İşsizlik oranlarına ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 57 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 46 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Rahmi Aşkın TÜRELİ İzmir Milletvekili
AKP iktidarları döneminde işsizlik oranlarında ciddi bir gerileme kaydedilememiştir. Nitekim 2005 yılında yüzde 9,2 olarak gerçekleşen işsizlik oranları yıllar itibarıyla artarak 2019 yılında yüzde 13,7*ye kadar yükselmiş, 2025 yılında ise yüzde 8,7 olarak gerçekleşmiştir.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
İşsizlik oranlarındaki bu yüksek seyir 2025 yılında da devam etmekte olup, mevsim etkisinden arındırılmış bazda haziran ayında yüzde 8,6 işsizlik oranı ile 3 milyon 47 bin kişinin işsiz olduğu açıklanmıştır. Bununla birlikte, aynı dönemde işsizler, zamana bağlı eksik istihdam ve potansiyel işgücünden oluşan âtıl işgücü oranı, diğer bir ifadeyle geniş tanımlı işsizlik oranı, yüzde 32,9 oranı ile 13 milyon 383 bin kişi olarak gerçekleşmiştir.
2024 yılının haziran ayında âtıl işgücü oranının yüzde 29,2 olduğu ve işsiz sayısının da 11 milyon 740 bin kişi olduğu düşünüldüğünde âtıl işgücündeki çok yüksek artış açıklanmaya muhtaç gözükmektedir.
Bu bilgiler ışığında;
I- İşsizlik oranlarının, AKP iktidarları döneminde hemen tüm Kalkınma Planlarında, Orta Vadeli Programlarda ve 2023 Hedeflerinde öngörülmesine rağmen düşük tek haneli seviyelere indirilememesini nasıl açıklıyorsunuz?
SORULAR
TÜİK tarafından 2025 yılı haziran ayında yüzde 8,6 olarak açıklanan işsizlik oranına zamana bağlı eksik istihdam ve potansiyel işgücünün eklenmesiyle hesaplanan âtıl işgücü oranının yüzde 32,9 olarak gerçekleşmesini nasıl değerlendiriyorsunuz?
Haziran ayları itibarıyla bakıldığında son bir yıl içinde âtıl işgücü oranının 3,7 puan birden yükselmesinin ve geniş tanımlı işsiz sayısının 1 milyon 643 bin kişi artmasının sebepleri nelerdir?
Zamana bağlı eksik istihdamda gözlenen yüksek oranlı artış hangi faktörlerden kaynaklanmaktadır?
Potansiyel işgücü artışının sebepleri nelerdir?
İşgücüne dâhil olmayan grubun içinde yer alan iş bulma ümidi olmadığı için veya diğer nedenlerle iş aramayan ancak işbaşı yapmaya hazır olanların iş bulma ümitlerini artırmak ve bu çerçevede işgücü piyasasına girmesini sağlamak için yürüttüğünüz bir çalışma var mıdır?
İşsizlik oranlarının düşük tek haneli seviyelere indirilememesinde uyguladığınız yanlış ekonomik politikaların bir etkisi olduğunu düşünmüyor musunuz?
İşsizlik oranlarının yüzde 5 seviyesine inmesi ne zaman mümkün olacaktır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi yazınız ekinde alınan İzmir Milletvekili Sayın Rahmi Aşkın TÜRELİ'ye ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Mehmet ŞİMŞEK Bakan
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
7/32161 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni
Sayın Rahmi Aşkın TÜRELİ, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
2023 yılı Haziran ayından itibaren uygulanan dezenflasyon programıyla büyüme ılımlı ve daha dengeli seyretmektedir. Büyümedeki geçici yavaşlamanın işgücü piyasasına etkisi sınırlı kalmıştır. 2024 yılında istihdam yaklaşık | milyon kişi artarak 32,6 milyon kişiye ulaşmış ve işsizlik oranı yüzde 8,7 ile yıllık olarak 2012 yılından bu yana en düşük seviyeye gerilemiştir.
Son beş yılda genç işsizlik oranı yüzde 24,9'dan 2025 yılı ikinci çeyrek itibarıyla mevsimsel düzeltilmiş yüzde 15,9'a inmiştir. Ne eğitimde ne istihdamda olanların (NEET) oranı ise yüzde 28,4"ten yüzde 22,1'e gerilemiştir. 2005 yılında yüzde 21,3 olan kadınların işgücüne katılım oranı 2025 yılı ikinci çeyrek itibarıyla mevsimsel düzeltilmiş yüzde 36,3'e yükselmiştir.
