Şanlıurfa'da yürütülen hayvancılık faaliyetlerine ilişkin
Kaynak göster
Mahmut Tanal (CHP), 30 Temmuz 2025 tarihinde 7/31942 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 117 gün sonra, 24 Kasım 2025).
Mahmut Tanal (CHP, Şanlıurfa). “Şanlıurfa'da yürütülen hayvancılık faaliyetlerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/31942, 30 Temmuz 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-31942-sanliurfa-da-yurutulen-hayvancilik-faaliyetlerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/71ac8696-af30-4c70-a5e1-01985f6ada8a
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 117 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim Yumaklı tarafından Anayasa'nın 98. maddesi ile TBMM İçtüzüğü'nün 96. ve 99. maddeleri uyarınca yazılı cevaplandırılmasını arz ederim.
Şanlıurfa, küçükbaş ve büyükbaş hayvancılık açısından Türkiye'nin önde gglen illerindendir. Ancak son yıllarda artan yem fiyatları, mera alanlarının daralması, suya erişim zorlukları, desteklemelerin yetersizliği, veterinerlik hizmetlerine erişim sorunları, hayvan hastalıkları ve kırmızı et fiyatlarının üreticiyi tatmin etmeyen düzeyde kalması gibi nedenlerle hayvancılıkla uğraşan vatandaşlarımız ciddi geçim sıkıntısı yaşamaktadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
2024 yılı itibarıyla Şanlıurfa'da kayıtlı küçükbaş ve büyükbaş hayvan sayısı nedir? Son beş yılda hayvan varlığında artış mı azalma mı yaşanmıştır?
Şanlıurfalı hayvan yetiştiricilerine 2023 ve 2024 yıllarında. ödenen toplam destek miktarı ne kadardır? Bu destekler hangi kalemleri kapsamaktadır?
Artan yem fiyatları karşısında hayvancılıkla geçinen üreticilere yönelik özel bir sübvansiyon, teşvik veya yem desteği planlanmakta mıdır?
Şanlıurfa'da hayvan hastalıklarıyla mücadele amacıyla Bakanlık tarafından yürütülen bir aşılama kampanyası, salgın kontrol programı veya karantina uygulaması mevcut mudur? Varsa ne düzeyde başarı sağlanmıştır?
Hayvanlarını satmasına rağmen zarar eden, ya da zarar ettiği için hayvanlarını kesime gönderen üretici sayısı nedir?
Şanlıurfa"da mera alanlarının toplam yüzölçümü nedir? Son beş yılda kaç mera alanı imara, sanayiye veya özel kullanıma açılmıştır?
Kuraklık, su sıkıntısı ve mera yetersizliği nedeniyle üretimi sürdüremeyen hayvancıların borçları ertelenmiş midir? Hayvancılığı terk eden üreticilere ilişkin bir veri tutulmakta mıdır?
Veteriner hekim ve sağlık personeli eksikliği yaşanan ilçe veya köy var mıdır? Bu konuda Bakanlığın aldığı önlemler nelerdir?
Küçük aile işletmelerine yönelik hayvancılık desteklerinin artırılması, genç hayvancıların teşvik edilmesi ve yerel yem üretiminin desteklenmesi yönünde Bakanlığınızın bölgesel bir strateji veya eylem planı var mıdır?
o Şanlıurfa'da hayvancılıkla geçinen ailelerin üretimden kopmaması için kısa, orta ve uzun vadeli ne gibi politikalar uygulanmaktadır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Yıl ve il bazında büyükbaş hayvan sayılarına ilişkin veriler düzenli olarak TÜİK'in kurumsal internet sayfasında kamuoyunun bilgisine sunulmaktadır.
Şanlıurfa iline;
2023 Yılı Dişi Manda Desteği kapsamında 98.000 TL,
2023 Yılı Malak Desteği kapsamında 39.000 TL,
2023 Yılı Buzağı Desteği kapsamında 42.385.400 TL,
2024 Yılı Birinci Dönem Malak Desteği kapsamında 35.700 TL ve 2024 Yılı Birinci Dönem Buzağı Desteği kapsamında 52.846.700 TL ödeme yapılmıştır.
