Çocuk işçiliğinin önlenmesine yönelik çalışmalara ilişkin
Kaynak göster
Kayıhan Pala (CHP), 18 Haziran 2025 tarihinde 7/29884 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 135 gün sonra, 31 Ekim 2025).
Kayıhan Pala (CHP, Bursa). “Çocuk işçiliğinin önlenmesine yönelik çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/29884, 18 Haziran 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-29884-cocuk-isciliginin-onlenmesine-yonelik-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/22a7fd58-5cd6-487a-9250-0197870dd58d
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 135 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 96 ve 99'uncu maddelerine uygun olarak, Türkiye Cumhuriyeti Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat IŞIKHAN tarafından yazılı olarak yanıtlanması için gereğinin yapılmasını arz ederim. 17.06.2025 kida
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından 6 Haziran 1973 tarihinde kabul edilen
138 No'lu Asgari Yaş Sözleşmesinin 2.maddesine göre çalışmak için asgari yaş sınırı her halükarda 15 yaşın altında olmayacaktır. Sözleşmenin 3.maddesine göre ise doğası veya yapıldığı koşullar bakımından genç kişilerin sağlığını, güvenliğini veya ahlakını tehlikeye düşürebilecek her türlü istihdam veya çalışmaya kabul için asgari yaş 18'in altında olmayacaktır. Söz konusu Sözleşme ülkemizde de 23 Ocak 1998 tarihinde 4334 sayılı "İstihdama Kabulde Asgari Yaşa İlişkin 138 Sayılı Sözleşmenin Onaylanmasının Uygun Bulunduğu Hakkında Kanun" ile benimsenmiş ve yürürlüğe girmiş bulunmaktadır. Ancak sözleşmenin yasa ile benimsenmesinin üzerinden çeyrek yüzyılı aşkın bir zaman geçmiş olmasına karşın, Cumhurbaşkanlığı Hükümeti söz konusu kanunun hükümlerini uygulamak konusunda kötü bir performans sergilediği için, çocuk işçiliği halen ülkemizde çok can yakan bir sorun olmayı sürdürmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
TÜİK tarafından 2019 yılının IV. çeyreğinde Hanehalkı İşgücü Araştırması ile birlikte 5-17 yaş grubundaki çocuklara uygulanan "Çocuk İşgücü Araştırması" sonuçlarına göre, | Türkiye'de bir ekonomik faaliyette çalışan çocukların yüzde 79,7'sini 15-17iyaş grubundakiler oluştururken, yüzde 15,9'unu 12-14 yaş grubundakiler, yüzde 4,4'ünü ise 5-11 yaş grubundaki çocuklar oluşturmaktadır. Bu utanç verici durum cinsiyete göre incelendiğinde, çalışan çocukların yüzde 70,6'sını erkek çocukların, yüzde 29,4'ünü ise kız çocukların oluşturduğu görülmektedir.
TÜİK, Hanehalkı İşgücü Araştırması, 2024 sonuçlarına göre 15-17 yaş grubunda işgücüne katılma oranı yüzde 24,9 olarak bulunmuştur. 2020 yılında yüzde 16,2 olan bu oran, azalması gerekirken, maalesef yıllar içerisinde artış göstermektedir.
SGK istatistiklerine göre 2023 yılında henüz 14 yaşında olan iki çocuk işçi iş kazası nedeniyle yaşamını yitirmiştir. Aynı yıl 18 yaş ve altında 45 çocuk işçi yaşamını yitirmiştir. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi bildirimlerine göre son on iki yılda en az 764 çocuk işçi hayatını kaybetmiştir.
TÜİK verilerine göre bile, Türkiye'de, AKP Hükümetlerinin çocuk işçiliğine karşı etkili bir mücadele etmekten çok uzak politikalar benimsediği ortadadır. Bu bağlamda;
SORULAR
Ülkemizde 2000-2024 yılları arasında, yıllara göre, hayatını kaybeden çocuk işçilerin yaşa ve illere göre dağılımı nedir?
Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu Üyesi
. Çocuk işçilerin hayatını kaybetmesine yol açan iş kazalarının kök nedenleri nelerdir? Bu kazalar bütüncül bir bakış açısıyla incelenmiş midir?
. Bakanlığınızın 4334 Sayılı Kanunun neden uygulanmadığına ilişkin herhangi bir raporu veya değerlendirmesi var mıdır?
