Antalya Arkeoloji Müzesi binasının yıkılması kararına ilişkin
Kaynak göster
Sevda Karaca Demir (EMEP), 11 Temmuz 2025 tarihinde 7/30850 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 125 gün sonra, 13 Kasım 2025).
Sevda Karaca Demir (EMEP, Gaziantep). “Antalya Arkeoloji Müzesi binasının yıkılması kararına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/30850, 11 Temmuz 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-30850-antalya-arkeoloji-muzesi-binasinin-yikilmasi-kararina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/79d1f5a3-4ff5-4854-be20-01981758cb49
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 125 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy tarafından Anayasanın 98, TBMM İç Tüzüğünün 96 ve 99'uncu maddeleri (gereğince vw olarak cevaplandırılmasını arz ederim 10.07.2025 |
1964 yılında, kamu yararına açılmış bir mimari yarışmayla projelendirilen ve ülkemizin modem mimarlık tarihinde önemli bir yere sahip olan Antalya Arkeoloji (Bölge) Müzesi için Bakanlığınız, yıkım kararı alarak, yerine yeni bir müze binası yapılacağını duyurmuştur. Dönemin mimarlarıdan Doğan Tekeli, Sami Sisa ve Metin Hepgüler tarafından tasarlanan Antalya Arkeoloji (Bölge) Müzesi, 1988 yılında Avrupa Konseyi Özel Ödülü'ne layık görülen Türkiye'nin modem mimarlık mirasının önemli yapılarından biridir.
Bakanlığınızın, yapının depreme dayanıksız olduğu gerekçesiyle müzenin yıkılmasını planladığı, buna karşılık birçok meslek örgütü ve sivil toplum kuruluşunun yapının korunarak restore edilmesi yönünde çağrılar yaptığı kamuoyuna yansımıştır. Müzenin korunması yönündeki tescil taleplerinin Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından reddedilmesi üzerine TMMOB Mimarlar Odası yargı yoluna başvurmuştur.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Diğer yandan, koruma alanında faaliyet gösteren, farklı disiplinlerdeki uzmanları ve bilimsel komiteleri ile kurum ve derneklerin, ICOMOS Türkiye, ISC20c Türkiye, ISCARSAH Türkiye, Müzesi'ne Antalya Arkeoloji Müzesi'nin korunması için çalışmalara destek olabileceklerini; yapının strüktürel analizleri gerçekleştirilerek koruma ilkelerine uygun yapısal iyileştirme ve güçlendirme önerilerini geliştirebileceklerini ve yapının yıkılmadan korunabilmesi için kamu kurum ve kuruluşlarına katkı sunmaktan memnuniyet duyacaklarını deklere'etmişlerdir. Buna rağmen alınan yıkım kararı ve tescil talebinin reddi, kamuoyunda ciddi bir tepki doğurmuştur.
Dolayısıyla, hem kamusal hafızanın korunması, hem mimarlık mirasının sürdürülmesi, hem de Türkiye'nin ulusal ve uluslararası hukuki sorumluluklarının yerine getirilmesi bakımından, bu yapının korunması zorunludur.
Müzeye ilişkin yıkım planı, yalnızca mimarlık tarihi açısından değil, kültürel mirasın korunmasına dair ulusal ve uluslararası yükümlülükleri de içinde barındırmaktadır. Türkiye'nin taraf olduğu UNESCO Dünya Kültürel ve Doğal Mirasın Korunması Sözleşmesi, Venedik Tüzüğü ve benzeri belgeler, kültürel varlıkların yalnızca fiziksel değil; tarihsel, sanatsal ve toplumsal değerleriyle birlikte korunmasını öngörmektedir. Anayasa, devletin bu sorumluluğu üstlenmesini açıkça hükme bağlamaktadır.
Bu kapsamda;
SORULAR
Antalya Arkeoloji Müzesi'nin yıkılmasına yönelik karar hangi bilimsel rapor, analiz veya gerekçelere dayandırılmıştır? Bu raporlar kamuoyu ile paylaşılmış mıdır?