Bununla birlikte, potansiyel işgücünün istihdam piyasasına katılımını sağlamak, atıl işgücünü azaltmak ve kapsayıcı büyüme hedefine ulaşmak için politikalar hayata geçirilmektedir. Bu kapsamda, kadın ve gençler başta olmak üzere işgücüne katılımın teşvik edilmesine yönelik SGK prim desteği ve genç girişimcilere gelir vergisi muafiyeti ile BAĞ-KUR prim desteği sağlanmaktadır. Hazine Destekli Kredi Garanti Sistemi ve KOSGEB aracılığıyla da gençlere girişimcilik destekleri sağlanmakta ve finansmana erişimleri kolaylaştırılmaktadır. Ayrıca, mesleki eğitimi güçlendirmek amacıyla yürütülen çalışmaların yanı sıra üniversite öğrencilerine yönelik uygulanan İşgücü Uyum Programı (İŞKUR Gençlik
Programı) ve benzeri aktif işgücü pro gramları ile işgücünün niteliği artırılmaktadır.
KOSGEB aracılığıyla bazı imalat sektörlerindeki (giyim, tekstil, deri ve mobilya) KOBİ'ler için başlatılan "İstihdamı Koruma Destek Programı" kapsamında, istihdamını koruyan işletmelere çalışan başına aylık 2.500 TL olmak üzere 12 ay boyunca prim desteği sağlanmaktadır. Ayrıca, işverenlere uygulanan asgari ücret desteği de 2025 yılı başında 700 TL'den 1.000 TLye çıkarılmıştır.
Yeni Yatırım Teşvik Sistemiyle katma değerli yatırıma ve bölgesel kalkınmaya yönelik daha seçici, odaklı ve etkin destekler artırılmıştır. Bu kapsamda istihdam teşvikleri daha yüksek oranda ve daha uzun süre uygulanacaktır. Organize sanayi bölgelerini merkeze alan bu yeni yatırım teşvik sistemiyle nitelikli yatırımlar artacak, istihdam güçlü bir şekilde desteklenecektir.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
Diğer taraftan, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan işgücü istatistikleri, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından belirlenen tanımlar ve Avrupa
Birliği İstatistik Ofisi (Eurostat) yönetmelikleri doğrultusunda hesaplanmaktadır.
Bu kapsamda, TÜİK. işgücünün arz yönüne ilişkin temel veri kaynağı olan ve düzenli olarak uyguladığı Hanehalkı İşgücü Araştırması (HİA) ile nüfusun işgücü durumuna, istihdamda olanlara ve işsizlere yönelik güncel bilgi derlemekte ve yayımlamaktadır.
Zamana bağlı eksik istihdam verisi, referans haftasında istihdamda olan, esas işinde ve diğer işinde/işlerinde fiili olarak 40 saatten daha az süre çalışmış olup, daha fazla gelir elde etmek amacıyla daha fazla süre çalışmak istediğini belirten ve mümkün olduğu takdirde daha fazla çalışmaya başlayabilecek olan kişileri kapsamaktadır.
Özellikle, uzun tatil dönemlerinde istihdamdaki kişilerin fiili çalışma saatlerinin azalması zamana bağlı eksik istihdam kapsamındaki kişi sayısının daha fazla artmasına sebep olmaktadır. Bu kapsamda, zamana bağlı eksik istihdamdaki fertler hali hazırda istihdam kapsamında bulunduğundan zamana bağlı eksik istihdam sayısındaki artış toplam istihdamı etkilememekte, yalnızca istihdamın alt bileşenlerindeki değişimi göstermektedir.
Önümüzdeki dönemde de işgücüne katılımı teşvik etmek ve istihdamı desteklemek amacıyla; işgücü piyasasında ihtiyaç duyulan beceri ve yetkinlikleri artıracak, eğitim-istihdam bağlantısını güçlendirecek mesleki eğitim programlarının geliştirilmesine, yeşil ve dijital dönüşüm sürecine uyum sağlanmasına ve esnek çalışma modellerinin yaygınlaştırılmasına yönelik uygulamalara devam edilecektir.
Soru önergesinde bahsi geçen diğer hususlar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı uhdesinde bulunmaktadır.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
Mehmet ŞİMŞEKBakan