Tüketici refahının güçlendirilmesi için yapılan çalışmalara ilişkin
Kaynak göster
Elif Esen (Yeni Yol), 18 Temmuz 2025 tarihinde 7/31050 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 76 gün sonra, 2 Ekim 2025).
Elif Esen (Yeni Yol, İstanbul). “Tüketici refahının güçlendirilmesi için yapılan çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/31050, 18 Temmuz 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-31050-tuketici-refahinin-guclendirilmesi-icin-yapilan-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/430c4128-cf05-4538-bbc2-0198283b71ac
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 76 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 66 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet ŞİMŞEK tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ıncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Elif ESEN İstanbul Milletvekili
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan 2024 yılı Hanehalkı Tüketim Harcamaları Araştırması sonuçlarına göre, Türkiye'de hanehalkı tüketim harcamalarının en yüksek üç kalemi sırasıyla konut ve kira (9026), ulaştırma (9621,6) ve gıda (9418,1) olmuştur. Bu oranlar, özellikle temel ihtiyaçların hane bütçesinde ciddi bir yük oluşturduğunu ve dar gelirli kesimler için hayat pahalılığı ve barınma krizinin derinleştiğini ortaya koymaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (8 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Detaylı veriler şu şekildedir: e Düşük gelirli hanelerde (9420 alt dilim): o Konut ve kira harcaması: 033,2 o Gıda harcaması: 930,4 o Ulaştırma harcaması: "010,1.
"e Yüksek gelirli hanelerde (9420 üst dilim): o Ulaştırma harcaması: "426,6 o Konut ve kira harcaması: 9622,1 o Gıda harcaması: 012,8.
Ayrıca, hanehalkı büyüklüğüne göre harcama farklılıkları da dikkat çekicidir: e Tek kişilik hanelerde konut ve kira oranı *635,2'yi bulurken, gıda "015,1 ve ulaştırma
• 014,4 seviyesindedir. e 6 ve üzeri kişilik hanelerde ise konut ve kira 96224; gıda 924,7; ulaştırma "620,4 seviyesinde gerçekleşmiştir.
Bu veriler Türkiye?de:
" Barınma giderlerinin tüm gelir gruplarında yüksek bir yük oluşturduğunu, e Gıda ve ulaştırma harcamalarının ise gelir dağılımına göre değiştiğini, e Özellikle düşük gelir grubunun gelirinin neredeyse üçte birini barınmaya ve yine üçte birini gıdaya harcadığını göstermektedir.
Bu durum, enflasyonist baskılarla birleştiğinde sosyal refah ve tüketici gücü açısından ciddi bir tehdit yaratmakta; ayrıca büyüyen gelir ve tüketim eşitsizliğini göstermektedir. Tüketim kalıplarındaki bu dengesizliklerin, barınma, ulaştırma ve gıda politikalarının yeniden düzenlenmesi ve acil önlemler alınmasını zorunlu kıldığı açıktır.
Bu bağlamda;
SORULAR
2024 yılında konut ve kira harcamalarının toplam tüketim içindeki 9626'lık payı dikkate alındığında, 2019 — 2024 yılları arasında konut-kira harcamalarının yıllara göre seyri nedir?
Düşük gelirli hanelerin gelirinin 9033,2'sini barınmaya ve 9630,4'ünü gıdaya ayırmak zorunda kaldığı göz önüne alındığında, Bakanlığınız gıda enflasyonunu dengelemek ve kira artışlarını sınırlamak adına hangi somut önlemleri planlamaktadır?
Barınma ve kira yükünün tek kişilik hanelerde 9035,2 seviyesine ulaşmasının ardından, tek başına yaşayan bireylere veya düşük gelirli hanelere yönelik özel kira destek programı hazırlanmakta mıdır?
Türkiye genelinde kira ve konut harcamaları, büyükşehirler ile Anadolu kentleri arasında nasıl farklılaşmaktadır? Bu farklılıklara göre bölgesel destek programları düşünülmekte midir?
Bakanlığınız, tüketici refahının güçlendirilmesi ve tüketim yükü dağılımının dengelenmesi amacıyla tüketim vergilerinin veya Katma Değer Vergisi (KDV) oranlarının gelir gruplarına göre farklılaştırılması gibi daha adil bir vergi politikası üzerinde çalışmakta mıdır?
Hanehalkı büyüklüğüne göre tüketim yükü farklılıklarını azaltmak için ailenin büyüklüğüne göre enerji, ulaşım ve gıda desteği programları oluşturulması planlanmakta mıdır?