2024 yılı ikinci dönemi için Buzağı Desteklemesi kapsamında 19.481.300 TL ve Malak Desteklemesi kapsamında ise 31.000 TL destekleme ödemesi yapılması planlanmaktadır.
Şanlıurfa ili küçükbaş desteklemeleri kapsamında;
2023 yılında 5.011 yetiştiriciye Anaç Koyun-Keçi Desteği kapsamında 93.356.900 TL, 3.288 yetiştiriciye sürü yenileme desteği kapsamında 31.804.200 TL ödeme yapılmıştır. 2024 yılında ise 3.937 yetiştiriciye Kuzu-Oğlak Desteklemeleri birinci dönem kapsamında 137.883.680 TL destek sağlanmıştır. 2024 yılı ödemeleri 2 dönem halinde yapılacaktır. 2. dönem için yaklaşık 11.339.820 TL ödeme yapılması planlanmaktadır.
Hayvan Hastalıklarında Tazminat Yönetmeliği ile Tazminatlı Hayvan Hastalıkları ve Tazminat Oranlarına Dair Yönetmelik kapsamında Şanlıurfa'daki hayvan yetiştiricilerine; 2023 yılı için 2.427.360,63 TL ve 2024 yılı için 4.618.833,19 TL destek ödemesi yapılmıştır.
Hayvancılığın Geliştirilmesi Projesi kapsamında;
2023 yılında 758 üreticiye 13.127.6825 TL ve 2024 yılında 534 üreticiye 7.564.074 TL Çiğ Süt Desteği, 2024 yılında | üreticiye 60.000 TL Düve Alım Desteği, Koyun ve Keçi Yetiştiricileri Yemlik Destekleme ve Eğitim Projesi için 750.000 TL destek sağlanmıştır.
Hayvancılık desteklemeleri kapsamında Arıcılık Desteklemesi 2023 yılında 656 üreticiye 170.692 adet arılı kovan karşılığı olarak 10.041.460 TL, 2024 yılı için uygulamaya konulan yeni destekleme modelinde 646 üreticiye 166.787 adet arılı kovan karşılığı olarak 22.223.296 TL arıcılık destek ödemesi yapılmıştır.
2024 yılı ile birlikte aile işletmelerine ve genç girişimcilere ilave destekleme modeli uygulanmaya başlanmıştır. Her sene Cumhurbaşkanı Kararı ile birim fiyatları düzenlenmekte olup Şanlıurfa da 2024 yılında büyükbaş hayvan yetiştiricilerine 15 milyon TL aile işletmelerine, 11,8 milyon TL ve küçükbaş hayvan yetiştiricilerine 5,5 milyon TL aile işletmelerine, 1,6 milyon TL genç yetiştiricilere ilave destek ödemesi 2. dönemin tamamlanması ile yapılacaktır.
Hayvansal üretim planlaması çerçevesinde sürdürülebilir hayvancılık için, **"Hayvancılığın Geliştirilmesi Projesi"? kapsamında hayvansal ürünlere yönelik, gıda arz güvenliğimizi güvence altına almak, kırsaldaki üreticilerin gelirini artırmak, yatırım ve istihdam ortamı oluşturmak amacıyla hazırlanan projelere Bakanlığımızca destek verilmektedir.
Kırsalda Bereket Hayvancılığa Destek Projemiz;
Strateji Geliştirme Başkanlığı
Ülkemizde etçi damızlık üretimi yapan işletme sayısını artırarak daha fazla etçi ırk besilik materyalinin yerli imkânlarla yetiştirilmesini hedeflemektedir. Böylece kırmızı et arzında sürdürülebilirliği ve yeterliliği sağlamak amaçlanmaktadır.
Tüm bu adımlar, ülke içinde besilik materyal üretimini artırarak ithalatı azaltmayı hedeflerken, aynı zamanda sağlanacak istihdam imkânı ile kırsal kalkınmaya da önemli bir katkı sunacaktır.
Proje kapsamında hak sahibi olan kişilere en az 5 en fazla 15 başa kadar (veteriner hekim/ziraat mühendisi/gıda mühendisi ise en az 5 en fazla 30 başa kadar) etçi ırk gebe düve Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü (TİGEM) tarafından temin edilecektir.