Antalya Arkeoloji Müzesi'nin deprem dayanıklılığına dair raporlar kamuoyuyla paylaşılmış mıdır? Bu raporlar hangi kurum ya da kuruluşlar tarafından hazırlanmıştır ve yapının restorasyonla güçlendirilemeyeceği hangi bilimsel gerekçelere dayandırılmıştır?
Müzenin, kültürel ve mimari değeri nedeniyle "korunması gereken taşınmaz kültür varlığı" olarak tescil edilmesi yönündeki talepler hangi gerekçe ile reddedilmiştir?
Müze binasının mimarları Doğan Tekeli, Sami Sisa ve Metin Hepgüler'e Mimarlar Odası tarafından Mimar Sinan Büyük Ödülü verilmişken ve yapı uluslararası düzeyde ödül kazanmışken, bu tür bir eserin yıkılması kültürel mirasa zarar olarak değerlendirilmekte midir?
Müzenin kapatıldığı veya taşındığı takdirde mevcut arkeolojik koleksiyonun nasıl
| muhafaza edileceği, hangi binaya ve hangi şartlarda taşınacağına dair bir plan mevcut mudur?
| 6. 1988 yılında Avrupa Konseyi Özel Ödülü'ne layık görülmüş, modem mimarlık
| tarihinde önemli bir yere sahip bu yapının tescil başvurusu neden reddedilmiştir? Red
İ gerekçesi kamuoyuna açıklanmış mıdır?
İ 7. Türkiye'nin taraf olduğu UNESCO Dünya Kültürel ve Doğal Mirasın Korunması
| Sözleşmesi, Venedik Tüzüğü ve benzeri uluslararası belgelerde belirtilen kültürel
İ varlıkların korunması yükümlülükleri göz önünde bulundurulmuş mudur?
| 8. Yapının yıkılması yerine, korunarak restore edilmesi yönünde meslek odaları ve sivil toplum kuruluşlarının çağrıları neden dikkate alınmamıştır? Bu kuruluşlarla herhangi
| bir istişare süreci yürütülmüş müdür?
| 9. Antalya Arkeoloji Müzesi'nin hem mimarlık mirası olarak hem de toplumsal hafızadaki yeri açısından taşıdığı değer göz önüne alındığında, yapının özgün haliyle korunması için alternatif projeler değerlendirilmiş midir?
| 10. Yıkım kararı alınmadan önce, Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun üyeleri arasında mimarlık, sanat tarihi ve koruma alanında uzman bağımsız kişiler yer almakta mıdır? Bu uzmanların görüşleri karar sürecine ne ölçüde yansıtılmıştır?
Anayasa'nın 63. maddesi uyarınca devletin kültürel varlıkları koruma yükümlülüğü bulunurken, bu kararın Anayasa ile çelişip çelişmediği değerlendirilmiş midir?
TBMM İletişim : 0312 420 60 22-23
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Nuri Ersoy, Kültür ve Turizm Bakanı ·
Bakanlığımız (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel MüdürlüğüY'ca;
Antalya Arkeoloji Müzesi binası, Antalya ili, Muratpaşa ilçesi, Bahçelievler Bakanlığımıza tahsislidir. Yapının beton dayanımı değerlerinin 2018 Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY) sınırlarının altında kalması, nervürsüz düz demir kullanımı, taşıyıcı sistemdeki ileri düzeyde korozyon ve malzeme yorgunluğu, yapıda güçlendirme çalışmalarını yetersiz kılacak düzeyde olup yapı, can, mal ve eser güvenliği açısından risk taşımaktadır. Bu değerlendirmeler, yetkili mühendislik firmalarının ve teknik uzmanların saha analizleriyle yapılmış, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından denetlenmiştir.
