Antalya Arkeoloji Müzesi binasının yıkılması kararına ilişkin
Kaynak göster
Hakkı Saruhan Oluç (DEM Parti), 18 Temmuz 2025 tarihinde 7/31532 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 118 gün sonra, 13 Kasım 2025).
Hakkı Saruhan Oluç (DEM Parti, Antalya). “Antalya Arkeoloji Müzesi binasının yıkılması kararına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/31532, 18 Temmuz 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-31532-antalya-arkeoloji-muzesi-binasinin-yikilmasi-kararina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/a112cd7b-8c0d-4949-82c5-019826cfc404
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 118 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda yer alan sorularımın Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy tarafından Anayasa'nın 98'inci ve İçtüzük 'ün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
H. Saruhan OLUÇ
Antalya Arkeoloji Müzesi, yalnızca Antalya'nın değil, Türkiye'nin en önemli arkeolojik koleksiyonlarından birine ev sahipliği yapmakta olup, mimari değeriyle de modem Türkiye mimarlığının özgün örnekleri arasında yer almaktadır. 53 yıldır hizmet veren ve 1960'lı yıllarda ulusal mimari proje yarışmasıyla seçilerek hayata geçirilen bu yapı, işinin ehli (omimarlar tarafından tasarlanmış, çevresiyle uyumu, iklim koşullarına göre düzenlenmiş doğal havalandırma sistemi, yatay plaklar örtüsü ve sergi senaryosu ile döneminin ötesinde önemli bir değerdir.
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yapının "depreme dayanıksız" olduğu gerekçesiyle yıkılarak yenilenmesinin planlandığı yönünde basına yansıyan haberler kamuoyunda ve uzman çevrelerde ciddi kaygı yaratmıştır. Binanın yıkımıyla birlikte hem mimari bir miras hem de Türkiye'nin kültürel kimliğinin önemli bir parçası olan bir yapı ortadan kaldırılacaktır. Üstelik bu karar, mimarları da dâhil olmak üzere konuya ilişkin uzman kişi ve kurumların görüşü alınmadan, katılımcı süreçler işletilmeden alınmıştır. Yalnızca taşıdığı arkeolojik eserler değil, kendisinin de kültürel bir miras değeri taşıdığı göz ardı edilen bu yapının yıkım planı, MAM
Türkiye'nin son dönemde artarak devam eden modern mimarlık mirasına karşı duyarsızlığına yeni bir örnek teşkil etmektedir.
Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi (I(COMOS) Türkiye Milli Komitesi başta olmak üzere çeşitli akademik ve mesleki kuruluşlar tarafından da yapının korunması yönünde açıklamalar yapılmış, ancak bu çağrılar karşılıksız bırakılmıştır. Tarihi, kültürel ve mimari mirasın korunması, yalnızca geçmişin değil, ortak geleceğin de inşasıdır. Antalya Arkeoloji Müzesi'nin yıkımı planlanırken, bilimsel, etik ve kültürel ilkelerin hiçe sayılması ve bu kararların sermaye, rant veya otoriter planlamalar doğrultusunda şekillenmesi, halkın ve meslek odalarının demokratik katılımını yok sayan bir anlayışın sonucudur.
Son olarak, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından alınan karar doğrultusunda Antalya Arkeoloji Müzesi'nin 16 Temmuz 2025 tarihinde ziyarete kapatıldığı kamuoyuna yansımıştır. Bu kapatma kararının ardından, Antalyalı bir vatandaş tarafından kararın iptali ve yürütmesinin durdurulması talebiyle Antalya Nöbetçi İdare Mahkemesi'nde dava açıldığı da bilinmektedir. Müzenin kapısına kilit vurulduğu bu süreçte, sergilenen binlerce arkeolojik ve etnografik eserin yeni müze yapılıncaya kadar nasıl muhafaza edileceği veya nereye taşınacağına ilişkin Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan resmi bir açıklama gelmemiş olması da kamuoyundaki kaygıları artırmaktadır. Bu durum, Türkiye'nin kültürel miras yönetimi konusunda şeffaflıktan uzak bir süreç yürüttüğüne dair endişeleri pekiştirmektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Antalya Arkeoloji Müzesi binasının "depreme dayanıksız" olduğu iddiasına ilişkin bilimsel ve teknik raporlar nelerdir? Bu raporlar hangi kurumlar veya uzmanlar tarafından hazırlanmıştır ve kamuoyuyla neden paylaşılmamaktadır?
