Ülke genelinde yaşanan kira artışları sebebiyle esnafların yaşadığı mağduriyetin giderilmesi talebine ilişkin
Kaynak göster
Talat Dinçer (CHP), 1 Temmuz 2025 tarihinde 7/30405 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 55 gün sonra, 25 Ağustos 2025).
Talat Dinçer (CHP, Mersin). “Ülke genelinde yaşanan kira artışları sebebiyle esnafların yaşadığı mağduriyetin giderilmesi talebine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/30405, 1 Temmuz 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-30405-ulke-genelinde-yasanan-kira-artislari-sebebiyle-esnaflarin-yasadigi-magduriyetin-giderilme (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/cd5d1767-81bc-41aa-9ef4-0197cb05c2ad
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 55 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 40 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımı Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet ŞİMŞEK tarafından Anayasa'nın 98.ve TBMM İçtüzüğü'nün 96 Maddeleri gereğince yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
Türkiye genelinde yaşanan ekonomik dalgalanmalar, artan döviz kurları ve yüksek enflasyon, işyeri kiralarında kontrolsüz ve fahiş artışlara neden olmuştur. Bu durum özellikle büyük şehirlerdeki esnafı derinden etkilemekte, birçok işletme yüksek kira yükü nedeniyle faaliyet gösterdiği işyerini taşımak zorunda kalmakta ya da tamamen kapanmaktadır. Bu yalnızca bireysel mağduriyet değil, aynı zamanda ekonomik daralma, istihdam kaybı ve toplumsal huzursuzluk anlamına gelmektedir.
Mülk sahiplerinin enflasyon ve döviz artışlarını gerekçe göstererek yasal sınırların çok üzerinde kira artışı talep etmesi, esnafı ekonomik baskı altına almakta ve ticari sürdürülebilirliği ortadan kaldırmaktadır. Özellikle döviz bazlı kiralama uygulamaları, esnafı kur dalgalanmalarına karşı savunmasız bırakmakta, giderlerini öngörülemez hale getirmektedir. Bu nedenle Maliye Bakanlığı başta olmak üzere ilgili kamu kurumlarının esnafi koruyacak kapsamlı bir kira düzenlemesi yapmasına acilen ihtiyaç vardır. İşyeri kira bedelleri, lokasyonun ticari değeri, çevresindeki emsal kira oranları ve esnafın süregelen faaliyet süresi dikkate alınarak belirlenmelidir. Uzun süredir aynı adreste faaliyet gösteren esnafa yönelik kira artışları sınırlanmalı, süreye dayalı koruma mekanizmaları oluşturulmalıdır. Yıllık kira artışlarına bölgesel bazda makul bir tavan oran getirilerek hem kiracı hem de mülk sahibi korunmalı; döviz bazlı kiralamalara son verilerek işyeri kiraları Türk Lirası üzerinden yapılmalıdır. Fahiş kira artışı yapan mülk sahiplerine karşı denetim ve yaptırım mekanizmaları 1 uygulanmalı, mağdur esnafa hukuki destek sağlanmalıdır.
Gerekçenin tamamını göster (10 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
İşyeri kiralarındaki bu düzensizlik yalnızca ekonomik kayıplara değil, zaman zaman toplumsal gerginlik ve çatışmalara da yol açmaktadır. Bu nedenle devletin yönlendirici ve koruyucu bir politika izlemesi, adil ve sürdürülebilir bir kira sistemi kurması büyük önem taşımaktadır. Esnaf, üretimin, ticaretin ve sosyal yapının temel taşıdır. Esnafı korumak, ekonomik istikrarı, yerel kalkınmayı ve toplumsal barışı korumaktır.
FAİŞ İŞYERİ KİRA BEDELLERİ, KEPENK KAPATTIRIYOR..
SERAŞUPPNE
Bu bilgiler doğrultusunda;
Fahiş kira artışlarına karşı neden halen somut bir önlem almadınız?
Dövizli kira dayatması esnafı iflasa sürüklüyor, neden müdahale etmiyorsunuz? Kira artışlarına tavan koymak Bakanlık görevini yerine getirmiyor musunuz? Esnafın işyeri kapanırken Bakanlık ne yapıyor?
Fahiş kira uygulayan mülk sahiplerine neden yaptırım uygulanmıyor?
Esnafı korumak için neden kira düzenlemesini hâlâ erteliyorsunuz?
Döviz kuru yükselirken esnafı neden savunmasız bıraktınız?
Maliye Bakanlığı olarak kira krizine çözüm üretmek için çalışmalarınız varını? Kira artışlarının önüne geçmek için hangi acil adımları atacaksınız?
