Orman yangınlarıyla mücadeleye ilişkin

2026 yılında ülke genelinde 119 adet helikopter, 28 adet uçak ve 14 adet Insansız Hava Aracı (IHA) orman yangınlarıyla havadan mücadele kapsamında kullanılmak üzere hazırlanmıştır. 2002 yılında 73 ton olan su atma kapasitemiz, 2026 yılında 462 tona yükselmiştir. Ülkemiz, dünyada sadece 5 ülkede bulunan havadan yangın yönetim aracı OTAG'a sahiptir. Orman yangınlarıyla mücadele kapsamında Orman Genel Müdürlüğümüz (OGM) envanterinde bulunan ve kamuya ait gece görüş sistemine sahip 5 adet yangın söndürme helikopteri görev yapmaktadır. OGM'nin talepleri doğrultusunda Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) ile Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş. (TUSAŞ) arasında 2023 yılında imzalanan satın alım sözleşmesi gereği 8 adet yangın söndürme helikopterinin ilk tesliminin 2028 yılında yapılması planlanmaktadır.

194'ü akıllı kule olmak üzere 776 gözetleme kulesi, 1.953 arazöz, 2.766 ilk müdahale aracı, 1 yangın mobil harekât merkezi yönetim aracı ve 878 iş makinesi bulunmaktadır. Ayrıca orman yangınlarıyla mücadelede 15.859 yangın işçisi, 4.419 teknik personel, 7.787 orman muhafaza memuru ve 141.922 gönüllü bulunmaktadır.

Yangın söndürme faaliyetlerinde kullanılan hava ve kara araçları tek bölgede değil dönem içerisinde meteorolojik veriler değerlendirilerek yangın risk durumu haritasına göre proaktif kaydırmalar yapılarak kullanılmaktadır.

İzmir ilinde 01.01.2024-31.12.2025 tarihleri arasında; Aliağa ilçesinde 23, Bayındır ilçesinde 14, Bayraklı ilçesinde 1, Bergama ilçesinde 45, Beydağ ilçesinde 3, Bornova ilçesinde 20, Buca ilçesinde 18, Çeşme ilçesinde 10, Çiğli ilçesinde 4, Dikili ilçesinde 5, Foça ilçesinde 21, Gaziemir ilçesinde 9, Güzelbahçe ilçesinde 3, Karabağlar ilçesinde 2, Karaburun ilçesinde 10, Karşıyaka ilçesinde 5, Kemalpaşa ilçesinde 18, Kınık ilçesinde 16, Kiraz ilçesinde 12, Menderes ilçesinde 20, Menemen ilçesinde 15, Narlıdere ilçesinde 2, Ödemiş ilçesinde 8, Seferihisar ilçesinde 6, Selçuk ilçesinde 8, Tire ilçesinde 10, Torbalı ilçesinde 13 ve Urla ilçesinde 20 olmak üzere toplam 341 orman yangını meydana gelmiş ve bu yangınlarda toplam 15.017 hektar alan etkilenmiştir.

Ülkemizde meydana gelen orman yangınlarının çıkış nedenleri ortalama %91 insan kaynaklıdır. Orman dışı yangınlar (zirai alan yangınları vb.) da dâhil edildiğinde bu oran %96'ya ulaşmaktadır.

İzmir ilinde 01.01.2024-31.12.2025 tarihleri arasında çıkan 341 yangının 16'sı doğal nedenler (yıldırım, gaz emisyonu) kaynaklıdır.

Orman yangınlarıyla mücadele kapsamında;

• Her yıl orman yangınlarıyla mücadele edecek personele ve gönüllülere teorik ve uygulamalı orman yangınlarıyla mücadele eğitimi verilmektedir. Eğitimde; yangına müdahale, ilk yardım, kişisel koruyucu donanımların kullanımı, iş güvenliği, orman yangınlarında kullanılan araçlarla ilgili teorik ve uygulamalı eğitim yer almaktadır.

• Halkın orman yangınları konusunda daha duyarlı olmasını sağlamak amacıyla yıl boyu bilinçlendirme çalışmaları yapılmaktadır. Orman köylerinde yaşayan köylü vatandaşlara, çoban, avcı ve arıcılara, öğrencilere, cezaevlerinde bulunan mahkumlara,

kamu görevlilerine ve askeri personele orman yangınlarıyla ilgili farkındalık eğitimleri verilmektedir.

• Kamu spotları hazırlanarak görsel, yazılı ve sosyal medyada gösterimleri yapılmaktır.

• IHA'lar yangın tespiti ve yönetiminde kullanılmaktadır.

• Yangın yönetiminde ve yangın riski tespitinde, yangın davranış modeli ve karar destek sistemi aktif olarak kullanılmaya başlanmıştır.

• Insansız mobil gözetleme kuleleri inşa edilerek ormanlarımız 7 gün 24 saat kameralar ile izlenmektedir.

• Genç meşcere bakımları sezon öncesinde tamamlanmaktadır.

• Yol kenarı bakımları yaptırılarak yangın riski azaltılmaya çalışılmaktadır.

• Orman yangınları adet ve alan olarak meteorolojik şartların etkisiyle her yıl değişkenlik gösterebilmektedir. Yangın önleme tesisleri (YARDOP) yapılarak ve mevcut tesislerin bakımı tamamlanarak çıkabilecek yangınların büyüme riski azaltılmaya çalışılmaktadır.

• Hava ve kara araçlarımızın yangınlara daha kısa sürede ve daha etkin bir şekilde müdahale edebilmesi için inşa edilen 4.852 havuz ve gölet kullanıma hazır hale getirilmektedir.

• Orman köylerine traktörler ile birlikte orman yangınlarda kullanılmak üzere su tankerleri dağıtılmaktadır.

• Orman yangın riskinin yüksek olduğu alanlarda, en kısa zamanda müdahale edecek şekilde ilk müdahale araçları, arazözler ve ekipler 1.700 farklı noktada konuşlandırımıştır.

• 2003 yılında ortalama 40 dakikayı bulan yangınlara müdahale süresi 11 dakikaya kadar düşürülmüştür.

• Ülkemiz ormanlarının içerisinde başta yangınla mücadele olmak üzere, üretim, bakım, koruma ve diğer ormancılık faaliyetlerinde kullanılan yaklaşık 240 bin km orman yolunun bakımı yapılmış ve ulaşılabilir hale getirilmiştir.

• Yerleşim yerleri arasında ulaşımı sağlayan ve orman içerisinden geçen yangın riski yüksek yolların kenarlarında, bakım budama, seyreltme ve temizlik çalışmaları ile yangınla mücadele tesisleri, yangın emniyet yol ve şeritlerinin bakımları yapılmıştır.

• Ormanlarımızın atıklardan temizlenmesi ve yol kenarlarındaki yanıcı maddelerin azaltılmasına yönelik 2024 yılında "Orman Benim" kampanyası başlatılmış olup 2026 yılında da devam etmektedir.

• Orman Genel Müdürlüğümüzün orman yangınları, doğal afetler ve acil durumlara müdahale kabiliyetini artırmak amacıyla Orman Arama Kurtarma Ekipleri (ORKUT) kurulmuştur. Bu ekipler, yangın öncesi ve sonrası kurtarma operasyonlarını yürütmek, orman alanlarındaki arama kurtarma faaliyetlerini koordine etmek ve gerektiğinde diğer afetlere müdahale etmektedirler.

• Bakanlığımız başta Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) olmak üzere, Jandarma Genel Komutanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, Karayolları Genel Müdürlüğü ve belediyelerle iş birliği içerisinde çalışmaktadır.

Ayrıca, Meteoroloji Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanarak, Bakanlığımız kullanımına sunulan ve orman yangınlarının çıkma olasılığının fazla olduğu bölgelerin günler öncesinden tahmin edilmesine imkân sağlayan MEUS (Meteorolojik Erken Uyarı Sistemi) başarılı bir şekilde kullanılmaktadır. MEUS sistemi sayesinde yangın çıkma ihtimalinin fazla olduğu günlerde, riskli bölgelerde konuşlu yangınlarla mücadele unsurlarımız teyakkuz durumuna geçirilmekte ve olası orman yangınlarına daha kısa bir zaman periyodunda müdahale edilmektedir. Bunun yanı sıra Yangıncell Sistemi ile Iş Emri Takip ve Navigasyon Sistemi orman yangınlarıyla mücadele çalışmalarında kullanılan teknolojik yeniliklerdendir. Enerji iletim şirketleri her yıl sezon öncesinde sözleşme gereği enerji hatlarının alt bakımını yapmakla sorumludur. Gecikme olduğunda şirketler uyarılarak sezon öncesi tüm bakımlar yaptırılmaktadır. Yangın çıkması durumunda sorumlular hakkında adli süreç derhal başlatılmaktadır.