Müzenin yıkım kararı alınırken, yapının özgün mimari değerini ve kültürel miras niteliğini gözeten herhangi bir değerlendirme yapılmış mıdır? Yapılmışsa, bu değerlendirme sonuçları nelerdir?
Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi (I(COMOS) Türkiye Milli Komitesi ve diğer akademik/mesleki kuruluşların yapının korunması yönündeki çağrılarına neden kulak asılmamıştır? Bu kuruluşlarla herhangi bir istişare süreci yürütülmüş müdür?
. Antalya Arkeoloji Müzesi'nin restorasyon veya güçlendirme seçenekleri | değerlendirilmiş midir? Eğer değerlendirilmişse, bu seçenekler neden tercih edilmemiştir ve yıkım kararının gerekçeleri nelerdir?
. Müzenin 16 Temmuz 2025 tarihinde ziyarete kapatılması kararının hukuki dayanağı nedir? Bu karara karşı açılan dava süreci hakkında Bakanlığınızın tutumu ve beklentisi nedir?
. Müze kapatıldıktan sonra binlerce arkeolojik ve etnografik eserin akıbeti ne olacaktır?
Bu eserlerin taşınması ve yeni müze yapılana kadar korunması için hangi önlemler | alınmıştır? Bu konuda kamuoyuna neden şeffaf bir açıklama yapılmamaktadır? . Yeni müze projesiyle ilgili herhangi bir mimari proje yarışması düzenlenecek midir? Eğer düzenlenmeyecekse, yeni yapının tasarımı hangi prensiplere göre belirlenecektir? . Antalya Arkeoloji Müzesi özelinde alınan bu kararın, Türkiye'deki diğer modem | mimarlık mirası yapıları için bir emsal teşkil etmesi olası mıdır? Bakanlığınızın modem mimarlık mirasının korunmasına yönelik genel politikası nedir?
. Kültür varlıklarının korunmasi ve değerlendirilmesi süreçlerinde halkın ve meslek odalarının katılımcılığını sağlamak amacıyla Bakanlığınız ne gibi adımlar atmayı planlamaktadır? Antalya Arkeoloji Müzesi örneğinde bu katılımcılığın neden sağlanamadığı düşünülmektedir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Nuri Ersoy, Kültür ve Turizm Bakanı ·
Bakanlığımız (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü)'ca;
Antalya Arkeoloji Müze binası, Antalya ili, Muratpaşa ilçesi, Bahçelievler Kültür ve Turizm Bakanlığına tahsislidir. Yapının beton dayanımı değerlerinin Deprem Yönetmeliği (TBDY) sınırlarının altında kalması, nervürsüz düz demir kullanımı, taşıyıcı sistemdeki ileri düzeyde korozyon ve malzeme yorgunluğu, yapıda güçlendirme çalışmalarını yetersiz kılacak düzeyde olup yapı, can, mal ve eser güvenliği açısından risk taşımaktadır. Bu değerlendirmeler, yetkili mühendislik firmalarının ve teknik uzmanların saha analizleriyle yapılmış, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından denetlenmişlerdir.
Antalya Arkeoloji Müzesi'nin tesciline ilişkin başvurular Antalya Koruma Bölge Kurulu'nun 10.04.2025 tarihli karar ile değerlendirilerek yapının kültür varlığı olarak tescili uygun bulunmamıştır. Söz konusu kurul kararında belirtilen gerekçeler; Antalya Arkeoloji Müzesi Binasının yapıldığı dönemden günümüze kadar geçen süreçte ihtiyaca cevap verebilmek amacıyla birçok kez tadilat geçirdiği ve ilk yapıldığı dönemdeki fiziki durumundan farklı bir durumda olduğu, hem mevcut durumunun hem de yapıldığı dönemdeki yapısının "Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlıklarının ve Sitlerin Tespit ve Tescili Hakkında Yönetmelik" ile getirilen kıstasları belirgin bir biçimde ayrı ayrı ya da bir bütünlük içerisinde taşımadığı, sanat, mimari, tarihi, estetik, mahalli, dekoratif, simgesel, belgesel, işlevsel, maddi, hatıra, izlenim, özgünlük, teklik, nadirlik, homojenlik değerlerini net bir şekilde tek tek ya da bütüncül olarak bulundurmadığı bununla birlikte mevcut yapı her ne kadar doğal çevreye uyumlu bir konturda olsa da bunun tek başına tescil için yeterli bir ölçüt olmadığı, yapısal durum, malzeme, yapım tekniği, biçim bakımından da kültür varlığı niteliği göstermediğidir.
Anılan karara karşı Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kuruluna yapılan itiraz, Kurulun 27.06.2025 tarihli toplantısında değerlendirilerek bahsi geçen 10.04.2025 tarihli kararının geçerli olduğuna karar verilmiştir.
Antalya Arkeoloji Müzesi proje sürecinin başından bu yana Antalya Kent Konseyi, Mimarlar Odası ve diğer ilgili sivil toplum kuruluşlarıyla 20 Mart 2025 ve 24 Temmuz 2025 tarihlerinde Bakanlığımız, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü katılımıyla, 07 Ağustos 2025 tarihinde de Bakan Yardımcımız katılımıyla toplantılar gerçekleştirilmiştir. Ayrıca birçok sivil toplum kuruluşunun konuyla ilgili başvuruları ilgili kurul gündemine alınmış ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ve buna bağlı mevzuat ile ülkemizin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler çerçevesinde değerlendirilmiştir. Kamuoyuyla tüm süreç şeffaf bir şekilde paylaşılmıştır.
Antalya Arkeoloji Müzesi yerleşkesinde bulunan binalar Ekim 1964 yılında projelendirilmiş olup günümüz geçerli ulusal mevzuat çerçevesinde yapısal değerlendirmeleri sonucunda yapının deprem yönetmeliğine uygun olmadığı, donatı sınıfı ve detaylandırmalarının yetersiz olduğu, donatıda korozyon bulunduğu, beton kalitesinin ve temel taşıma gücünün yetersiz olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle yapı mevcut haliyle ciddi riskler taşımakta olup mevcut binaların 2018 Türkiye Bina Deprem Yönetmeliğine göre güçlendirilmesinin ekonomik bir çözüm olmadığı görülmüştür. Diğer taraftan, mevcut müze binasında çağdaş sergileme, eğitim, koruma, konservasyon ve depolama alanlarının yetersizliği; laboratuvar, ofis ve yönlendirme birimlerinin müzecilik standartlarını karşılamadığı; iklimlendirme eksikliği hususları göz önünde bulundurulduğunda yeni müze yapımına ilişkin çalışmalar başlatılmıştır. Yeni müze inşası ile günümüz koşullarına uygun, çağdaş müzecilik anlayışına ve ihtiyaçlarına yönelik proje; yine aynı yerinde, kent belleğinde "müze" olarak yer etmiş alanda hayata geçirilerek mevcut durumda yetersiz kalan tüm işlevlere yönelik (depo, laboratuvar, sergi alanları vb.) ihtiyaçlar karşılanması sağlanacaktır.
"Antalya Yeni Müze Yapım İşi (1. Etap) — Eser Taşıma İşleri" ihalesi 04.06.2025 tarihinde gerçekleştirilmiş olup sözleşme 01.07.2025 tarihinde imzalanmıştır. Eser taşıma ve yeni müze yapım işlemlerinin başlatılabilmesi için Bakanlığımızın 08.07.2025 tarihli Makam Oluru ile Antalya Arkeoloji Müzesi geçici olarak ziyarete kapatılmıştır.