SORULAR
Esnafın geleceğini karartacak bu kira politikalarına neden göz ardı ediliyor?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi yazınız ekinde alınan Mersin Milletvekili Sayın Talat DİNÇER"'e ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Mehmet ŞİMŞEK Bakan
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
7/30405 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni
Sayın Talat DİNÇER, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
Ekonomi programımızın nihai hedefi yüksek, sürdürülebilir ve kapsayıcı büyüme ile refah artışı sağlamaktır. Bunun ön koşulu ise fiyat istikrarının sağlanmasıdır. Bu kapsamda, para ve maliye politikaları eşgüdüm içinde uygulanmakta, verimliliği artırmaya yönelik yapısal reformlar sürdürülmektedir. Uygulamakta olduğumuz program sayesinde 2024 yılı Haziran ayında başlayan dezenflasyon süreci 14 aydır kesintisiz olarak devam etmekte olup, 2025 yılı Temmuz ayında yıllık enflasyon geçen yıl Mayıs ayındaki zirvesine göre 41,9 puan azalarak yüzde 33,52 gerçekleşmiştir. Kira enflasyonu ise 2024 yılı Mayıs ayındaki zirvesine göre 46,2 puan azalarak 2025 yılı Temmuz itibarıyla yıllık yüzde 78,9'a gerilemiştir.
Öte yandan, tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de hizmetler sektörü dezenflasyon politikalarına daha geç tepki vermekte ve kira, eğitim gibi kalemler başta olmak üzere geriye dönük fiyatlama davranışının yüksek olması nedeniyle katılık sergilemektedir. Bu kapsamda konut arzını artırmak, deprem kaynaklı konut stokundaki kayıpları telafi etmek ve vatandaşlarımızın konuta erişimini kolaylaştırmak amacıyla politika ve tedbirler uygulanmaktadır. Sosyal konut hamlesi kapsamında 2023-28 döneminde 500 bin sosyal konut, I milyon konutluk arsa ve 50 bin işyerine yönelik çalışmalar devam etmektedir. Önümüzdeki dönemde enflasyondaki düşüş, beklentilerdeki iyileşme, hizmet enflasyonundaki katılıkların azalmasıyla birlikte kira ve konut fiyatlarındaki artışın daha da yavaşlaması öngörülmektedir.
Diğer taraftan, Türkiye'de yerleşik kişilerin, kendi aralarındaki menkul ve gayrimenkul alım satım, taşıt ve finansal kiralama dâhil her türlü menkul ve gayrimenkul kiralama, leasing ile iş, hizmet ve eser sözleşmelerini dövizle düzenlemeleri yasaklanmıştır. Bahse konu kurala ilişkin ayrıntılar ve istisnalara ise Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Karar'a İlişkin Tebliğ'in 8 inci maddesinde yer verilmiştir. Bu kapsamda, Türkiye'de yerleşik kişilerin kendi aralarında akdedecekleri; konusu yurt içinde yer alan gayrimenkuller olan, konut ve çatılı iş yeri dâhil gayrimenkul kiralama sözleşmelerinde sözleşme bedelini ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülüklerini döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırmaları mümkün bulunmamaktadır.
Ayrıca, 5570 sayılı Kamu Sermayeli Bankalar Tarafından Yürütülen Faiz Destekli Kredi ve Kâr Payı Destekli Fon Kullandırılmasına Dair Kanun çerçevesinde, T. Halk Bankası
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
A.Ş. tarafından esnaf ve sanatkârların finansman ihtiyaçlarının uygun koşullarda karşılanmasını teminen 2002 yılından itibaren yürürlüğe giren kararlar çerçevesinde Hazine faiz/kâr payı destekli krediler kullandırılmaktadır. T. Halk Bankası A.Ş. aracılığıyla esnaf ve sanatkârlara kullandırılan kredilere cari faiz oranları esas alınarak "050 indirim oranı uygulanmakta olup indirim nedeniyle oluşan fark Bakanlığımız bütçesinden karşılanmaktadır.
Sağlanan bu imkân kapsamında, yıllar içinde geniş bir kesime ulaşılmış olup esnaf ve sanatkârlar için finansmana erişim kolaylaştırılmıştır. Böylece ekonomik faaliyetlerin sürdürülebilirliği desteklenmiş, yıllar içinde artan talep doğrultusunda bütçeden ayrılan ödenekler de bu ihtiyacı karşılayacak şekilde düzenlenmiştir.
Bununla birlikte, soru önergesinde bahsi geçen diğer hususlar, Adalet Bakanlığı uhdesinde bulunmaktadır.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
Mehmet ŞİMŞEKBakan