Şanlıurfa'nın Birecik ilçesinde Antep fıstığı üretiminde yaşanan sulama sıkıntısına ilişkin
Kaynak göster
Mahmut Tanal (CHP), 27 Haziran 2025 tarihinde 7/30070 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 102 gün sonra, 7 Ekim 2025).
Mahmut Tanal (CHP, Şanlıurfa). “Şanlıurfa'nın Birecik ilçesinde Antep fıstığı üretiminde yaşanan sulama sıkıntısına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/30070, 27 Haziran 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-30070-sanliurfa-nin-birecik-ilcesinde-antep-fistigi-uretiminde-yasanan-sulama-sikintisina-iliski (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/161b117c-baa6-4e44-8b79-0197c0f9df30
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 102 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda yer alan sorularımın, Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim Yumaklı tarşfından Anayasa'nın 98. maddesi ile TBMM İçtüzüğü'nün 96. ve 99. maddeleri uyarınca ya cevaplandırılmasını arz ederim.
Şanlıurfa ili Birecik ilçesinde yaklaşık 650.000 dekarlık tarım arazisinin 540.000 dekarında Antep fıstığı yetiştirilmektedir. İlçede üretim, büyük oranda yağışa dayalı olup devlet eliyle herhangi bir sulama hizmeti sağlanmamaktadır. Ancak 2024-2025 üretim sezonunda toplam yağış miktarı yalnızca 139,4 mm olarak kaydedilmiş; bu değer, Antep fıstığının yıllık ihtiyacı olan 754-803 mm aralığının oldukça altında kalmıştır.
Ayrıca 2024 yılı, fıstık ağaçlarının biyolojik döngüsünde "yok yılı"na denk gelmiş; buna ek olarak yetersiz yağış nedeniyle 2025 yılı için yeterli meyve gözü oluşmamış, bu da 2026 rekoltesini tehdit altına almıştır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Birecik ilçesi ve benzeri yarı kurak bölgelerde, Antep fıstığı üretiminin sürdürülebilirliği için Bakanlığınızca planlanan özel bir sulama yatırımı, su yönetimi stratejisi veya projeksiyon bulunmakta mıdır?
2024-2025 sezonunda yaşanan yağış yetersizliği nedeniyle oluşan ürün kayıplarının tespiti için bir zarar envanteri çıkarılmış mıdır? Bu zararın telafisi amacıyla bölgeye özgü bir destek veya tazmin programı yürürlüğe konacak mıdır?
Birecik'teki Antep fıstığı üretiminin büyük ölçüde üreticilerin kendi imkanlarıyla yürütüldüğü dikkate alındığında, bu durumun tarımsal sürdürülebilirlik ve gıda arz güvenliği açısından yarattığı risklere yönelik bir değerlendirme yapılmakta mıdır?
Fırat Nehri'ne yakın arazilerde sulama altyapısı kurulmasına yönelik herhangi bir fizibilite çalışması, DSİ yatırımı veya Bakanlık talimatı söz konusu mudur?
İhracat potansiyeli yüksek ve bölgeye özgü bir ürün olan Antep fıstığı için Şanlıurfa özelinde iklim değişikliğine uyum politikası geliştirilmekte midir?
Antep fıstığı üretiminde yaşanan bu tür verim kayıplarına karşı, üreticilere yönelik özel bir risk yönetim modeli veya alternatif destek mekanizması geliştirilmekte midir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Bakanlığımızca, Birecik ilçesi içerisinde yer alan tarım sahalarının sulanmasına yönelik, "Şanlıurfa İli Halfeti İlçesi Sulama Projesi ve Birecik Hobap Pompaj Sulamaları Projesi" hazırlanmış olup yatırım programına girmesi durumunda proje ve inşaat çalışmalarına başlanılması hedeflenmektedir.
Bakanlığımızca 2007 yılından itibaren bireysel sulama sistemleri yatırımlarına 9050 oranında hibe desteği sağlanmaktadır.
