Ders kitapları basım ihalelerine dair iddialara ilişkin
Kaynak göster
Yasin Öztürk (İYİ Parti), 4 Temmuz 2025 tarihinde 7/30421 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 33 gün sonra, 6 Ağustos 2025).
Yasin Öztürk (İYİ Parti, Denizli). “Ders kitapları basım ihalelerine dair iddialara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/30421, 4 Temmuz 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-30421-ders-kitaplari-basim-ihalelerine-dair-iddialara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/0d2dbeb2-7cff-455b-9b92-0197e4acb4c4
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 33 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı Sayın Yusuf TEKİN tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını; Anayasa'nın 98 ve İçtüzüğün 96.maddeleri gereğince saygılarımla arz ederim. sin ÖZTÜRK
Eğitim, yalnızca bireylerin değil, bir ülkenin geleceğinin inşasında da temel taşıdır. Eğitim politikalarının en görünür uygulamalarından biri olan ders kitaplarının basımı, yüz binlerce okulda milyonlarca öğrenciye ulaşmakta; dolayısıyla hem kamusal hizmetin niteliği hem de kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından stratejik bir öneme sahiptir.
Ancak son zamanlarda kamuoyuna yansıyan iddialar, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yapılan ders kitabı basım ihalelerinde kamu yararı ilkesinin ikinci plana itildiği, bazı firmalara piyasa şartlarının üzerinde ödemeler yapıldığı ve sürecin rekabet ilkesine aykırı biçimde yürütüldüğü yönünde ciddi kaygılara neden olmuştur.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
İddialara göre; Özgün Matbaacılık ve Tuna Matbaacılık gibi firmaların, yıllardır bu ihaleleri tekraren ve büyük ölçekli biçimde almaları, kamuoyunda "rekabet ortamı gerçekten var mı?" sorusunu gündeme getirmiştir. Sürekli aynı firmaların tercih edilmesi, kamu ihale sisteminin temel ilkeleri olan eşit muamele, rekabete açıklık ve kamu kaynaklarının verimli kullanımı ilkeleriyle ne derece uyumludur?
Rekabet Kurumu tarafından yayımlanan ilke kararları ve Kamu İhale Kurumu'nun düzenlemeleri, kamu alımlarında tekel yaratılmamasını, şeffaflığın sağlanmasını ve fırsat eşitliğinin gözetilmesini zorunlu kılmaktadır. Ancak bu ilkelerin ihlal edilip edilmediğine dair kamuoyuna doyurucu bir açıklama yapılmamış olması, güven bunalımını derinleştirmektedir. o. 3O0L21
Bu çerçevede aşağıdaki soruların yanıtlanması, hem kamu kaynaklarının nasıl kullanıldığını aydınlatacak hem de eğitim gibi kutsal bir alanda oluşan şüpheleri giderecektir.
SORULAR
Milli Eğitim Bakanlığı tarafından gerçekleştirilen ders kitabı basım ihalelerinde, piyasa fiyatlarının oldukça üzerinde birim maliyetlerle sözleşme yapıldığı iddiaları doğru mudur? Bu fiyatlar hangi maliyet analizlerine göre belirlenmiştir?
Son üç yılda kitap basım ihalelerine katılan firmalar hangileridir? İhale süreçlerinde hangi firmalar elenmiştir ve elenme gerekçeleri nelerdir?
Özgün Matbaacılık ve Tuna Matbaacılık firmaları, son yıllarda en yüksek hacimli kitap basım ihalelerinin neredeyse tamamında yer almaktadır. Bu durum, rekabetin sınırlı kaldığı ve belirli firmalar lehine tekelleşmenin oluştuğu bir yapı izlenimi vermektedir. Bakanlık, bu tekel görüntüsünü nasıl açıklamaktadır?
Rekabetin sağlanması için farklı firmaların ihaleye katılımı nasıl teşvik edilmiştir? Rekabet Kurumu ile herhangi bir görüşme veya değerlendirme yapılmış mıdır?
Kitaplar için ödenen telif bedelleri hangi kriterlere göre belirlenmektedir? Bu bedellerin yazar, editör ya da içerik sağlayıcıya mı yoksa yayınevine mi ödendiği konusunda bir ayrım yapılmakta mıdır? Telif hakları kamuya ait kitaplarda neden sürekli yeniden faturalandırılmaktadır?
Geçmiş yıllarda basılan içeriklerin yeniden basımı sırasında, yeni telif bedellerinin eklenmesinin gerekçesi nedir? Bu uygulama kamu zararı oluşturmaz mı?
Ders kitabı basımı süreciyle ilgili olarak kamu zararı oluşup oluşmadığının belirlenmesi adına bağımsız bir denetim kuruluşundan rapor alınması planlanmakta mıdır? Alınmıyorsa neden?
Söz konusu ihalelerin tamamı Kamu İhale Kanunu'na uygun, şeffaf ve kamuya açık bir şekilde mi yürütülmüştür? İhale şartnameleri, değerlendirme raporları ve maliyet dökümleri kamuoyuyla neden paylaşılmamaktadır?
Kitap basımı sürecinde kamu zararına yol açan bir uygulama tespit edilirse; sorumluluğu bulunan bürokrat ya da siyasi irade hakkında herhangi bir idari veya hukuki işlem yapılacak mıdır?
