Elektrik nakil hatlarından kaynaklanan orman yangınlarına ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı. olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. 04.07.2025 ii

Ülkemiz yaklaşık yüzde 30'u ormanlarla kaplı, yazları sıcak ve kurak geçen bir iklim yapısına sahiptir. Bu coğrafi özelliklerin yanısıra anız yakma, ormanlık alanlarda ateş yakma, izmarit atma, atıkları çöpe atmama, bilinçsiz tarımsal faaliyetler ve duyarsızlık da yangına yol açan önemli sebeplerdir.

Kurak bir yaz mevsimi geçiren ülkemiz yoğun ve büyük çaplı yangınlarla karşı karşıya kalmıştır. Bakan Yumaklı'nın yaptığı son açıklamalarda son 1 haftada dahi 624 yangının çıktığını ve mal kayıplarının yanında can kayıpların da yaşandığını ifade etmiştir.

Gerekçenin tamamını göster (7 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Bunlarla birlikte uzmanlar ve gazetecilerin de işaret ettiği gibi son yıllarda yangının çıkış sebeplerinden birisi de elektrik nakil hatlarından kaynaklıdır. Resmi açıklamalara göre bunlardan bazıları şöyle; Geçen yıl 20 Haziran'da Diyarbakır-Mardin arasındaki tarım arazileri, 2021'de Muğla, Marmaris ve Manavgat, 2022'de Datça, 2023'te Çanakkale ve bu yılda Çeşme, Foça, Seferihisar ile Ödemiş'te çıkan yangınlar... Son İzmir yangınlarıyla ilgili İzmir Valisi Sayın Süleyman Elban yangınların elektrik dağıtım hatlarından kaynaklandığı ifade etmiş ve şu açıklamalarda bulunmuştur; "İnsan kaynaklı ya da sabotajdan kaynaklı yangınımız yok. Hem Ödemiş hem Çeşme hem Seferihisar hem de Foça'daki yangınımız, elektrik hatlarından kaynaklı olarak çıkmış durumda." Vali Elban, elektrik hatlarından çıkan kıvılcımların yakındaki otları tutuşturduğunu ve yangının kısa süre içerisinde ormana yayıldığını belirtmiştir.

İklim koşulları, coğrafi özellikler, ihmal ve suiistimallerlerin yanısıra Türkiye'de artan orman yangınlarının ana sebeplerinden birisinin elektrik hatları olduğu resmi veriler de ortaya koymaktadır. Uzmanlara göre, yangınların çıkış sebeplerine bakıldığında yüzde 25'nin elektrik nakil hatlarından kaynaklı olduğu görülmektedir. Elektrik nakil hatları kaynaklı yangınların oranı 2010'da yüzde 4.9 düzeyindeyken bugün yüzde 25 civarındadır.

Elektrik dağıtım hatlarının özelleştirilmesinden sonra orman yangınlarıdaki bu yükseliş denetimsizlik ve ihmal şüphelerini kuvvetlendirmektedir. Esas görevleri sağlıklı ucuz ve güvenli enerji sağlamak olan şirketlerin yeni yatırımlar yapmak, hatları sürekli denetlemek ve yenilemek hususunda yeterli ve gerekli çalışmalar yapılmadıkları görülmektedir.

Elektrik Mühendisleri Odasının (EMO) konuya dair yaptığı açıklaması ise şu şekildedir;

"Önlem olarak elektrik dağıtım şirketleri, ormanlık bölgelerdeki elektrik hatlarını yaz mevsimi öncesi ve mevsim boyunca düzenli olarak kontrol etmelidir. Hatlarda tekniğine uygun olmayan Adres: Halkla İlişkiler Binası 3.Kat B-312 TBMM-ANKARA veya gevşek ekler ve bağlantılar, kırık izolatörler, uygun olmayan yüksek gerilim (YG) sigortalar düzeltilmeli; topraklama sistemlerinin işlerliği ve yönetmeliklere uygunluğu denetlenmelidir. Elektriksel koruma önlemleri kontrol edilmeli, elektrik direklerinin dipleri temizlenmeli ve hat güzergâhındaki ağaçların bakımı yapılmalıdır."

