Vergi harcamalarına ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 100 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 93 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Rahmi Aşkın TÜRELİ İzmir Milletvekili
Kamu maliyesi literatüründe vergi harcaması kavramı; devletlerin toplaması gereken geliri azaltıcı mahiyette olup, vergi kanunlarında yer alan muafiyet, istisna ve indirimleri içeren düzenlemelerden oluşmaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (9 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Ülkemizde 2000'li yıllarda önem kazanmaya başlayan vergi harcaması kavramı 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile mevzuatımızda yer almıştır. 5018 sayılı Kanununun 18. maddesi gereğince, merkezi yönetim bütçe kanun teklifine, TBMM'de görüşülmesi sırasında dikkate alınmak üzere Cumhurbaşkanlığı tarafından "Vergi muafiyeti, istisnası ve indirimleri ile benzeri uygulamalar nedeniyle vazgeçilen kamu gelirleri cetveli" de eklenmektedir.
Ancak son dönemlerde ülkemizde Merkezi Yönetim Bütçelerinin bütçe açıkları dolayısıyla göstermiş bulunduğu performans Türk Vergi Sisteminde yer alan muafiyet, istisna ve indirimleri içeren vergi harcamaları konusunda farklı tespit ve tartışmaları da gündeme taşımaktadır.
Burada dikkat çekici olan önemli bir husus, muafiyet, istisna ve indirimler yoluyla vazgeçilen vergilerin gerek başlangıçta öngörülen tutarları aşması ve gerekse bütçe açıklarının üstünde gerçekleşmiş olmasıdır. Nitekim, | trilyon 375 milyar TL tutarında bütçe açığının gerçekleştiği 2023 yılında başlangıçta 994 milyar TL olarak öngörülen vergi harcamalarının yıl sonunda öngörüleri aşarak | trilyon 477 milyar TI.ye, aynı şekilde 2 trilyon 106 milyar TL tutarında bütçe açığının gerçekleştiği 2024 yılında başlangıçta 2 trilyon 210 milyar TL. olarak öngörülen vergi harcamalarının 2 trilyon 454 milyar TL.*ye ulaşmasıdır.
2025 yılı Merkezi Yönetim Bütçesinde de 3 trilyon 5 milyar TL. tutarında vergi harcaması | trilyon 931 milyar TL. tutarında bütçe açığı öngörüsünde bulunulmuştur.
Anayasamızın 73. maddesi gereğince herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre, vergi ödemekle yükümlü olmakla beraber, vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı, maliye politikasının sosyal amacıdır.
Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de vergi sistemimizde maliye politikasının ekonomik ve sosyal amaçlar açısından uygulamasında vergi harcamaları önemli bir yer tutmaktadır. Bu çerçevede, vergi harcamalarının etkinlik ve verimlilik açılarından iyi analiz edilmesi ve işlevini yitiren vergi harcamalarının kaldırılması gerekmektedir.
Diğer taraftan, son dönemde AKP iktidarı tarafından TBMM'den geçirilen torba kanun tekliflerinde vergi kanunlarında muafiyet, istisna ve indirimlerin azaltılması yönünde herhangi bir çalışmanın yapılmadığı, aksine vergi harcamalarını genişleten düzenlemelerin gündeme getirildiği gözlenmektedir.
Bü tespitlerden hareketle;
I- Vergi harcamalarının hemen her yıl başlangıçta öngörülen tutarları aşmasının sebepleri nelerdir?
SORULAR
Vergi harcamalarının bütçe açıklarının üstünde gerçekleşiyor olmasını nasıl değerlendiriyorsunuz?
Bakanlığınız bünyesinde vergi kanunlarında yer alan muafiyet, istisna ve indirimlerin Etki Analizini ortaya koyan çalışmalar mevcut mudur?
Bütçe açığının artma eğiliminde olduğu bir dönemde vergi harcamalarını azaltma yönünde bir politika değişikliğine gitmeyi düşünmüyor musunuz?
TBMM'de son dönemde yasalaşan bazı kanun tekliflerindeki vergi harcamalarını artırma yönündeki düzenlemeler konusunda Bakanlığınızın görüşüne başvurulmuş mudur? Bu düzenlemeleri doğru buluyor musunuz?
Vergi kanunlarında çok sayıda bulunan muafiyet, istisna ve indirimlerin bir zaman planlaması dahilinde azaltılması konusunda bir girişimde bulunacak mısınız?
Orta gelir tuzağından çıkış sağlayamamış, küresel değer zincirlerindeki yerini derinleştirerek yenilikçi faaliyetler ve yüksek düzeyde teknoloji üreten ülkeler grubuna geçiş yapamamış olan, bu kısır döngü içerisinde patinaj yapan ülke ekonomisinin farklı bir büyüme ve kalkınma patikasına çekilmesi için vergi harcamaları ve diğer teşvik mekanizmaları konusunda bir çalışma yaptırmayı düşünüyor musunuz?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi yazınız ekinde alınan İzmir Milletvekili Sayın Rahmi Aşkın TÜRELİ"ye ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Merke.
