Orman yangınları ile mücadeleye ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 176 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın T.C. Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını Anayasa'nın 98. ve TBMM İç Tüzüğü'nün 96. maddeleri gereğince talep ederim.
Op. Dr. Ali KARAOBA
Son yıllarda Türkiye genelinde yaşanan orman yangınlarında ciddi bir artış gözlemlenmekte, özellikle yaz aylarında etkili olan bu yangınlar hem doğayı hem de yerleşim yerlerini tehdit etmektedir. 2021-2025 yılları arasında yaşanan büyük yangın felaketleri, orman yangınlarına karşı mücadelede araç, insan gücü ve organizasyon kapasitesinin yeterliliği konusunu bir kez daha gündeme taşımıştır.
Kamuoyunda orman vasfını yitirmiş alanlara dair mevzuat düzenlemeleri, bu alanların imara açılacağı yönündeki iddialar ve yangın sonrası hızlı yapılaşma süreçleri ciddi şüpheler uyandırmaktadır. Bu şüpheler, yangınların doğal afet olmaktan çıkıp sosyal, ekonomik ve siyasal boyutları olan yapay bir krize dönüşmesi endişesini doğurmaktadır. ,
Yangınlarla mücadelede hava filosunun önemi tartışmasızdır. Ancak Tarım ve Orman Bakanlığı'na bağlı Orman Genel Müdürlüğü'nün envanterinde yer alan yangın söndürme uçakları ve helikopterlerin sayısı, niteliği, etkinliği konusunda kamuoyuna açık ve şeffaf bilgi paylaşımı eksiktir. Özellikle 2021 yılında uçakların yetersizliği nedeniyle yaşanan ağır kayıplar hâlâ hafızalardaki yerini korumaktadır. Bu bağlamda,
SORULAR
21 Mayıs 2025 tarihinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Sayın Murat Kurum'un yaptığı "2/B arazileri dahil olmak üzere tapusuz alan bırakmayacağız" açıklaması, ormanlık alanlara dönük fiili müdahaleleri artırmış mıdır? Bu açıklamadan sonra orman yangını çıkan bölgelerin ne kadarlık kısmı 2/B kapsamında olan ya da kadastro işlemleriyle ilgisi olan yerlerdir?
2024 ve 2025 yıllarında çıkan orman yangınlarının nedeni belirlenen vakaların yüzde kaçı insan kaynaklı, yüzde kaçı doğal nedenlidir? Bu veriler hangi kuruma
| dayandırılarak raporlanmaktadır?
Orman işçilerinin, yangınla doğrudan temas eden görevlerinde, itfaiyecilerde olduğu gibi yanmaz, ısıya dayanıklı özel koruyucu kıyafetlerle donatılmamasının gerekçesi nedir? Bu konuda bir planlama veya bütçe çalışması yapılmakta mıdır?
İ 4. 2025 yılı yangın sezonunda hangi ülkelerden toplam kaç adet yangın söndürme uçağı ve helikopteri kiralanmıştır? Bu uçakların kira bedeli saatlik olarak ne kadardır? Sözleşmelere göre uçakların yangın söndürme görevinde ücretsiz uçuş süresi veya bekleme süresi var mıdır? Toplamda kaç liralık bir kiralama yapılmıştır?
Türkiye'nin yangınlara karşı kullandığı hava filosunun bakım, modernizasyon ve yenileme çalışmaları hangi sıklıkla yapılmaktadır?
2024 ve 2025 yıllarında yangın söndürme faaliyetleri için toplam ne kadar kira bedeli ödenmiştir? Bu kiralamaların hangi şirket/kurumlar üzerinden yapıldığı açıklanacak mıdır?
Kamuya ait (Türk Hava Kurumu dahil) yangın söndürme uçaklarının kullanımı neden tercih edilmemektedir? Kaç THK uçağı aktif olarak kullanılmaktadır?
Yangın söndürme işlemlerinde hayatlarını kaybeden ve engelli olarak kalan vatandaşlarımıza şehit ve gazi maaşı bağlanmakta mıdır?
Yangınlarda evleri yanan, hayvanları telef olan ve ziraiyi araçları yanan vatandaşlarımız için ne gibi devlet destekleriniz vardır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
2025 yılında ülke genelinde 105 adet helikopter, 27 adet uçak ve 14 adet İnsansız Hava Aracı (IHA) orman yangınlarıyla havadan mücadele kapsamında kullanılmak üzere hazırlanmıştır.
2002 yılında 73 ton olan su atma kapasitemiz, 2025 yılında 438 tona yükselmiştir. Ülkemiz, dünyada sadece 5 ülkede bulunan havadan yangın yönetim aracı OTAĞ'a sahiptir.
Hava gücümüzün 58'i iç ve dış kaynaklardan kiralık, 88'i ise Orman Genel Müdürlüğümüz (OGM) ile Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı envanterinde yer alan kamuya ait hava araçlarından oluşmaktadır.
Kiralanan yangın söndürme uçakları ve helikopterleri; Kaan Havacılık (Türkiye), Kitz Air (Avusturya), PANH-AVIALIFT-BORDO Adi Ortaklığı (Türkiye-Rusya), UTAIR-MD Adi Ortaklığı (Türkiye-Rusya), Kırgızistan Acil Durumlar Bakanlığı (Kırgızistan), CMC Savunma Sanayi (Türkiye-ABD), Rusya Acil Durumlar Bakanlığı (Rusya), BORDO-EAB İş Ortaklığı (Türkiye-Ukrayna) ve TİTAN Firefighting SL (İspanya) firmaları aracılığıyla temin edilmiştir.
Orman yangınlarına havadan müdahale kapsamında kiralanan hava araçlarının bakım ve kontrol süreçleri yüklenici firmaların sorumluluğunda olup OGM tarafından Orman Bilgi Sistemi (ORBİS) üzerinden anlık denetimlerle takip edilmektedir. Envanterde yer alan kamuya ait hava araçlarının bakım, modernizasyon ve yenileme çalışmaları, ilgili teknik el kitaplarında belirtilen periyotlarda planlanmaktadır. Ayrıca görevlerin gerektirdiği yenileme ve iyileştirme faaliyetleri yürütülmektedir.
Türk Hava Kurumu (THK) envanterindeki piston motorlu (CL-215) amfibi uçaklar, 2009 yılından günümüze kadar geçen dönemin 13 yılında ve THK'nın uçuşa hazır hale getirdiği sayıda orman yangınlarına havadan müdahale kapsamında kiralanmıştır. 2022-2024 yılları arasında 3 uçak kiralanmıştır.
2025 yılında THK envanterindeki uçakları da kapsayacak şekilde düzenlenen ilk ihalede belirlenen maliyetin 2,3 katı, ikinci ihalede ise 2,6 katı teklif gelmesi nedeniyle ihaleler sonuçlanmamıştır.
2022-2024 yıllarını kapsayacak şekilde Savunma Sanayi Başkanlığı ve MGİ Uluslararası Savunma Sanayi A.Ş. arasında imzalanan sözleşmeler, MGİ Uluslararası Savunma Sanayi A.Ş.'nin yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle 18.10.2024 tarihinde feshedilmiştir. Firma hakkında gerekli idari ve hukuki işlemler başlatılmış olup hukuki sürecin tamamlanmasıyla 2024 yılında yangınlara müdahale amacıyla kiralanan hava araçlarıyla ilgili ödeme miktarları netleşecektir.
2025 yılında yangınlara müdahale amacıyla kiralanan hava araçlarına yapılan hizmet bedel ödemeleri, yüklenicilerin sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerini veya taahhütlerini ilgili kanun veya sözleşme hükümlerine göre kısmen ya da tamamen yerine getirmelerine göre değişmekte olup toplam maliyetler sözleşme sürelerinin tamamlanmasıyla netleşmektedir. Bahse konu sözleşmelerde uçuş saati taahhüdünde bulunulmamıştır.
Ayrıca orman yangınlarıyla mücadelede 15.604 yangın işçisi, 4.140 teknik personel, 6.150 orman muhafaza memuru ve 135.334 gönüllü bulunmaktadır.
Orman yangınlarıyla mücadele edecek personele ve gönüllülere teorik ve uygulamalı orman yangınlarıyla mücadele eğitimi verilmektedir. Eğitimde; yangına müdahale, ilk yardım, kişisel TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı koruyucu donanımların kullanımı, iş güvenliği, orman yangınlarında kullanılan araçlarla ilgili teorik ve uygulamalı eğitim yer almaktadır.
OGM tarafından orman yangınlarıyla mücadelede görev yapan tüm personel 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında, Türk Standartları Enstitüsü (TSE) ve Avrupa Normu (EN) standartlarında ve kendilerine kayıtlı kişisel koruyucu malzemelerle (yangına dayanıklı elbise, bot, vb.) donatılmaktadır.
Orman yangınlarıyla mücadelede görev yaparken hayatını kaybeden veya yaralanan personel, gönüllü ve bu kapsamda görev verilen diğer kamu görevlileri 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun'un 2'nci maddesinin (1) fıkrası dahilinde tüm haklardan faydalanmaktadır.
Ülke genelinde 01.01.2024-01.11.2025 tarihleri arasında toplam 6.819 orman yangını meydana gelmiştir. Bu tarihler arasında doğal nedenlerle meydana gelen 990 orman yangınında 991 hektar orman alanı ve insan faaliyetleri nedeniyle meydana gelen 5.829 orman yangınında 108.549 hektar orman alanı etkilenmiştir. Ayrıca geçmiş yıllara ilişkin orman yangını verileri Ormancılık İstatistikleri Resmi İstatistik Programı kapsamında üretilmekte olup ilgili veriler düzenli olarak OGM'nin kurumsal internet sayfasında kamuoyunun bilgisine sunulmaktadır.
Orman yangını çıkan bölgelerin 2B sahaları veya orman kadastrosu ile ilgisi bulunmamaktadır.
Anayasa'ınızın 169*uncu maddesince orman alanları güvence altına alınmıştır. Yanan alanlar OGM tarafından yeniden ağaçlandırılmaktadır. Ülkemizde yanan hiçbir orman alanı imara ve yapılaşmaya açılmamıştır.
Orman yangınları, 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu kapsamındaki Devlet destekli bitkisel ürün sigortası ve hayvan hayat sigortası teminatı dahilinde olup, tarım sigortası yaptıran üreticilerimize 9050 oranında Devlet prim desteği sağlanmaktadır. Bu kapsamda sigorta yaptıran üreticilerimizin zararları TARSİM Eksperleri tarafından yapılan hasar tespitleri neticesinde TARSİM tarafından ivedilikle karşılanmaktadır.
8038 sayılı "Ziraat Katılım Bankası A.Ş. Tarafından Tarımsal Üretime Dair Hazine Kâr Payı Destekli Yatırım ve İşletme Finansmanı Kullandırılmasına İlişkin Karar" ile 8039 sayılı "T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerince Tarımsal Üretime Dair Hazine Faiz Destekli Yatırım ve İşletme Kredisi Kullandırılmasına İlişkin Karar" 30.12.2023 tarihli ve 32415 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Doğal afetlerden etkilenen üreticilerimizin 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları ve bu Kararlara dayanılarak hazırlanan 2024/15 sayılı "Tarımsal Üretime Dair Faiz/Kâr Payı Destekli Yatırım Ve İşletme Kredisi/Finansmanı Kullandırılmasına İlişkin Uygulama Esasları Tebliği" kapsamında kullandıkları sübvansiyonlu krediler/finansmanlar, ürünlerin doğal afetlerden etkilendiklerinin tespit edilmesi halinde Bankalar ve Tarım Kredi Kooperatiflerinin kendi, usul, esas ve mevzuatı çerçevesinde, vade tarihinden/hesap devresindem/taksit tarihinden itibaren "25 oranında faiz/kâr payı indirimli olarak | yıl süreyle ertelenebilmekte, azami 5 yıla kadar "20 oranında faiz/kâr payı indirimli olarak taksitlendirilebilmektedir.
İbrahim YUMAKLIBakan