Bu çerçevede, orman yangınlarının elektrik nakil hatlarından kaynaklanma oranının son yıllardaki artışı göz önüne alınarak Bakanlığın elektrik dağıtım şirketlerini denetlemesi, gerekli teknik personelin istihdam edilmesi; yeni yatırımlar, yenileme, bakım onarım çalışmalarının yapılması; mevcut teknoloji (yapay zeka, drone ve kameralar vb.) kullanılarak hatların 24 saat izlenip kontrol edilebilmesi ve alanın merkezi bir plan ve kamusal anlayışla yeniden yapılandırılması önem arz etmektedir.

Bu bağlamda;

SORULAR

1. Göreve başlama tarihiniz olan 3 Haziran 2023'ten itibaren kaç orman yangını elektrik nakit hatlarından kaynaklı olarak meydana gelmiştir? Bu yangınların bölgesel dağılımı nedir? Söz konusu yangınlar hangi şirketlerin hizmet alanında meydana gelmiştir?

2. Özelleştirme çerçevesinde esas görevleri sağlıklı, ucuz ve güvenli enerji naklini sağlamak olan şirketlerin yeni yatırımlar yapma, hatları sürekli denetleme ve yenileme sıklığı ve sorumluluğu nedir? Bakım-onarım çalışmalarına ilişkin ne tür tedbirler alınmaktadır?

3. Elektrik Mühendisleri Odasının açıkladığı üzere, önlem olarak elektrik dağıtım şirketlerinin temel görevi olan; düzenli kontrol etme, hatlarda tekniğine uygun olmayan veya gevşek ekler ve bağlantılar, kırık izolatörler, uygun olmayan yüksek gerilim (YG) sigortaları düzeltme, topraklama sistemlerinin işlerliği ve yönetmeliklere uygunluğu | denetleme, elektriksel koruma önlemleri kontrol etme, elektrik direklerinin dipleri temizleme vb. çalışmalar yapılmakta mıdır? Bu çalışmalara ilişkin Bakanlığın bir denetim ve kontrol mekanizması var mıdır? Bu hususta ne tür çalışmalar yapılmıştır?

4. Söz konusu hizmetleri sağlamakta görevli şirketlerin bünyesinde yeterli uzman personel, araç-gereç, ekipman ve teknik kapasite ve yeti bulunmakta mıdır? Bu hususta hizmet sağlayıcı şirketlerde ne tür denetimler yapılmakta mıdır?

5. Ülkemizde orman yangınlarının meydana gelme olasılığı ve geçmiş yıllara ilişkin veriler göz önüne alınarak enerji nakil hatlarının kontrolü ve hızlı müdahale bakımından mevcut teknolojiler (yapay zeka, drone, kameralar vb.) kullanılarak hatların 24 saat izlenip kontrol edilebilmesi için gerekli yatırımların yapılması hususunda bir çalışma var mıdır? Bu noktada Bakanlığın hizmet sağlayıcı şirketlerden bir talebi olmuş mudur?

6. Sorumlu kurumlarca ormanlık bölgelerde elektriksel ark risk analizleri ile yangın risk analizi yapılarak elektrik tesisleri ile ilgili tasarım ve uygulamada gerekli tedbirler alınmış mıdır?

   Adres: Halkla İlişkiler Binası 3.Kat B-312 TBMM-ANKARA

   . Özelleştirmeyle "ekonomide kaynakların daha etkin kullanılacağı, üretim artışının sağlanacağı ve büyümenin hızlanacağı düşünülmektedir" amacı çerçevesinde elektrik nakil hatlarından kaynaklı yaşanan yangınlar sonucu oluşan can ve mal kayıpları tarafınızca nasıl değerlendirilmektedir? Bu sonuçlar söz konusu amaçla örtüşmekte midir?

7. . İzmir'deki yangınlara ilişkin bakanlık tarafından hizmet sağlayıcı şirkete yönelik bir teknik inceleme/soruşturma başlatılmıştır? Resmi makamlarca belirtildiği üzere şirketten kaynaklı bir kusur ve ihmal tespit edilmiş midir? Sorumluluğu bulunan şirkete herhangi bir yaptırım uygulanmış mıdır?

8. . Bakanlığınız bu tarz elektrik nakil hatlarından kaynaklı yangınları önleme bakımından bir tedbir almayı planlanmakta mıdır? Bu hususta yeni bir düzenleme yapmaya ilişkin bir çalışmanız var mıdır?

   Adres: Halkla İlişkiler Binası 3.Kat B-312 TBMM-ANKARA