. Bakanlığınız çocuk işçiliğinin önlenmesine karşı neden etkili bir program yürütmemektedir?
. Bakanlığınızın çocuk işçiliğinin yasaklanmasıyla ilgili herhangi bir eylem planı var mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Vedat Işıkhan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı ·
İlgi (o : 07.07.2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1657840 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ile Bursa Milletvekili Sayın Kayıhan PALA tarafından yöneltilen 7/298$4 Esas Numaralı yazılı soru önergesine ilişkin cevap aşağıda sunulmuştur.
"Bakanlığımız çocuk işçiliği konusunda çalışmalar yapan kamu kurum ve kuruluşları, meslek kuruluşları, işçi-işveren kuruluşları, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşları arasında koordinasyon ve işbirliğini sağlamaktadır.
Bu kapsamda, Ülkemiz Uluslararası Çalışma Örgütünün 138 sayılı İstihdama Kabulde Asgari Yaşa İlişkin Sözleşmeyi ve 182 sayılı En Kötü Biçimlerdeki Çocuk İşçiliğinin Yasaklanması ve Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Acil Eylem Sözleşmesini onaylamış olup, ulusal mevzuatı ile politika ve programlarını söz konusu sözleşmelere uygun olarak düzenlemiştir.
Çocuk işçiliğinin ortadan kaldırılması amacıyla "Çocuk İşçiliği ile Mücadele Ulusal Programı (2017-2023)' uygulanmıştır. Cumhurbaşkanlığı İkinci 100 Günlük İcraat Programı kapsamında, 81 ilde Çocuk İşçiliği ile Mücadele Birimleri 2019 yılı Ocak ayı itibarıyla kurulmuştur. Ayrıca, Bakanlığımız koordinasyonunda 2025-2028 dönemi için hazırlanan yeni Ulusal İstihdam Stratejisi 1 Şubat 2025 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Sirateji'nin, Sosyal Koruma-İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi Temel Politika Alanı altında çalışma hayatında temel hakların korunması ve insana yakışır işlerin desteklenmesi kapsamında çocuk işçiliği ile mücadeleye yönelik tedbirlere yer verilmiş olup ilgili kurum ve kuruluşlarla çalışmalar yürütülmektedir.
Diğer taraftan, mevsimlik tarım işçisi olarak başka illere giden işçiler ve ailelerinin yaşam koşullarının iyileştirilmesi ile başta eğitim ve sağlık olmak üzere kamu hizmetlerinin sağlanması amacıyla projeler uygulanmıştır.
Bakanlığımızca yürütülen tüm teftişlerde çocuklar öncelikli risk grubu olarak belirlenmekte, ayrıca çocuk işçiliğine ilişkin şikayet ve ihbarlar öncelikli olarak değerlendirilerek teftiş kapsamına alınmaktadır. Gerçekleştirilen teftişler sonucunda ise 4857 sayılı İş Kanununun "Çalıştırma Yaşı ve Çocukları Çalıştırma Yasağı' başlıklı 71'inci maddesi ile bu maddeye dayanılarak hazırlanan Yönetmelik hükümlerini ihlal eden işyerleri hakkında gerekli idari işlemler uygulanmaktadır. Ayrıca, tüm teftişlerde işyerlerinde kayıt dışı istihdam olup olmadığı incelenmekte, mevzuata ayrılıkların tespit edilmesi halinde gerekli idari işlemlerin yerine getirilmesi istenilmektedir.
Bununla birlikte, önergede yer alan iş kazalarına ilişkin veriler Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) resmi web sitesinde (www.sgk.gov.tr) yayımlanmaktadır.
Diğer taraftan, Kurumca yürütülen iş kazası incelemelerinde; olayın iş kazası olup olmadığı, kazanın meydana gelmesinde kusuru bulunanların tespiti ve sigortalı ve hak saki sigorta kollarından sağlanacak hakların kusurlu kişilere rücu edilmesi işle tanzim edilen inceleme raporları, gerekli iş ve işlemlerin tesis edilmesi için K intikal ettirilmektedir. "
Prof. Dr. VedagIŞIKHAN Bakan
Çankaya / ANKARA Tel: (0312) 296 71 68 Tealefan* (219) 704 Ann