Yangın sonrası orman vasfını yitirdiği gerekçesiyle orman dışı kullanıma açılan alanlara ilişkin

İLİŞKİN SORULAR VE CEVAPLARI

SORULAR

2025 yılı yaz döneminde Türkiye'nin birçok bölgesinde meydana gelen orman yangınları sonucu binlerce hektar alan zarar görmüş, doğa tahrip olmuş ve köyler tahliye edilmiştir. Kamuoyunda, yangın sonrası bu alanların imara açılacağına, turizm ya da enerji projelerine tahsis edileceğine dair kaygılar artmaktadır. Daha önce de benzer şekilde birçok yangın sonrası arazi kullanımının değiştirildiği görülmüştür.

Ayrıca, iklim krizinin bu yangınlardaki etkisi dikkate alındığında, Bakanlığınızın bu konuda aldığı önlemler ve hazırladığı politikalar merak konusu olmuştur.

Bu bilgiler doğrultusunda;

1. 2025 yılı yaz aylarında yangın çıkan ormanlık alanlardan kaçı için imar planı değişikliği yapılmıştır? Bu değişikliklerin içeriği ve amacı nedir?

2. Yangın sonrası "orman vasfını yitirdiği" gerekçesiyle orman dışı kullanma açılan alanların sayısı ve yüzölçümü nedir?

3. Bu alanlardan kaçında turizm tesisi, enerji santrali, maden sahası, konut ya da ticaret merkezi planlaması yapılmıştır?

4. 2020-2025 yılları arasında yanan orman alanlarının kaçına ilişkin "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) gerekli değildir" kararı verilmiştir?

5. Orman yangınlarından sonra Bakanlığınızın sorumluluğunda yapılan yeni yapılaşma izni sayısı kaçtır?

6. Yanan alanların doğal ekosistem olarak korunmasına ilişkin bir rehabilitasyon planı var mıdır? Varsa bu planlar hangi illerde uygulanmaktadır?

7. Türkiye'nin iklim krizine karşı ulusal ölçekte yangın riski haritası var mıdır? Bu harita kamuoyuyla paylaşılmış mıdır?

8. İklim krizine karşı yangınları önleyici yönde alınan önlemler nelerdir? Bunlar hangi bütçe kalemlerinden finanse edilmektedir?

9. 2023-2025 arasında yangın sonrası "yeniden ağaçlandırma" kapsamında yapılan faaliyetlerin toplam alanı ve maliyeti nedir?

CEVAP

Türkiye'de İklim Değişikliğine Uyum Eyleminin Güçlendirilmesi Projesi kapsamında, 180 kamu kurum ve kuruluşunun işbirliğiyle 2024-2030 dönemini kapsayan İklim Değişikliğine Uyum Stratejisi ve Eylem Planı yayımlanmıştır.

Anılan Plan; Kent, Su Kaynakları Yönetimi, Tarım ve Gıda Güvencesi, Biyolojik Çeşitlilik ve Ekosistem Hizmetleri, Halk Sağlığı, Enerji, Sanayi, Turizm ve Kültürel Miras, Ulaşım ve İletişim, Sosyal Kalkınma ve Afet Risk Azaltma olmak üzere 11 sektör ve yatay kesen konuları içeren toplam 12 bölümden oluşmaktadır. Planın hazırlanması sürecinde, çeşitli kurumlarca geliştirilen bölgesel iklim projeksiyonları kullanılarak, iklim değişikliğinin gelecekteki tehlike potansiyelleri etkilenebilirlik ve risk analizleri çerçevesinde değerlendirilmiş, aşırı sıcaklık ve kuraklık başta olmak üzere bazı risklere ilişkin haritalar oluşturulmuş ve kamuoyuyla paylaşılmıştır.

Ayrıca, söz konusu Plan; yangın riski kuraklık ve aşırı sıcaklık gibi iklim değişikliği kaynaklı faktörlerle yakından ilişkilidir; dolayısıyla mevcut kuraklık ve sıcaklık risk haritaları yangın riskinin dolaylı göstergeleri olarak kullanılabilmektedir. İlgili plana ve göstergelere e020Eylem*20PlanoC4B1.pdf linkinden ulaşılabilmektedir.

