Engelli bireylere tanınan yurt dışından araç ithal etme hakkıyla ilgili iddialara ilişkin
Kaynak göster
Şenol Sunat (İYİ Parti), 31 Temmuz 2025 tarihinde 7/31973 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 47 gün sonra, 16 Eylül 2025).
Şenol Sunat (İYİ Parti, Manisa). “Engelli bireylere tanınan yurt dışından araç ithal etme hakkıyla ilgili iddialara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/31973, 31 Temmuz 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-31973-engelli-bireylere-taninan-yurt-disindan-arac-ithal-etme-hakkiyla-ilgili-iddialara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/5e1d50dd-811f-4584-bb5c-0198742a9ad8
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 47 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Ticaret Bakanı Sn. Ömer BOLAT tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
Engelli bireylerin yurt dışından araç ithalat hakkı olmasına rağmen, uygulamada ciddi kısıtlamalar ve bazı kişi/grupların tekelleşmesi iddiaları gündeme gelmektedir.
Gümrük süreçlerinde aynı belgelerle farklı muamele yapıldığı, ithalatın belirli grupların kontrolüne bırakıldığı ve engelli haklarının bu süreçte istismar edildiği iddiaları kamu vicdanını rahatsız etmektedir.
Ayrıca, afet kaydı oluşturulmuş lüks araçların "engelli aracı" statüsüyle ülkeye sokulduğu iddiaları da kamuoyunda ciddi soru işaretleri doğurmaktadır.
Bu bağlamda, aşağıdaki soruların yanıtlanması kamuoyunun bilgi alma hakkı açısından önem arz etmektedir;
SORULAR
Ticaret Bakanlığı engelli araçlarının yurt içine girişinde hangi prosedürleri uygulamaktadır?
Engelli bireyler ile bazı özel kişi/gruplar arasında araç ithalatı konusunda uygulamada farklılık var mıdır?
Aynı belgeleri sunan bir engelli vatandaş ile iddia edilen imtiyazlı kişiler neden gümrüklerde farklı muameleye tabi tutulmaktadır?
Son 5 yılda engelli aracı statüsünde araç getiren kişi/şirketlerin isimleri nelerdir? Bu listede tekrarlanan kişi ya da şirketler bulunmakta mıdır?
Aynı kişilere bağlı firmaların ya da şahısların yüzlerce aracı aynı yöntemle getirdiği bakanlığınızca tespit edilmiş midir?
SİJ73
Ticaret Bakanlığının engelli araç ithalatında tekelleşme çeteleşme iddiaları ile ilgili bir incelemesi mevcut mudur?
Yurt dışında afete uğramış ya da afet kaydıyla değer kaybına uğramış lüks araçların Türkiye'ye "engelli aracı" adıyla sokulması yasal mıdır? Bu konuda açık bir mevzuat var mıdır?
Bu tür araçların ithalatında ekspertiz, değerleme, güvenlik ve uygunluk testleri hangi kurum tarafından ve hangi standartlara göre yapılmaktadır?
Son 5 yılda afet kaydı oluşturulmuş kaç engelli statülü araç yurt içine alınmıştır?
Bakanlığınızca Engelli araç ithalatı alanında organize suç veya çıkar amaçlı suç örgütü faaliyeti şüphesiyle yapılan resmi soruşturma var mıdır? Varsa bu soruşturmaların sonuçları nelerdir?
Şu an aktif olarak engelli aracı ithalatında en çok kullanılan gümrük kapıları hangileridir? Bu kapılarda görevlendirilen personel üzerinde bu konu bağlamında rotasyon ya da denetim uygulanmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Ömer Bolat, Ticaret Bakanı ·
İlgi — : 12.08.2025 tarihli ve 43452547-120.07.04-E.1679907 sayılı yazınız.
İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, Manisa Milletvekili Sayın Şenol SUNAT tarafından verilen 7/31973 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Prof. Dr. Ömer BOLAT
Bakan Ek: Soru Önergesi Cevabı (1 Sayfa)
Telefon No: 4491367 Faks No: 4491341 Burak BİLGİCİ Sİ Gi İnternet Adresi: www.ticaret. gov.tr
TİCARET BAKANLIĞI
Manisa Milletvekili Sayın Şenol SUNAT'a Ait 7/31973 Sayılı Yazılı Soru Önersesine
İlişkin Cevaplar:
Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla, önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:
1. 11) Engelli kişilerin yararlanabileceği muafiyet hükümleri 4458 sayılı Gümrük Kanununun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında 2009/15481 sayılı Kararın 104*üncü maddesinde düzenlenmiştir. Anılan maddenin ikinci fıkrası uyarınca; gümrük idaresine sunulduğu tarih itibarıyla, kayıt ve model yılı dahil, üç yıldan eski olmamak kaydıyla;
• Engelli kişi tarafından kullanılacak olan, özel surette imal edilmiş hareket ettirici tertibatı bulunan motosiklet ve motor silindir hacmi 1600 cc.'ye kadar olan otomobillere ve motor gücü 160 kW'ı geçmeyen elektrikli otomobillere,
• Eİ ve ayak fonksiyonlarını tamamen yitirmiş olmaları nedeniyle bizzat engelli kişi tarafından kullanılamayan, kişinin araca binip inmesiyle taşınmasını kolaylaştırıcı tertibatı bulunan motorlu kara nakil vasıtalarına muafiyet tanınmaktadır.
Bu kapsamda sağlanan vergi muafiyeti; gümrük vergisi ve ÖTV'yi kapsamaktadır. Bununla birlikte ÖTV istisnasının uygulanabilmesi için Hazine ve Maliye Bakanlığınca getirilen düzenleme uyarınca ÖTV Kanununa ekli (MD sayılı listenin 87.03 G.T.İ.P numarasında "Diğerleri" satırı altında yer alan mallardan serbest dolaşıma sokulacak olan özel tertibatlı aracın gümrüklenmiş değerinin 2025 yılı için 2.290.200 TL'yi aşmaması esas olup, bu değerin aşılması durumunda ÖTV'nin de tahsil edilmesi gerekmektedir.
Bu çerçevede muafen özel tertibatlı aracı ithal edecek engelli kişinin, araç Türkiye'ye getirilmeden önce yetkili gümrük idaresine müracaat edip, her ayın ilk salı günü toplanan engelli komisyonundan araç getirebileceğine dair onay alması gerekmektedir.
Yurt dışından muaf olarak özel tertibatlı araçlar sadece ortopedik engelli kişiler tarafından serbest dolaşıma sokulabilmekte olup, muafiyetin amacı bu kişilerin sosyal hayatlarını kolaylaştırmaktır. Söz konusu araçların şirketler vs. gibi kişi/kurumlar tarafından ithali bu kapsamda mümkün bulunmamaktadır.
Bununla birlikte, engelli araç ithalatı alanında organize suç veya çıkar amaçlı suç örgütü faaliyeti iddialarına ilişkin Bakanlığımızca bir inceleme/soruşturma yürütülmektedir.
Öte yandan, yurt dışından muafen özel tertibatlı araç ithal eden ortopedik engelli gerçek kişilerin tekrar aynı muafiyetten faydalanmaları, adlarına kayıtlı olan özel tertibatlı aracı satmış veya başka bir engelli kişiye devretmiş olmaları halinde mümkündür.
2009/15481 sayılı Kararın 104'üncü maddesi kapsamında ortopedik engelli kişilerce ithal edilen özel tertibatlı araçlara ilişkin olarak afet kaydı oluşturulmak üzere araç ithal edilebilmesi yönünde bir mevzuat düzenlemesi veya uygulama bulunmamaktadır.
Özel tertibatlı engelli araçlarının serbest dolaşıma giriş işlemlerinde Yeşilköy Gümrük Müdürlüğü, Gebze Gümrük Müdürlüğü, İzmir Yolcu Salonu Gümrük Müdürlüğü, Ankara Gar Gümrük Müdürlüğü, Malatya Gümrük Müdürlüğü, Rize Gümrük Müdürlüğü ve Mersin Gümrük Müdürlüğü yetkilidir. Öte yandan, engelli vatandaşlara tanınan Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) muafiyeti kapsamında ithal edilen taşıt sayısı; 2023, 2024, 2025 yılları için toplam olarak sırasıyla 627, 371, 218 adettir.