Elektrik nakil hatlarından kaynaklanan orman yangınlarına ilişkin

6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve ilgili ikinci mevzuat çerçevesinde elektrik dağıtım şirketleri, dağıtım faaliyeti kapsamında dağıtım tesislerinin bakım ve onarımlarını gerçekleştirmekle yükümlüdür. 18/11/2020 tarihli ve 31308 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Elektrik Dağıtım Şirketlerinin Planlı Bakım Harcamalarının Tarife Hesaplamalarında Dikkate Alınmasına İlişkin Usul ve Esaslar"da planlı bakım faaliyetlerinin sınıflandırılması, bütçelendirilmesi ve bütçe kullanımının izlenmesine yönelik düzenlemeler tanımlanmıştır. Söz konusu Usul ve Esaslar çerçevesinde 2021-2025 uygulama döneminde yıllık planlı bakım bütçesini eksik kullanan şirketler için eksik kalan tutarlar katlı olarak şirketlerden tarife düzenlemelerinde geri alınmakta olup, bu suretle şirketlerin planlı bakım faaliyetleri kapsamındaki yıllık/mevsimlik bakım çalışmalarını zamanında ve programlı bir şekilde yapmaları sağlanmaktadır.

Bu çerçevede ormanlık alandan geçen enerji nakil hatlarında meydana gelebilecek yangınların önlenmesi amacıyla direk dip betonlama faaliyetlerinin yapılması, can ve mal güvenliği problemi oluşturabilecek trafoların yenilenmesi, ömrünü tamamlamış ağaç direklerin demir veya beton direklerle değiştirilmesi, havai hat iletkenlerin yenilenmesi, iletken sehimlerinin alınması, ağaç kesimi ve koridor açılması, yangın riski oluşturabilecek bitki örtüsünün temizliği ve risk teşkil eden noktalarda budama faaliyetleri gibi çalışmalar Orman Bölge Müdürlükleri ile koordineli bir şekilde düzenli olarak gerçekleştirilmekte olup, söz konusu faaliyetler de Türkiye Elektrik Dağıtım Şirketi (TEDAŞ) tarafından düzenli olarak takip edilmektedir.

Dağıtım şebekelerinin yenilenmesi işi, mevcut dağıtım şebekelerinin ekonomik ömrüne, kondisyon durumuna, kesinti süre ve sıklığı ile etkilenen kullanıcı sayısına (SAIDI, SAIFD), arızaya müdahale süresine, gerilim düşümü problemlerine, trafo güç yetersizliğine ve yeni bağlantı talebi kriterlerine göre değerlendirilmekte ve bu kriterlere göre bir programa bağlanmaktadır.

Bu kapsamda Gediz EDAŞ tarafından 2021-2024 yıllarında 2025 yılı Kasım ayı fiyatlarıyla yaklaşık 18,014 Milyar TL yatırım ve 2,335 Milyar TL'lik bakım harcaması gerçekleştirilmiştir. 2025 yılı için ise yaklaşık 9,118 Milyar TL yatırım ve 907 Milyon TL'lik bakım planlanmıştır.

Ormanlık ve zeytinlik alanların yakınından geçen hat güzergahlarında 5.918 km hat koridoru açılmış, 81.924 adet ağaç budanmış ve 3198 adet direk dibi betonlama uygulaması yapılmıştır.

Ödemiş ilçemize 4. Uygulama Döneminde (2021-2025) 2025 Kasım TÜFE:'si ile yaklaşık 1,534 Milyar TL yatırım gerçekleştirilmiştir.

Bununla birlikte Türkiye Elektrik İletim A.Ş. tarafından 154 ve 400 kV Enerji İletim Hatlarımızın (EİH) 6 ayda bir kontrol ve bakımları yapılmakta, iletken ve hat hırdavatlarında ısınma olup olmadığı yerden termal kameralarla kontrol edilmektedir. Bu kontrollerde Hat Bakım Ekipleri tarafından yaklaşım mesafeleri, Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri (EKAT) Yönetmeliği'nde yer alan kriterler, Enerji İletim Tesislerinin gerilimi, devre sayısı, gabari genişliği gibi hususlar dikkate alınarak ağaçlar düzenli olarak kesilmekte olup, ayrıca söz konusu EİH'lerimizin düzenli olarak helikopter ve havadan termal kameralarla takibi yapılarak arızaya sebebiyet verebilecek hususlar ivedilikle düzeltilmektedir.