Enerji nakil hattı (ENH) kaynaklı yangınlardan etkin bir şekilde korunmak adına; orman içinden geçen enerji nakil hatlarının bakımlarının en kısa sürede yapılması, eskimiş olanlarının yenilenmesi, orman içinden geçen hatlarda ahşap direk kullanılmaması, mümkünse bu hatların orman alanından geçen kısımlarının bir plan dâhilinde yer altına alınmasıyla ilgili olarak Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile koordineli bir çalışma yürütülmektedir. Anayasa'ınızın 169'uncu maddesince orman alanları güvence altına alınmıştır. Yanan alanlar Orman Genel Müdürlüğümüzce yeniden ağaçlandırılmaktadır. Ülkemizde yanan hiçbir orman alanı imara ve yapılaşmaya açılmamıştır.

ORKÖY Projeleri kapsamında orman köylümüze yüzde 20'si hibe, yüzde 80' i faizsiz ORKÖY kredisi verilmektedir.

2025 yılında 10.830 aileye ve 7 kooperatife günümüz rakamlarıyla 3 milyar TL ORKÖY desteği sağlanmıştır.

Orman Köylülerinin Kalkındırılmalarının Desteklenmesi Faaliyetlerine İlişkin Yönetmelik'in 22'nci maddesinin dördüncü fıkrasında "Deprem, sel, doğal afet, salgın hastalık gibi mücbir sebep hallerinde, kredi desteği verilen orman köylüleri ve kooperatiflerin kırk beş gün içerisinde talepleri halinde, bölge müdürlüğünce tanzim edilecek raporun Genel Müdürlükçe uygun görülmesi durumunda kredi taksitleri 1 yıla kadar faizsiz olarak ertelenebilir." hükmü doğrultusunda orman yangınından etkilenen orman köylülerimizin kullandıkları krediler, hasar tespit çalışmaları sonuçlandığında faizsiz olarak ertelenebilmektedir. Ülkemizde meydana gelen ve tarım alanlarını etkileyen doğal afetlerle ilgili 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu kapsamında çalışmalar yürütülmektedir. Meydana gelen afetler nedeniyle oluşan zararlar tarım sigortası kapsamında bulunanlar için, Tarım Sigortaları Havuzu (TARSIM) eksperleri tarafından yapılan hasar tespit çalışmaları sonucunda TARSIM tarafından karşılanmaktadır.

Yangın hasarı, 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu kapsamındaki Devlet destekli bitkisel ürün sigortası ve hayvan hayat sigortası teminatı dahilinde olup tarım sigortası yaptıran üreticilere %50-%60 arasında değişen oranlarda Devlet prim desteği sağlanmaktadır. 8038 sayılı "Ziraat Katılım Bankası A.Ş. Tarafından Tarımsal Üretime Dair Hazine Kâr Payı Destekli Yatırım ve İşletme Finansmanı Kullandırılmasına İlişkin Karar" ile 8039 sayılı "T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerince Tarımsal Üretime Dair Hazine Faiz Destekli Yatırım ve İşletme Kredisi Kullandırılmasına İlişkin Karar" 30.12.2023 tarihli ve 32415 sayılı Resmî Gazete' de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Doğal afetlerden etkilenen üreticilerimizin 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları ve bu Kararlara dayanılarak hazırlanan 2024/15 sayıllı Tarımsal Üretime Dair Faiz/Kâr Payı Destekli Yatırım Ve İşletme Kredisi/Finansmanı Kullandırılmasına İlişkin Uygulama Esasları Tebliği" kapsamında kullandıkları sübvansiyonlu krediler/finansmanlar, ürünlerin doğal afetlerden etkilendiklerinin tespit edilmesi halinde Bankalar ve Tarım Kredi Kooperatiflerinin kendi, usul, esas ve mevzuatı çerçevesinde, vade tarihinden/hesap devresinden/taksit tarihinden itibaren %25 oranında faiz/kâr payı indirimli olarak 1 yıl süreyle ertelenebilmekte, azami 5 yıla kadar %20 oranında faiz/kâr payı indirimli olarak taksitlendirilebilmektedir.

İbrahim YUMAKLIBakan