SONUÇ OLARAK:
Eğitimde kalite, yalnızca içerik değil; bu içeriğin nasıl, kimler aracılığıyla ve hangi koşullarda öğrencilere ulaştırıldığıyla da doğrudan ilişkilidir. Bu nedenle şeffaflık, hesap verebilirlik ve rekabetin sağlanması, sadece anayasal yükümlülük değil, topluma karşı bir borçtur. Bu soruların cevapları hem kamu vicdanının rahatlaması hem de gelecek kuşaklara karşı sorumluluğumuzun bir gereğidir.
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
rl4ŞaİS
b) 24/06/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1651356 sayılı yazınız. ©) 01/07/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1654402 sayılı yazınız. 7/ 202)
ç) 07/07/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1657828 sayılı yazınız.
d) 09/07/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1659696 sayılı yazınız, | 7/3927) ©) 15/07/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1664867 sayılı yazınız. 7/45297
f) 16/07/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1666085 sayılı yazınız. 7170274
7İDY2o- ud) 7?/40U27
Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç-d-e-f)'de kayıtlı yazıyla iletilen İstanbul Milletvekili Engin ALTAY'ın 729208, İstanbul Milletvekili Suat ÖZÇAĞDAŞ'ın 7/29416, Bursa Milletvekili Yüksel Selçuk TÜRKOĞLU'nun 7/29673, Samsun Milletvekili Mehmet KARAMAN"ın 7/29795, Çorum Milletvekili Mehmet TAHTASIZ"ın 7129797, Kars Milletvekili İnan AKGÜN ALP'in 7730021, Uşak Milletvekili Ali KARAOBA"'nın 7130271, Bursa Milletvekili Hasan ÖZTÜRK'ün 7/30273, Balıkesir Milletvekili Turhan ÇÖMEZ"in 7/30276, İstanbul Milletvekili İskender BAYHAN"'ın 7/30420, Denizli Milletvekili Yasin ÖZTÜRK'ün 7/30421 ve Antalya Milletvekili Şerafettin KILIÇ'ın 7/30423 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur.
Milli Eğitim Bakanı
Elektronik Ağ: www.meb.gov.tr Faks: (0312) 418 7539
. 7/25y2) yarın T. C .
EN A MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 00) EĞİTİMİN Ci Şi yi) Strateji Geliştirme Başkanlığı YUzYıLı iii O SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun "Görev" başlıklı 53'üncü maddesinde yer alan: "Milli Eğitim Bakanlığı kendisine bağlı eğitim kurumlarının eğitim araç ve gereçlerini, gelişen eğitim teknolojisine ve program ve metotlara uygun olarak sağlamak, geliştirmek, yenileştirmek, standartlaştırmak, kullanılma süresini ve telif haklarını ve ders kitabı fiyatlarını tespit etmek, paralı veya parasız olarak ilgililerin yararlanmasına sunmakla görevlidir." hükmü doğrultusunda; 2003-2004 eğitim öğretim yılından itibaren ilköğretim öğrencilerine; 2006-2007 eğitim öğretim yılından itibaren ise ortaöğretim düzeyinde bulunan öğrencilere ücretsiz ders kitabı dağıtımı yapılmaktadır.
2025-2026 eğitim öğretim yılında ilkokul, ortaokul ve lise öğrencilerine ücretsiz dağıtılacak ders kitaplarının temini "Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği" çerçevesinde; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında ihale yolu ve Devlet Kitapları Döner Sermaye Müdürlüğü ile Ders Aletleri Yapım Merkezi Müdürlüğü'nden ise 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "İstisnalar" başlıklı 3. maddesinin (e) fıkrası kapsamında işlem yapılarak gerçekleştirilmektedir.
Bu kapsamda yeni eğitim öğretim yılında ilkokul, ortaokul ve lise öğrencilerine ücretsiz dağıtılacak ders kitaplarının (61 çeşit iş kaleminden oluşan 52.807.967 adet ve 720.783.240,25 formadan oluşan ders kitabı) satın alınması işi 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Açık ihale usulü" başlıklı 19, maddesi gereğince açık ihale usulünce gerçekleştirilmiş olup Elektronik Kamu Alımları Platformu (EKAP) üzerinden e-imza ile 27 istekli doküman indirmiş 4 istekli ise ihalede fiyat teklifi vermiştir.
İhale süreci; tüm firmalara eşit fırsat tanınarak yürütülmüş, ihale konusu kitaplar için teklif edilen fiyatlara yayın, satış, grafik, tasarım, dağıtım ve telif hakları gibi maliyet kalemleri de dâhil edilmiştir. Nitekim özel sektör yayını kitaplarda forma birim maliyeti 2024 yılında ortalama 4,50 TL iken 2025 yılında ortalama 6,40 TL olmuştur. Aynı şekilde, Bakanlık yayını kitaplarda forma maliyeti 2024 yılında ortalama 2,17 TL iken bu yıl ihale sonucu ortalama 3,05 TL olarak gerçekleşmiştir. Ayrıca, ihalelere ilişkin bilgilere Elektronik Kamu Alımları Platformu (EKAP) üzerinden erişilebilmektedir.