Ayrıca, LİDAR tekniği ile enerji iletim hatlarımızdaki ihlalli yapıların tespiti, bitki örtüsü ve heyelan analizlerinin yapılması çalışmaları kapsamında; EİH'lerimizin altında ve yanında bulunup ihlal oluşturan veya 3 yıl içinde ihlal oluşturabilecek potansiyele sahip bulunan bitki örtüsünün tespiti yapılarak temizliği gerçekleştirilmektedir.

Yeni EİH'lerin yapımı aşamasında ise hat güzergâhı belirlenirken işletme-maliyet kriterlerinin yanı sıra sel, deprem ve heyelan gibi doğa olayları dikkate alınmakta, bu çerçevede EKAT Yönetmeliği ve iletim hattı kullanım koşulu kriterleri çerçevesinde konuya ilgili yaklaşık 30 kamu kurumundan görüş alınarak süreç yürütülmekte olup, güzergâh seçiminde zorunlu haller dışında orman sahalarından geçmemeye gayret edilmektedir. Zorunlu hallerde ise ilgili Orman Genel Müdürlüğü (OGM) ya da Orman Bölge-İşletme Müdürlüklerinden kurum görüşü alınarak seyrek veya uygun ESASNO YAZILI SORU ÖNERGELERİNE İLİŞKİN CEVAPLAR : 28/3 7731881 görülen alanlar değerlendirilmektedir. Ayrıca EİH'lerin tesisi aşamasında, hat güzergâhının orman sahalarından geçtiği durumlarda iletim hattının gabarisi boyunca güzergâhta kalan ağaçlar ve bitki örtüsü, ilgili Orman Bölge Müdürlüğü kontrolünde kesilerek temizlenmektedir. Bu çerçevede sürece ilişkin ilgili kurum/kuruluşlarla gerekli koordinasyon sağlanmaktadır.

Mevzuattaki yükümlülüklere ilişkin olarak ise; lisanslarında belirtilen bölgede dağıtım hizmeti veren elektrik dağıtım şirketleri, TEDAŞ tarafından 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu kapsamında periyodik olarak denetlenmekte, icra edilen denetimler neticesinde tanzim edilen inceleme ve denetim raporları da gereği için Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'na (EPDK) gönderilmektedir. Söz konusu raporların 6446 sayılı Kanun ve ikincil mevzuat kapsamında değerlendirilmesi neticesinde mevzuata aykırı faaliyetleri sabit görülen elektrik dağıtım şirketleri hakkında idari yaptırımlar uygulanmaktadır.

Yangın, deprem, sel, vb. bir afet durumlarıyla ilgili olarak; Türkiye Afet Müdahale Planı ve Afet Enerji Grubu Ulusal Düzey Planı kapsamında; gerek ilgili bölgedeki dağıtım şirketi gerekse de destek illerden yardıma gidecek dağıtım şirketleri marifetiyle ortaya çıkan afete gerekli müdahalenin hızla yapılmasına yönelik planlamalar yapılmaktadır. Yanı sıra sistemi hazır ve çalışır tutmak amacıyla AFAD Başkanlığınca gerçekleştirilen tatbikatlara katılım sağlanmakta ve destek illerden görevli personelin afet bölgesine intikali gerçekleştirilmektedir. Desteğe gelen personelin toplanma bölgeleri, çalışacağı alanlar, konaklama, vb. detaylar ise yapılan planlamalara dahil edilmektedir.

Bununla birlikte ülkemizde yaşanan orman yangınlarından sonra yargı organları nezdinde yapılacak hukuki tespit ve değerlendirmeler çerçevesinde çıkan yangınların dağıtım şebekesi kaynaklı olup olmadığı hususu açıklığa kavuşturulacaktır.