Madencilik ruhsatı verilen orman, zeytinlik ve özel çevre koruma bölgelerine ilişkin

Maden sahalarında arama ve işletme ruhsat süreçlerinden sonra ruhsat sahipleri tarafından madencilik faaliyetlerine başlanabilmesi için "işletme izni" alınması gerekmekte olup, mevcut sahaların çok küçük bir alanına tekabül eden ve fiili olarak madencilik faaliyetinin yürütüldüğü alanı ifade eden işletme izinli alanlarda faaliyete başlanabilmesi için izin alanına yönelik olarak 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7'nci maddesinde belirtilen; mülkiyet izninin (orman/mera/tapulu arazi vb.), ÇED Belgesi'nin, İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı'nın ve ilgili Bakanlık/Kurumlardan alınması zorunlu olan diğer tüm izinlerin (Sit, Milli Parklar, Turizm Bölgeleri Alanları ve Merkezleri ile Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri ve duyarlı bölgeler için vb.) tamamlanması gerekmektedir.

Yapılacak olan madencilik faaliyetinin çevreye olan etkilerinin yerel halkla beraber ilgili kurumlarca etraflıca değerlendirildiği söz konusu izin süreçlerini tamamlayamayan hiçbir ocağın açılmasına ise Bakanlığımızca müsaade edilmemekte olup, bu bağlamda tek başına arama ve/veya işletme ruhsatına sahip olunması fiili olarak madencilik faaliyetlerinin başlatılabilmesi için yeterli olmamaktadır.

Bu çerçevede tamamı özel alanlar içerisinde kalan 5 adet işletme izni bulunmaktadır.

Madencilik faaliyetlerinin çevresel etkilerini en aza indirmek amacıyla "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED)" ve 7554 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile eklenen "Rehabilitasyon Düzenlemeleri" olmak üzere iki temel yöntem öngörülmüş olup, rehabilitasyona ilişkin getirilen düzenlemeler aşağıda detaylandırılmıştır:

• 7554 Sayılı Kanun ile Maden Kanunu'nun 3'üncü maddesine eklenen düzenlemelerle birlikte "Rehabilitasyon: "Madencilik faaliyetleri nedeniyle bozulan, topoğrafyası değişen alanlara yönelik; emniyetli hâle getirme, düzenleme, duraylılığı sağlama, düzeltme, üst toprağı serme, tohum ekme, fidan dikme, arazi yapısı uygun yerlerde rekreasyon alanları oluşturma, bitkilendirme, ağaçlandırma, kimyasal ve fiziksel iyileştirme kapsamında yapılan çalışmalar." şeklinde tanımlanmıştır.

• Maden Kanunu'nun 13'üncü maddesinde ise Ruhsat bedeli, rehabilitasyon bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlara ilişkin önemli düzenlemelere yer verilmektedir.

© 13'üncü maddenin birinci fıkrasında rehabilitasyon bedellerinin tamamının her yıl ocak ayının sonuna kadar yatırılması zorunluluğu getirilmiştir. Bu zorunluluğun yerine getirilmemesi halinde yatırılmayan kısmın o yıl haziran ayının son gününe kadar 6183 sayılı Kanunun 51'inci maddesine göre hesaplanacak gecikme zammı oranında artırılarak yatırılması zorunludur, aksi halde ruhsat iptal edilir. o 13'üncü maddenin üçüncü fıkrası uyarınca: "Rehabilitasyon bedeli, işletme ruhsat bedeli kadardır. Tahsil edilen bedeller vadeli hesapta nemalandırılır. Rehabilitasyon bedeli ve nema geliri; sadece rehabilitasyon için kullanılır, haczedilemez, rehnedilemez, temlik edilemez. Nemalandırmaya ilişkin diğer hususlar Bakanlık tarafından yönetmelikle belirlenir. " o 13'üncü maddenin beşinci fıkrası uyarınca: "Madencilik Jaaliyeti yürütülen alanların rehabilitasyonunun sağlanması amacıyla Genel Müdürlükçe belirlenen yükümlülükler yerine getirilinceye kadar Genel Müdürlük tarafindan üretim Jaaliyeti durdurulabilir." o 13'üncü maddenin altıncı fıkrası uyarınca: "Kamu kurum ve kuruluşlarına ait olmayan hammadde üretim izinlerine, aynı gruptaki ruhsatların rehabilitasyon yükümlülüklerine ilişkin hükümler uygulanır. " o 13'üncü maddenin yedinci fıkrası uyarınca: "Kamu kurum ve kuruluşları uhdesindeki hammadde üretim izni sahalarının rehabilitasyonu, bu kamu kurum ve kuruluşlarının yükümlülüğündedir. Rehabilitasyon uygulamaları, izin sahibi kamu kurum ve kuruluşlarının bütçesinde bu amaçla ayrılan ödenekten karşılanır. Rehabilitasyon, YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN CEVAPLAR |! 283 | 7-31492 ayrılan bu kaynağın Tarım ve Orman Bakanlığına aktarılması suretiyle Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından da gerçekleştirilebilir. Rehabilitasyon yükümlülüğünü ihlal eden kamu kurum ve kuruluşlarına, eksiklikleri gidermesi için bir ay süre verilir. Bu sürede de eksiklik giderilmezse faaliyet durdurulur. " o 13'üncü maddenin onbirinci fıkrasına göre ruhsat sahiplerinin ruhsat yürürlük yazısı, ruhsat devri, rödövans sözleşmesi, izin alanı değişikliği gibi madde metninde tahdidi şekilde sayılan taleplerin değerlendirmeye alınması için rehabilitasyon bedeli borcunun olmaması gerekmektedir. Aksi takdirde talep reddedilir.

• Maden Kanunu'nun "Ruhsatın hükümden düşmesi ve terk edilen alanlarda alınacak tedbirler" başlıklı 32'nci maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarına göre ise ruhsat sahibi Kanunda belirtilen tedbirleri en geç bir yıl içinde almak ve işletme faaliyetinde bulunulan alanı işletme projesi doğrultusunda çevreye uyumlu hale getirmek zorundadır. Verilen bu sürede çevre ile uyum planı çerçevesinde gerekli güvenlik önlemlerinin ve çevresel önlemlerin alınmaması durumunda tedbir alınana kadar sorumluluk ruhsat sahibinin olması şartıyla, bu durum valiliğe bildirilir. Çevre ile uyum çalışması için gerekli tedbirler, çevreye uyum planına uygun olarak orman arazilerinde ilgili orman idaresi, diğer alanlarda il özel idareleri veya valilikler tarafından yerine getirilir. Orman idaresi, il özel idaresi veya valilik tarafından çevre ile uyum planına uygun olarak yapılan masraflar, ruhsat bedelinden çevre ile uyum planı çalışmaları için emanete yatırılan tutarlardan karşılanır.

Tüm bu düzenlemelerle, madencilik faaliyetlerinde rehabilitasyon süreçlerine ilişkin kapsamlı yükümlülükler getirilmiş olup, bozulan alanların emniyetli hale getirilmesi, bitkilendirme, ağaçlandırma ve çevresel iyileştirme çalışmalarıyla doğanın korunması ve ekosistemin sürdürülebilirliği sağlanarak çevreye duyarlı bir madencilik anlayışı benimsenmektedir.

Yapılacak olan madencilik faaliyetinin çevreye olan etkilerinin yerel halkla beraber ilgili kurumlarca etraflıca değerlendirildiği ÇED sürecine ilişkin işlemler Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın görev alanına girdiğinden konuyla ilgili bu Bakanlıktan bilgi alınmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.