Türkiye Cumhuriyeti ve Avrupa Birliği tarafından ortaklaşa finanse edilen Türkiye'de İklim Değişikliğine Uyum Eyleminin Güçlendirilmesi Projesi kapsamında hazırlanan 2024-2030 dönemini kapsayan İklim Değişikliğine Uyum Stratejisi ve Eylem Planı'nda, ormanların iklim değişikliğinden etkilenmesini azaltmaya yönelik çeşitli eylemler yer almaktadır. Bu eylemler; biyotik ve abiyotik faktörlerin izlenmesi, zarar gören alanların belirlenmesi, iklim değişikliği etkilerinin uzun vadeli takibi ve tahmini ile uyum odaklı orman yönetimi uygulamalarının güçlendirilmesini içermektedir. Ayrıca, orman yangınlarıyla mücadelede önleyici tedbirlerin önceliklendirilmesi hedeflenmektedir.

İklim Değişikliği Başkanlığı olarak, Türkiye Cumhuriyeti ile Avrupa Birliğinin ortak finansmanı ile yürütülen İklim Değişikliğine Uyum Eyleminin Güçlendirilmesi Projesi kapsamında, 29 yerel paydaşımıza toplam 7,6 milyon avroluk hibe desteği sağlanmıştır. Bu destekler özellikle orman ekosistemlerinin iklim değişikliğine uyumu ve sürdürülebilir yönetimi alanında önemli projelerin hayata geçirilmesini mümkün kılmıştır.

Bu kapsamda yürütülen başlıca projeler şunlardır:

"Hatay'ın İklim Değişikliğine, Özellikle Orman Yangınlarına Uyumunun Artırılması" ptojesi; İklim Değişikliği Başkanlığı'nın teknik ve stratejik koordinasyonunda, Doğu Akdeniz Kalkınma Ajansı tarafından yürütülen Hatay bölgesinde iklim değişikliği kaynaklı artan orman yangınlarına karşı erken uyarı sistemleri kurulması, müdahale kapasitesinin artırılması ve yangın sonrası rehabilitasyon çalışmalarının planlanmasını içermektedir. Proje, bölgenin yangın riskine karşı dayanıklılığını artırmakta ve benzer risk taşıyan diğer bölgelere model teşkil etmektedir.

Marmara Ormancılık Araştırma Enstitüsü tarafından yürütülen ve Başkanlığımız tarafından desteklenenen "Farklı İklim Projeksiyonları Kullanılarak Gelecekteki Temel Orman Ağaç Türlerinin Dağılımının Tahmin Edilmesi ve Türkiye İçin Uyum Stratejilerinin Geliştirilmesi" projesi, farklı iklim senaryoları doğrultusunda Türkiye'nin temel orman ağaç türlerinin gelecekteki dağılımını tahmin etmekte, buna uygun adaptasyon stratejileri geliştirmektedir. Proje sonuçları, ulusal iklim politikalarına entegre edilerek sürdürülebilir orman yönetimine katkı sağlamaktadır. Uyum Hibe Programı kapsamında, İklim Değişikliği Başkanlığı'nın iş birliği ile yürütülen "İstanbul Orman Bölge Müdürlüğü'nde Tı oplumsal Uyuma Yönelik Orman Ekosistem Hizmetleri" projesi ise, İstanbul, Edirne, Kırklareli ve Tekirdağ illerinin orman alanlarında doğa temelli çözümler aracılığıyla iklim değişikliğine uyumu desteklemekte, ekosistem hizmetlerinin sürdürülebilir kullanımını teşvik etmektedir. Proje, bölgede toplumsal dayanıklılığın artırılmasını ve orman ekosistemlerinin iklim değişikliğine karşı direncinin güçlendirilmesini hedeflemektedir. Öte yandan, Türkiye'nin yangın stratejisi, Orman Genel Müdürlüğü'nün öncülüğünde yürütülen bu bütüncül yönetim anlayışını güçlendirerek, iklim değişikliğiyle mücadelede etkili bir araç haline gelmektedir. Bu çerçevede, İklim Değişikliği Başkanlığı olarak, başta Orman Genel Müdürlüğü olmak üzere tüm ilgili paydaşlarla iş birliği içinde hazırladığımız politikalarımızda yer alan hedefler ile ilgili plana ve göstergelere https://iklim.gov.t/eylem-planlari-i-19 linkinden ulaşılabilmektedir.