TÜİK verileri ışığında, Bakanlığınızın 2025 yılı ve sonrası için planladığı gelir | dağılımını dengelemeye, sosyal koruma ve refahı güçlendirmeye dönük yeni sosyal ve mali politika araçları nelerdir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi yazınız ekinde alınan İstanbul Milletvekili Sayın Elif ESEN'e ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Mehmet ŞİMŞEK Bakan
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
7131050 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni
Sayın Elif ESEN, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
Ekonomi programımızın nihai hedefi yüksek, sürdürülebilir ve kapsayıcı büyüme ile toplumsal refahı artırmaktır. Bunun en temel ön koşulu fiyat istikrarını sağlamaktadır. Ancak, tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de hizmetler sektörü dezenflasyon politikalarına daha geç tepki vermekte ve kira, eğitim gibi kalemler başta olmak üzere geriye dönük fiyatlama davranışının yüksek olması nedeniyle katılık sergilemektedir. Bu kapsamda, enflasyonla mücadele talep yönlü politikaların yanında, gıda, konut, enerji ve ulaştırma gibi birçok alanda uygulanan arz yönlü tedbirler ve yapısal reformlarla da desteklenmektedir. Gıda arz güvenliğini sağlamak için sulama projeleri, arazi toplulaştırması, gıda arz zinciri ve lojistiği gibi alanlarda önemli adımlar atılmaktadır. Tarım sektörü güçlü bir şekilde desteklenmekte, sürdürülebilir ve verimli üretim teşvik edilmektedir. Konut arzını artıracak, deprem kaynaklı konut stokundaki kayıpları telafi edecek ve konuta erişimi kolaylaştıracak politika ve tedbirler uygulanmaktadır. Sosyal konut hamlesi kapsamında, 2023-28 döneminde 500 bin sosyal konut, 1 milyon konutluk arsa ve 50 bin işyerine yönelik çalışmalar devam etmektedir. Önümüzdeki dönemde enflasyondaki düşüş, beklentilerdeki iyileşme, hizmet enflasyonundaki katılıkların azalmasıyla birlikte kira ve konut fiyatlarındaki artışın daha da yavaşlaması öngörülmektedir. Buna göre, hanehalkı tüketim harcamalarına ilişkin istatistikler, "hitps-//data.tuik. gov.tr/Bülten/Index?p-Hanehalki-Tüketim-Harcamasi-2024-53957" internet adresinde yayımlanmakta ve kamuoyuyla paylaşılmaktadır.
Bununla birlikte, enflasyonla mücadele ederken bir yandan da vatandaşımızın refahını ve alım gücünü korumaya yönelik politikalar da hayata geçirilmektedir. Çalışanlarımızın ve emeklilerimizin aylık ve ücretlerinde enflasyonun üzerinde artışlar yapılmıştır 2002 Aralık ayından bugüne aile yardımı dahil en düşük memur maaşında reel olarak yüzde 255 oranında, en düşük emekli aylığında reel olarak yüzde 606 oranında ve asgari ücrette reel olarak yüzde 230 oranında artış sağlanmıştır. Ayrıca ücretler üzerindeki vergi yükünü azaltmak için asgari ücret ve tüm çalışanların asgari ücrete kadar olan ücretleri vergi dışı bırakılmıştır.
Ayrıca, geçtiğimiz dönemde vergi adaletini güçlendirmek adına, gelir vergisi tarifesinin en alt dilimindeki vergi oranı yüzde 22'den yüzde 15'e indirilmiş, en üst dilimdeki vergi oranı ise yüzde 35'den yüzde 40'a çıkarılmıştır. Bununla birlikte, katma değer vergisi temel gıda maddelerinde yüzde 1, sağlık, eğitim, yeme içme, turizm, giyim sektörleri ile meskenlerde kullanılan elektrikte yüzde 10 oranında uygulanmaktadır.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
Diğer taraftan, 2025 yılı sosyal yardım bütçesi yaklaşık 651 milyar TL olarak belirlenmiştir. 2002 yılında sosyal amaçlı harcamaların bütçe içindeki payı yüzde 1,3 iken 2025'te bu oran yüzde 4,4'e yükselmiştir. Aile, barınma, gıda, engelli, yaşlı, eğitim ve sağlık gibi alanları kapsayan 44 sosyal yardım programı hâlihazırda uygulanmaktadır. 2024 yılında 3,8 milyon hane bu yardımlardan yararlanmıştır. Ayrıca sosyal yardımların hane odaklı kurgulanmasına yönelik çalışmalar Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı koordinasyonunda ilgi kurumlarımızın iş birliğiyle devam etmektedir. Soru önergesinde bahsi geçen diğer hususlar,
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı uhdesinde bulunmaktadır.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
Mehmet ŞİMŞEKBakan