Antalya Arkeoloji Müzesinin tesciline ilişkin başvurular Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 10.04.2025 tarihli kararı ile değerlendirilmiş olup Antalya Arkeoloji Müzesi binasının yapıldığı dönemden günümüze kadar geçen süreçte ihtiyaca cevap verebilmek amacıyla birçok kez tadilat geçirdiği, ilk yapıldığı dönemdeki fiziki durumundan farklı bir durumda olduğu, hem mevcut durumunun hem de yapıldığı dönemdeki yapısının Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlıklarının ve Sitlerin Tespit ve Tescili Hakkında Yönetmelik ile getirilen kıstasları belirgin bir biçimde, ayrı ayrı ya da bir bütünlük içerisinde taşımadığı; sanat, mimari, tarihi, estetik, mahalli, dekoratif, simgesel, belgesel, işlevsel, maddi, hatıra, izlenim, özgünlük, teklik, nadirlik, homojenlik değerlerini net bir şekilde tek tek ya da bütüncül olarak bulundurmadığı, bununla birlikte mevcut yapı her ne kadar doğal çevreye uyumlu bir konturda olsa da bunun tek başına tescil için yeterli bir ölçüt olmadığı, yapısal durum, malzeme, yapım tekniği, biçim bakımından da kültür varlığı niteliği göstermediği gerekçeleriyle tescili uygun bulunmamıştır.
Koruma Bölge Kurulunun 10.04.2025 tarihli kararına karşı yapılan itiraz, Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun 27.06.2025 tarihinde yapılan 125. Toplantı gündeminde değerlendirilmiş olup toplantıda alınan karar ile "...Antalya ili, Muratpaşa ilçesi, Bahçelievler Mahallesi, herhangi bir sitte kalmayan, Hazine mülkiyetine ait, Kültür ve Turizm Bakanlığına tahsisli, 12410 ada, 1 parseldeki Antalya Arkeoloji Müze Binasının, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun 6'ncı maddesi ile Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlıklarının ve Sitlerin Tespit ve Tescili Hakkında Yönetmeliğin #üncü maddesindeki nitelikleri taşımaması nedeniyle itirazın reddine, Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 10.04.2025 tarihli ve 19534 sayılı kararının geçerli olduğuna..." karar verilmiştir.
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu 2863 sayılı Kanun kapsamında mimarlık, şehir planlama, arkeoloji, sanat tarihi ve hukuk alanında uzman kişilerden ve ilgili kurum temsilcilerinden oluşmaktadır. Anılan 10.04.2025 tarihli karar söz konusu üyelerin katılım sağladığı toplantıda alınmıştır.
2863 sayılı Kanun kapsamında, korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edilen tüm taşınmazlar söz konusu Kanun ve alt mevzuat hükümlerine tabi olup bu doğrultuda iş ve işlemler yürütülmektedir. Antalya Arkeoloji Müzesi, ilgili Koruma Bölge Kurulunun 10.04.2025 tarihli kararı ile Kanun'da belirtilen nitelikleri taşımadığı gerekçesiyle korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edilmemiş olup 2863 sayılı Kanun ve alt mevzuatı kapsamında bulunmamaktadır.
Tescil başvurusunun reddi kamuoyuna açıklanmıştır. Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 10.04.2025 tarihli ve 19534 sayılı kararı, ilgili meslek örgütlerine ve başvuru sahiplerine iletilmiştir.
Antalya Arkeoloji Müzesi yerleşkesinde bulunan binalar Ekim 1964 yılında projelendirilmiş olup günümüzde geçerli ulusal mevzuat çerçevesinde yapılan yapısal değerlendirmeleri sonucunda; yapının Deprem Yönetmeliğine uygun olmadığı, donatı sınıfı ve detaylandırmalarının yetersiz olduğu, donatıda korozyon bulunduğu, beton kalitesinin ve temel taşıma gücünün yetersiz olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle yapı halihazırda can, mal ve eser güvenliği açısından ciddi risk teşkil ettiğinden mevcut binaların güçlendirilmesinin bir çözüm olmadığı görülmüştür. Diğer taraftan, mevcut müze binasında çağdaş sergileme, eğitim, koruma, konservasyon ve depolama alanlarının yetersizliği; laboratuvar, ofis ve yönlendirme birimlerinin müzecilik standartlarını karşılamadığı; iklimlendirme eksikliği hususları göz önünde bulundurulduğunda yeni müze yapımına ilişkin çalışmalar başlatılmıştır. Günümüz koşullarına uygun, çağdaş müzecilik anlayışına ve ihtiyaçlarına yönelik yeni müze projesiyle; yine aynı yerinde, kent belleğinde "müze" olarak yer etmiş alanda hayata geçirilerek mevcut durumda yetersiz kalan tüm işlevlere yönelik (depo, laboratuvar, sergi alanları vb.) ihtiyaçların karşılanması amaçlanmıştır.