Projede hak kazanan kişiler Ziraat Bankası Temel Hayvancılık Kredisi kullanabilecektir. Bu süreç hak sahiplerinin açıklanmasına müteakip Ziraat Bankası tarafından değerlendirilecektir. Üreticilerimiz 2 yıla kadar ödemesiz 3 yıl veya 5 yıl ödemeli toplam 5 veya 7 yılda kredilerini geri ödeyecektir.
Hak sahiplerine hayvan tesliminden itibaren on iki ay boyunca 15 hayvanı geçmeyecek şekilde hayvan başına 1.5500 TL tutarında bakım ve besleme bedeli ödemesi TİGEM tarafından yapılacaktır.
Projemiz hayvancılık yol haritasında açıklanan 2024-2028 hedefleri ve eylemleri kapsamında 2025-2028 yılları olmak üzere proje üç yıl boyunca devam edecektir.
Ülkemizde yem bitkilerinin ekiliş alanlarının arttırılması, girdi maliyetlerinin düşürülmesi, küçük üreticilerin korunması, çiftçilerimizin daha ucuz ve kaliteli yem elde edebilmeleri amacı ile 2000 yılında başlayıp günümüze kadar devam eden yem bitkileri desteklemeleri kapsamında toplam 10,8 milyar TL destekleme ödemesi yapılmıştır. Bu kapsamda Şanlıurfa ilimize 2023 yılında 2,95 milyon TL ve 2024 yılında 3,74 milyon TL destekleme ödemesi yapılmıştır.
2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemeler İlişkin Karar ile yayımlanan yeni destekleme modelinde yem bitkileri üretim planlaması kapsamına alınmış olup tüm havzalarda desteklenecektir. Yem bitkisi üreticileri; temel, planlı üretim ve üretimi geliştirme desteği alabilecektir. Yem bitkileri desteklerinde 2025 yılında bir önceki yıla göre "0671-84 oranında artışlar yapılmıştır. Su kısıtı bulunan 11 ilin 52 ilçesinde fiğ ve yem bezelyesine ilave destek verilecektir. Ayrıca süt havzası olarak belirlenen illerde yem bitkisi üreten çiftçilere ilave 9050 planlı üretim desteği ödenecektir.
Mera, yaylak ve kışlakların ıslah edilerek otlatma kapasitelerinin artırılması, ot kalitesinin iyileştirilmesi, toprak muhafaza tedbirleri uygulanarak erozyonun önlenmesi ve kaliteli kaba yem ihtiyacının karşılanması amacıyla Bakanlığımızca Çayır Mera Islah ve Amenajman Projeleri uygulanmaktadır. Bu kapsamda Şanlıurfa ilinde şimdiye kadar 421 bin dekar alanda toplam 25 adet Çayır Mera Islah ve Amenajman Projesi uygulanmıştır.
5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ve Bulaşıcı Hayvan Hastalıkları ile Mücadelede Uygulanacak Genel Hükümlere İlişkin Yönetmelik ile her yıl yürürlüğe konulan Hayvan Hastalıkları ile Mücadele ve Hayvan Hareketleri Kontrolü Genelgesi kapsamında tüm iller için şarbon, bruselloz, koyun-keçi çiçeği, koyun-keçi vebası, kuduz ve şap hastalıklarına karşı aşılama programı oluşturulmakta ve başarı ile yürütülmektedir.
Şanlıurfa il, ilçe ve kuruluş müdürlüklerimizde 198 veteriner hekim, 8 veteriner sağlık teknikeri, 3 veteriner sağlık teknisyeni ve 2 sağlık teknikeri görev yapmaktadır. Strateji Geliştirme Başkanlığı
Bakanlığımızın bütün birimleri için her yıl düzenli olarak norm kadro çalışması yapılmakta ve personel ihtiyacı tespit edilmektedir. Buna dayanarak personel talebi yapılmakta olup Cumhurbaşkanlığı kararı ile Bakanlığımıza tahsis edilen açıktan atama ve kurumlar arası nakil kontenjanı ve/veya sözleşmeli personel pozisyonuna göre kadro durumu, norm kadro ve hizmet ihtiyacı dikkate alınarak personel alımı yapılması planlanmaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan