı mevcut mudur? i . 23756
Olası bir nükleer sızıntı durumunda Iğdır halkına uygulanacak tahliye, koruma, sağlık müdahalesi gibi adımları içeren bir kriz yönetim senaryosu bulunmakta mıdır?
Iğdırda yaşayan halklar için olası herhangi bir durumda insanların korunabileceği güvenli bir sığınak var mıdır? Varsa bu sığınak kaç kişi alabilecek kapasitede yapılmıştır?
Metsamor Nükleer Santrali'ne yönelik uluslararası denetimlerin yeterliliği konusunda Bakanlığınızın herhangi bir diplomatik girişimi veya teknik raporu mevcut mudur?
Iğdır ve çevresinde nükleer kaza veya sızıntı durumunda kullanılmak üzere yeterli miktarda iyot tabletleri, radyasyon koruyucu ekipman ve müdahale araçları depolanmış mıdır?
Iğdır halkının nükleer tehditler konusunda bilinçlendirilmesi adına son beş yılda yapılan tatbikatlar, bilgilendirme kampanyaları ya da eğitim programları nelerdir?
Iğdır ilinde yerel yönetimlerle birlikte çalışılarak oluşturulmuş bir nükleer risk eylem komisyonu veya benzeri bir koordinasyon yapısı bulunmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Alparslan Bayraktar, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı ·
Metsamor Nükleer Güç Santrali"nde (Metsamor NGS) meydana gelebilecek acil durumlara ilişkin Bakanlığımız ve ilgili kuruluşları ile AFAD Başkanlığı tarafından yürütülen çalışmalar sürekli güncellenerek devam etmektedir. Alınan tedbirlere ek olarak, AFAD Başkanlığı koordinatörlüğünde, özellikle Iğdır ve civar illerde yaşayan vatandaşlarımıza yönelik olarak farkındalık oluşturma ve muhtemel bir acil durum öncesi gerekli hazırlıkların yönetilmesi amacıyla bilgilendirme çalışmaları da yapılmaktadır.
Ayrıca, Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK), Iğdır ili ve çevresini uluslararası standartlar çerçevesinde yürütülen Iğdır Çevresi Radyolojik İzleme F aaliyeti dahilinde yakından takip etmektedir. Bu faaliyette, havadaki gama radyasyon doz hızı anlık olarak; toprak, bitki, gıda, yem, su, biyoindikatör vb. çevresel ortamlar ise radyolojik ölçüm ve analizler ile düzenli olarak kontrol edilmektedir. Ülkemizin birçok noktasında olduğu gibi Ermenistan sınırımız da Radyasyon Erken Uyarı Sistemi Ağına (RESA) bağlı bulunmakta olup, söz konusu nükleer santralde meydana gelebilecek olası bir kaza sonrası doz seviyeleri için senaryoların çalışılması ve acil koruyucu önlemlerin belirlenmesinin yanı sıra Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu (TENMAK) gibi ilgili kuruluşlarımız tarafından konuya yönelik bilimsel araştırma ve projeler yürütülmektedir.
Metsamor NGS*den kaynaklı herhangi bir radyoaktif madde salımı, Ermenistan sınırına yakın olarak konuşlandırılan RESA istasyonları aracılığıyla anında tespit edilebilmektedir. Radyasyon düzeylerinde olası bir artış İl Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezi'ne (İAADYM) hemen bildirilecek ve Ulusal Radyasyon Acil Durum Planı (URAP) ile uyumlu olarak hazırlanan Iğdır İl Radyasyon Acil Durum Planı kapsamında gerekli adımlar uygulanacaktır.
Metsamor NGS Ülkemizin de üyesi olduğu Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (UAEA) tarafından yakından izlenmektedir. UAEA'nın söz konusu tesisin yapısal eksikliklerinden kaynaklanan güvenlik zaaflarını gidermeye yönelik olarak yürüttüğü çalışmalar, santralin yeniden çalışmaya başladığı tarihten bu yana sürdürülmektedir. UAEA'nın çalışmaları, Metsamor'a düzenlenen denetim amaçlı güvenlik misyonları aracılığıyla gerçekleştirilmekte, her misyon sonrasında ayrıntılı rapor hazırlanmaktadır. Metsamor'un, yapısal eksiklikleri nedeniyle insan ve çevre sağlığı bakımından oluşturduğu riskler, UAEA"nın saklayıcısı olduğu Nükleer Güvenlik Sözleşmesi kapsamında gözden geçirme toplantılarında ele alınmaktadır. Santralin yeniden çalıştırılma kararı alınmasından itibaren NDK Metsamor reaktörüne ilişkin gelişmeleri izlemeye ve gerekli önlemleri almaya başlamıştır.
Bu kapsamda gerek ulusal gerekse uluslararası mecralarda Ülkemiz menfaatini koruyacak şekilde adımlar atılmakta olup, söz konusu santral ile ilgili görüşler her firsatta ilgili organizasyonlarda dile getirilmekte ve süreç yakından takip edilmektedir.
AFAD Başkanlığı tarafından NDK ile iş birliği yapılarak hazırlanan URAP"ta karasuları ve münhasır ekonomik bölgede, ayrıca mücavir ülke topraklarında meydana gelen veya meydana gelmesinin beklendiği ve çeşitli kuruluşların katkılarının gerekebileceği radyasyon acil durumlarında ilgili bakanlık, kurum ve kuruluşlar arasında koordinasyonunun sağlanmasına ilişkin hususlar yer almaktadır. Ayrıca, URAP kapsamında radyasyon acil durumu müdahalesine katılan bakanlık ve kurumların il düzeyindeki teşkilatlarının dâhil olduğu İl Afet ve Acil Durum Koordinasyon Kurulu belirlenmiştir.
Önergede yer alan ve diğer bakanlıkların görev alanına giren diğer hususlara ilişkin bilgilerin ilgili kurum/kuruluşlardan alınmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.