Antalya Arkeoloji Müzesinin mevcut yapısının yıkımı ve yeni müze inşaatı süreci kapsamında, sergilenen ve depolanan tüm eserlerin taşınmasına ilişkin gerekli planlama yapılmış olup süreç Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü koordinasyonunda, ilgili uzmanlık birimlerinin gözetiminde yürütülmektedir.
Yeni müze projesi iki etap halinde planlanmış olup birinci etap, mevcut müze binasında bulunan eserlerin geçici olarak uygun koşullarda korunmasını içermektedir.
Geçici depolama alanlarının kurulumu ve eserlerin taşınmasına yönelik işlemler başlamış olup Antalya Müze Müdürlüğünden 15 uzman, Antalya Restorasyon ve Konservasyon Bölge Laboratuvarı Müdürlüğünden 15 restoratör ve Bakanlığımıza bağlı Müze Müdürlüklerinden 30 uzmanın katılımıyla toplam 60 uzman tarafından çalışmalar gerçekleştirilmektedir.
Bu kapsamda büyük boyutlu taş eserler için prefabrik depo yapıları, hassas ve küçük objeler için ise iklimlendirilmiş konteynerler hazırlanmış; geçici depolama alanlarında iklimlendirme, güvenlik ve yangın önleme sistemleri kurulmuştur. Tüm işlemler konservasyon uzmanları, restoratörler ve müze yetkilileri denetiminde yürütülmüştür.
Eserler; iklimlendirilmiş özel depolarda saklanıp sıcaklık, nem ve ışık açısından sürekli izlenerek, fiziki ve kimyasal bütünlüklerinin korunması sağlanacaktır. Eserlerin taşınacağı geçici depolar, Antalya Arkeoloji Müzesi sınırları içinde oluşturulmuş olup uluslararası standartlarda güvenlikli koruma sağlanacaktır.
Ayrıca, yürütülen tüm süreçler ulusal ve uluslararası müzecilik standartlarına uygun şekilde planlanmış; taşınan eserler envanter sistemine göre kayıt altına alınarak izlenebilirliği sağlanmıştır. Bu doğrultuda, kamuoyunun bilgi edinme hakkına saygı çerçevesinde süreç şeffaf şekilde yürütülmektedir. Nitekim ihaleler, sözleşme tarihleri ve uygulama takvimi kamuoyuyla paylaşılmış olup yeni müze inşaatı süreci hakkında ilerleyen dönemde de düzenli bilgilendirmeler yapılacaktır.
Antalya Arkeoloji Müzesi proje sürecinin başından bu yana Antalya Kent Konseyi, Mimarlar Odası ve diğer ilgili sivil toplum kuruluşlarıyla 20 Mart 2025 ve 24 Temmuz 2025 tarihlerinde Bakanlığımız Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürünün katılımıyla, 07 Ağustos 2025 tarihinde de Bakan Yardımcısının katılımıyla toplantılar gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, birçok sivil toplum kuruluşunun konuyla ilgili başvuruları ilgili kurul gündemine alınmış ve 2863 sayılı Kanun ve buna bağlı mevzuat ile ülkemizin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler çerçevesinde değerlendirilmiştir. Kamuoyuyla tüm süreç şeffaf bir şekilde paylaşılmıştır.
Mehmet Nuri ERSOYBakan