Mehmet ŞİMŞEK.
Bakan
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
7131647 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni
Sayın Rahmi Aşkın TÜRELİ, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
Türk vergi sisteminde yatırımların teşviki, işgücü piyasasının geliştirilmesi ve istihdamın artırılması, engelli vatandaşlarımız başta olmak üzere dezavantajlı grupların desteklenmesi, eğitim, sağlık, kültür, spor ve çevresel faaliyetlerin desteklenmesi, tarımsal faaliyetler ile Ar-Ge, yenilik ve tasarım faaliyetlerinin teşvik edilmesi, yurt içi tasarrufların artırılması gibi amaçlara hizmet eden vergi harcaması niteliğinde düzenlemeler bulunmaktadır.
İlgili yıl bütçesi hazırlanırken vergi harcaması tahminleri de bütçe süreci dâhilinde hazırlanmakta olup tahmin çalışmalarında önceki yıllara ait gerçekleşmeler, Orta Vadeli Programda yer alan makroekonomik hedefler, ekonomik gelişmeler ve beklentiler dikkate alınmakta, yapılan tahminlerin sonuçlarına yılı bütçe kanunda yer verilmektedir. Tahmin niteliğinde olan vergi harcamasının bazını teşkil eden istisna, muafiyet ve indirim tutarlarında ve vergi gelirlerinde, ilgili yılda ortaya çıkan makroekonomik göstergelerdeki değişimlere de bağlı olarak değişiklikler yaşanabilmekte olup, izleyen yıl vergi harcaması tutarları da buna göre revize edilmektedir.
Diğer taraftan, Kalkınma Planı ve 2025-2027 Orta Vadeli Program başta olmak üzere ulusal politika belgelerinde bütçe gelirlerinin sürdürülebilirliğinin sağlanması ile vergi harcamalarının etkinliğinin artırılması amacıyla istisna ve muafiyetlerin azaltılmasına dönük politika ve tedbirler öngörülmüş olup enflasyonla mücadelede para ve maliye politikalarının birbirini destekler nitelikte kararlı bir şekilde uygulanacağı, kamu açığının kademeli olarak düşürüleceği ve mali disiplinin güçlendirileceği ifade edilmiştir.
Bu çerçevede, sürdürülebilir büyüme, mali disiplinin tesisi ve fiyat istikrarı gibi makroekonomik hedefler gözetilirken vergi adaletini güçlendiren uygulamalara öncelik verilmekte, etkinliği kalmayan istisna, muafiyet ve indirimlerin azaltılmasına yönelik teknik çalışmalar yürütülmektedir.
Bu kapsamda, kurumlar için uygulanan taşınmaz kazanç istisnası kaldırılmış, serbest bölgelerde faaliyette bulunan işletmelere sağlanan kazanç istisnası, yalnızca ihracat gelirleri ile sınırlandırılmıştır. Yurt içi asgari kurumlar vergisi uygulaması yürürlüğe konularak, indirim ve istisnalar düşülmeden önceki kurum kazançları üzerinden "010 oranında asgari vergi alınması sağlanmıştır. Çok uluslu şirketlere yönelik küresel asgari kurumlar vergisi uygulaması
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 başlatılmış, kur korumalı mevduat hesaplarına tanınan kurumlar vergisi istisnası kaldırılmış, mevduat ve menkul kıymet gelirlerine yönelik gelir vergisi stopaj oranları artırılmıştır. Ayrıca, şirketlerin taşınmaz satışlarında 9050 olarak uygulanan kazanç istisnası ile yatırım fonlarından elde ettikleri kazançlara uygulanan istisna kaldırılmış, iştirak hissesi satış kazancı istisnası
9050'ye düşürülmüştür.
Ayrıca, indirimli kurumlar vergisinin, indirim hakkının kullanılabileceği ilk hesap döneminden itibaren en fazla 10 hesap dönemi boyunca uygulanacağına ilişkin sınırlama getirilmiş ve kurumlar vergisi indirim oranı (kanuni oran) "060 olarak belirlenmiş, diğer faaliyetlerden elde edilen kazançlara indirimli kurumlar vergisi uygulamasında 4 yıl sınırı getirilmiş, 1/8/2025 tarihinden itibaren yapılacak ücret ödemelerine uygulanmak üzere, 4961, 5746 ve 6550 sayılı Kanunlarda yer alan Ar-Ge, tasarım ve destek personeline ilişkin teşvik ve istisnaya konu edilebilecek azami ücret tutarı aylık brüt asgari ücret tutarının 40 katı ile sınırlandırılmış bulunmaktadır.
Vergi harcaması olarak nitelendirilen düzenlemelerin maliyeti ile yıllara göre tahminlerinin yer aldığı Vergi Harcamaları Raporu "www.gib.gov.ir adresinde yayımlanmakta ve kamuoyu ile paylaşılmaktadır.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4