Antalya Arkeoloji Müzesinin mevcut yapısının yıkımı ve yeni müze inşaatı süreci kapsamında, sergilenen ve depolanan tüm eserlerin taşınmasına ilişkin gerekli planlama yapılmış olup, süreç Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü koordinasyonunda, ilgili uzmanlık birimlerinin gözetiminde yürütülecektir.
Yeni müze projesi iki etap halinde planlanmış olup, birinci etap, mevcut müze binasında bulunan eserlerin geçici olarak uygun koşullarda korunmasını içermektedir. Bu kapsamda:
"Antalya Yeni Müze Yapım İşi (1. Etap) — Eser Taşıma İşleri" ihalesi 04.06.2025 tarihinde gerçekleştirilmiş, sözleşme 01.07.2025 tarihinde imzalanmış ve 04.07.2025 tarihinde yer teslimi yapılmıştır.
Bu tarihten itibaren, geçici depolama alanlarının kurulumu ve eserlerin taşınmasına yönelik işlemler başlamıştır. Antalya Müze Müdürlüğünden 15 uzman, Antalya Restorasyon ve Konservasyon Bölge Laboratuvarı Müdürlüğünden 15 restoratör ve Bakanlığımıza bağlı Müze Müdürlüklerinden 30 uzmanın katılımı ile toplamda 60 uzman ile çalışmalar gerçekleştirilmiştir.
Büyük boyutlu taş eserler için prefabrik depo yapıları, hassas ve küçük objeler için ise iklimlendirilmiş konteynerler hazırlanmış; tüm işlemler konservasyon uzmanları, restoratörler ve müze yetkilileri denetiminde yürütülmüştür.
Geçici depolama alanlarında iklimlendirme, güvenlik ve yangın önleme sistemleri kurulmuş, Eserler sıcaklık, nem ve ışık açısından sürekli izlenerek, iklimlendirilmiş özel depolarda saklanarak fiziki ve kimyasal bütünlüklerinin korunması sağlanmıştır. Eserlerin taşınacağı geçici depolar, Antalya Arkeoloji Müzesi sınırları içinde oluşturulmuş olup, uluslararası standartlarda güvenlikli koruma sağlanmıştır.
Ayrıca, yürütülen tüm süreçler ulusal ve uluslararası müzecilik standartlarına uygun şekilde planlanmış; taşınan eserler envanter sistemine göre kayıt altına alınarak izlenebilirliği sağlanmıştır. Bu doğrultuda, kamuoyunun bilgi edinme hakkına saygı çerçevesinde süreç şeffaf şekilde yürütülmektedir. Nitekim ihaleler, sözleşme tarihleri ve uygulama takvimi kamuoyuyla paylaşılmış olup, yeni müze inşaatı süreci hakkında ilerleyen dönemde de düzenli bilgilendirmeler yapılacaktır.
Antalya'nın kültürel belleğine yarım asırdır ev sahipliği yapan ancak günümüz ihtiyaçlarına yanıt veremeyen mevcut Antalya Arkeoloji Müzesi, dünya standartlarında modem bir müzecilik ve sergileme anlayışıyla aynı alanda yeniden tasarlanarak inşa edilecektir.
Antalya Müzesi konusunda alınan kararın yapı özelinde olduğu ve yapının yeterli hizmeti sağlayamaması, depreme karşı dayanıksız olması, depoların, teşhir salonlarının ve idari binaların yetersizliği gibi hususlar da göz önünde bulundurularak yapının özgünlüğünü ve yeterliliğini kaybetmesi yapının kaldırılması kararının alınmasında etkili olmuştur. Koruma bölge kurullarınca yapıların tescil durumları; 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu, Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlıklarının ve Sitlerin Tespit ve Tescili Hakkında Yönetmelik ve buna bağlı mevzuat ile ülkemizin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler doğrultusunda değerlendirilmektedir.
Mehmet Nuri ERSOYBakan