Ayrıca Hazine faiz/kâr payı destekli tarımsal krediler kapsamında; Ziraat Bankası, Ziraat Katılım Bankası ve Tarım Kredi Kooperatifleri aracılığıyla,
" Basınçlı sulama sistemleri yatırımlarında 15 milyon TL üst limite kadar 4100'e varan faiz/kâr payı desteği sunulmaktadır. e Bitkisel üretim işletme kredilerinde ise, basınçlı sulama sistemlerinin kullanılması halinde ilave 9010 oranında faiz/kâr payı desteği sağlanmaktadır.
Ülkemizde gıda arz güvenliğinin temin edilmesi, kaynakların etkin kullanılması, stratejik ürünlerin en uygun yerde yetiştirilmesi, doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımını sağlamak amacıyla bitkisel üretimde 2025 üretim yılı itibarıyla üretim planlamasına geçilmiştir.
Planlı üretim kapsamında, havzalarda yetiştirilecek ürünlerin belirlenmesinde toprak, topoğrafya ile birlikte su varlığı ve sulama imkânları dikkate alınmıştır.
Bu çerçevede, verim ve kalite artışını sağlayan, gıda arz güvenliğini destekleyen, üretim planlamasını teşvik eden ve su kısıtını merkeze alan yeni bir tarımsal destekleme modeli hayata geçirilmiştir. Bu kapsamda hazırlanan ve 2025-2027 yıllarını kapsayan 3 yıllık destekleme modeline ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı, Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
2025-2027 yıllarını kapsayan yeni destekleme modeli, üretim planlamasıyla ilişkilendirilmiş, temel girdi maliyetlerini esas alan sade, etkin ve yönlendirici bir yapıya kavuşturulmuştur.
Ürünler, üretim maliyetine göre kategorilere ayırılmış ve her kategori için destek katsayısı belirlenmiştir.
2025 üretim yılı için destek katsayı değeri temel girdi maliyetleri (mazot ve gübre) baz alınarak dekara 244 TL olarak belirlenmiş, üreticilerimize mazot maliyetinin 9050"si, gübre maliyetinin "25'i ödenecektir.
Karar kapsamında; temel, planlı üretim ve üretimi geliştirme destekleme tutarı; destek katsayı değeri ile destek katsayısının çarpımı sonucu elde edilmektedir.
1, Kategoride yer alan ürünler için destek katsayısı 1 olarak belirlenmiştir. Bu grupta yer alan Antep fıstığı ürününü üreten bir çiftçimize 244 TI./da olmak üzere temel destek verilecektir.
10394 sayılı 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar 14.09.2025 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
2026 üretim yılı için destek katsayı değeri bir önceki yıla göre 9627 artırılarak dekara 310 TL olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda Antep fıstığı ürününü üreten bir çiftçimize 310 TL/da olmak üzere temel destek verilecektir.
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
Buna ek olarak, insan sağlığı ve çevrenin korunması amacıyla; organik tarım desteği, iyi tarım uygulamaları desteği ile katı organik organomineral gübre desteği de Antep fıstığı üreticilerine ödenmeye devam edilecektir.
Ayrıca Antep fıstığı ürününü lisanslı depolarda muhafaza edenlere Ticaret Bakanlığı tarafından belirlenen kira ücret tarifesinin 075'i oranında kira desteği sağlanmaktadır.
Bununla birlikte; Hazine faiz/kâr payı destekli tarımsal krediler kapsamında; Ziraat Bankası, Ziraat Katılım Bankası ve Tarım Kredi Kooperatiflerince; sert kabuklu bir meyve olan Antep fıstığı üretimi konusunda, meyve bahçesi/bağ alanlarındaki yatırım ve işletme kredi/finansmanı kullandırılmaktadır.
Ayrıca, doğal afetlerden zarar gören üreticilerimizin zararlarını telafi etmek, üreticileri uzun vade de gelir istikrarına kavuşturmak ve tarımsal üretimde sürdürülebilirliği sağlamak amacıyla; 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu çerçevesinde, Devlet destekli tarım sigortası yaptıran üreticilerimize "050 ile "070 arasında değişen oranlarda Devlet prim desteği sağlanmaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan