Orman yangınlarıyla mücadeleye ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 172 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 165 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
7/32684 sayılı yazılı soru önergeme süresi içinde cevap verilmediği için önergemi yeniliyorum.
Dünyanın birçok ülkesinde olduğu gibi ülkemizde de orman varlığını tehdit eden faktörlerin başında orman yangınları gelmektedir. Orman alanlarımızda meydana gelen yangınlar, sadece ormanlara değil, zeytin ağaçlarına, hayvancılığa, arıcılığa ve diğer tarımsal faaliyet alanlarına da büyük zararlar vermektedir. Türkiye'de her yıl büyük orman yangınları yaşanmasına karşın ülkemizde hala orman yangınlarına karşı ulusal bir politika oluşturulmadığı görülmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (6 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Ülkemizin özellikle Hatay'dan başlayıp Akdeniz ve Ege sahil bölgelerinden Istanbul'a kadar uzanan kıyı bandı yangınlar açısından en riskli bölgeyi oluşturmaktadır. Havaların ısınmasıyla birlikte orman yangınlarıyla ilgili riskli günler de başlamıştır. Son olarak, Izmir, Bursa, Karabük, Muğla, Antalya ve Manisa illerinde çıkan orman yangınları bu konuda acil önlemlerin alınması gerektiğini bir kere daha ortaya koymuştur.
Bununla birlikte, yangınla mücadelede gerekli araç ve gereçlerin modernleştirilmesi, yangın söndürme uçakları ve helikopterlerinin sayısının artırılması, yangın havuzlarının geliştirilmesi, yangınla mücadele edecek personel sayısının artırılması ve eğitimi gibi hususlarda alınan önlemlerin yetersiz kaldığı görülmektedir.
Konuyla ilgili olarak geçtiğimiz yıl içinde Bakanlığınıza iletmiş olduğum soru önergesine verilen cevapta 2024 yılında yangınla mücadele etmek amacıyla 27 adet uçak ve 105 adet helikopter bulunduğu ifade edilmiştir. Bununla birlikte, hükümet yetkililerince kamuoyuna yapılan son açıklamalardan yangınla mücadelede kullanılan uçak ve helikopter sayısında 2024 yılına göre herhangi bir artış olmadığı anlaşılmaktadır.
Diğer taraftan, yazılı, görsel ve elektronik medyada yer alan bazı haberlerde orman yangınlarının sebebi olarak özelleştirilen elektrik dağıtım şirketlerinin enerji nakil hatlarının yenileme ve/veya bakım onarım faaliyetlerini zamanında ve gerektiği gibi yapmaması gösterilmektedir.
Öte yandan, kamuoyuna yansıyan bilgilerden orman yangınları ile mücadele amacıyla AFAD kurumunun yeniden yapılandırılacağı ve orman yangınları ile mücadelenin koordinasyonunun AFAD'a verileceği anlaşılmaktadır.
Bu bilgiler ışığında;
SORULAR
Bugün gelinen noktada ülkemizde orman yangınlarına karşı ulusal bir politika oluşturulamamasının sebebi nedir?
Ülkemizde 2024 ve 2025 yıllarında meydana gelen orman yangını sayısı ve bölgelere göre dağılımı nedir?
Ne kadarlık bir alan yangınlardan zarar görmüştür.
Orman yangınlarıyla mücadele amacıyla kullanılan uçak ve helikopter sayısının 2025 yılında bir önceki yıla göre artırılmamasının sebebi nedir?
Orman yangınlarıyla mücadele amacıyla kullanılan uçak ve helikopterlerin kaçı gece görüşlüdür?
Kamuoyunda yaygın olarak tartışıldığı üzere, orman yangınlarıyla mücadele amacıyla kullanılan uçak ve helikopterlerin gece görüşlü olmamasının yangınla olan mücadelenin gece boyunca sadece kara araçlarıyla ve ekipmanlarıyla yürütülmesine neden olarak yangının söndürülmesini geciktirdiğini düşünmüyor musunuz?
Yeni gece görüşlü uçak ve helikopter almayı veya mevcut envanteri gece görüş sistemleriyle donatmayı düşünüyor musunuz?
Türk Hava Kurumu'nun yangın söndürme uçaklarına yangınla mücadelede neden görev verilmemektedir?
Ülkemizde 2024 ve 2025 yıllarında meydana gelen orman yangınlarının çıkış sebepleriyle ilgili olarak ulaşılan sonuçlar nelerdir?
Orman yangınlarının çıkış sebeplerine bakıldığında, doğal nedenlerin oldukça düşük oranlarda kaldığı, yangınların çıkışında insan unsurunun önemli bir yer tuttuğu düşünüldüğünde, özellikle orman bölgelerine yakın yerleşim yerlerinde yaşayan halkı bilinçlendirmeye yönelik ne tür çalışmalar yürütülmektedir?
Özelleştirilen elektrik dağıtım şirketlerinin enerji nakil hatlarında bakım onarım ve hat yenileme çalışmalarını zamanında ve gerektiği gibi yapmamasının orman yangınlarına sebebiyet verdiği yönündeki açıklamalar hakkında ne düşünüyorsunuz?
Geçen yıllarda yaşanan yoğun orman yangınlarını dikkate alarak 2025 yılında diğer yıllardan farklı olarak hangi tedbirleri uygulamaya koydunuz?
Orman yangınları ile mücadele için bu felaketin özelliği de dikkate alınarak yapılan açıklamaların aksine AFAD dışında Orman Genel Müdürlüğü bünyesinde daha aktif ve etkin çalışacak bir yapılanmaya gitmeyi düşünüyor musunuz?
Orman yangınları ile mücadele için orman yoğunluğu olan bölgelerde büyükşehir, il, ilçe belediyeleri başta olmak üzere mahalli otoritelerle işbirliğine gitmeyi, bu duruma uygun çalışma modelleri geliştirmeyi düşünüyor musunuz?
Yangınların insan hayatına, ormanlara, zeytin ağaçlarına, hayvancılığa, arıcılığa ve diğer tarımsal faaliyetlere verdiği zararların karşılanmasına ilişkin olarak yürütmekte olduğunuz bir çalışma var mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Orman Genel Müdürlüğü (OGM), her yıl yangın mevsimi öncesinde orman yangınlarıyla daha etkin mücadele etmek amacıyla, her orman bölge müdürlüğümüz kendi bünyesinde, yangına neden olan sebeplerin ortadan kaldırılmasını sağlamak amacıyla hedef kitlelere yönelik eğitim ve bilinçlendirme faaliyetleri ve yangınla mücadele organizasyonuna yönelik fiziki tedbirler ile gerek yangın sırasında gerek yangın sonrası meydana gelecek zararları asgari düzeye indirmeye yönelik iş ve işlemlerden oluşan yıllık eylem planı hazırlayıp, uygulamaktadır. 2025 yılında ülke genelinde 105 adet helikopter, 27 adet uçak ve 14 adet Insansız Hava Aracı (IHA) orman yangınlarıyla havadan mücadele kapsamında kullanılmak üzere hazırlanmıştır. 2026 yılında ise ülke genelinde 119 adet helikopter, 28 adet uçak ve 14 adet Insansız Hava Aracı (IHA) orman yangınlarıyla havadan mücadele kapsamında kullanılmak üzere hazırlanmıştır.
2002 yılında 73 ton olan su atma kapasitemiz, 2025 yılında 438 tona yükselmiştir. 2026 yılında envantere giren yeni araçlar ile bu sayı 462 tona yükseltilmiştir.
Ülkemiz, dünyada sadece 5 ülkede bulunan havadan yangın yönetim aracı OTAG'a sahiptir. Ayrıca orman yangınlarıyla mücadelede 15.859 yangın işçisi, 4.419 teknik personel, 7.787 orman muhafaza memuru ve 141.922 gönüllü bulunmaktadır.
Yangın söndürme faaliyetlerinde kullanılan hava ve kara araçları tek bölgede değil dönem içerisinde meteorolojik veriler değerlendirilerek yangın risk durumu haritasına göre proaktif kaydırmalar yapılarak kullanılmaktadır.
2024-2025 yılında ülke genelinde toplam 7.021 adet orman yangını meydana gelmiş bu yangınlarda 108.958 hektar orman alanı zarar görmüştür.
Orman yangınlarıyla mücadele kapsamında OGM envanterinde bulunan ve kamuya ait gece görüş sistemine sahip 5 adet yangın söndürme helikopteri görev yapmaktadır. 2023 yılında imzalanan satın alma sözleşmesi kapsamında temin edilecek 20 adet, 3 ton su atma kapasiteli Airtractor AT802F amfibi yangın söndürme uçağından 14 adedinin teslimi tamamlanmış ve aktif olarak havadan yangın söndürme faaliyetlerinde kullanılmaktadır. Kalan 6 adet uçağın 2 adedinin teslimi 2026 yılında gerçekleştirilecek olup diğer 4 adedinin tesliminin ise kademeli olarak 2027 yılına kadar tamamlanması planlanmaktadır.
Ayrıca, 8 adet yerli ve milli yangın söndürme helikopteri üretimine yönelik olarak Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş. (TUSAŞ) ile 2023 yılında sözleşme imzalanmış olup helikopterlerin ilk teslimatlarının 2028 yılında yapılması planlanmaktadır. Türk Hava Kurumu (THK) envanterindeki piston motorlu CL215 uçakları 2009 yılından itibaren günümüze kadar geçtiğimiz 16 yılın 13 yılında THK'nın hazır edebildiği sayıda kiralanmıştır. 2022-2024 yılları arasında yalnızca 3 uçak kiralanabilmiştir. 2025 yılı orman yangınlarıyla mücadele hazırlık faaliyetleri kapsamında THK envanterinde bulunan piston motorlu CL-215 amfibi uçaklarını da kapsayan iki defa ihale düzenlemiş olup her iki ihalede de belirlenen maliyetin üzerinde teklifler gelmesi nedeniyle ihaleler iptal edilmek zorunda kalmıştır.
Orman yangınlarının çıkış nedenleri ortalama %91 insan kaynaklıdır. Orman dışı yangınlar (zirai alan yangınları vb.) da dâhil edildiğinde bu oran %96'ya ulaşmaktadır. 2025 yılında çıkan 3.224 yangının %9'u doğal nedenler (yıldırım, gaz emisyonu) kaynaklıdır. Her yıl olduğu gibi bu yıl da orman yangınları yönünden hassas bir dönem olan yaz ayları gelmeden önce gerekli hazırlıklar ile vatandaşlarımızın orman yangınlarına karşı duyarlılığının artırılması, halkta farkındalık, bilinçlendirme oluşturması ve orman yangınlarının önlenmesine yönelik olarak eğitim ve bilinçlendirme faaliyetleri yapılmıştır.
Elektrik nakil hatları zaman zaman orman yangınlarına sebep olabilmektedir. Elektrik iletim şirketleri sözleşme gereği, elektrik nakil hatlarının ve bu hatların geçtiği güzergahın bakım ve temizliği ile sorumludur. Her yıl bu şirketler uyarılarak gerekli bakım çalışmaları yaptırılmakta ve gerektiğinde cezai uygulamalar devreye sokulmaktadır. Enerji nakil hattı kaynaklı orman yangınlarıyla ilgili tazminat uygulamaları da mevcuttur.
Orman yangınlarıyla mücadele kapsamında;
• Her yıl orman yangınlarıyla mücadele edecek personele ve gönüllülere teorik ve uygulamalı orman yangınlarıyla mücadele eğitimi verilmektedir. Eğitimde; yangına müdahale, ilk yardım, kişisel koruyucu donanımların kullanımı, iş güvenliği, orman yangınlarında kullanılan araçlarla ilgili teorik ve uygulamalı eğitim yer almaktadır.
• Halkın orman yangınları konusunda daha duyarlı olmasını sağlamak amacıyla yıl boyu bilinçlendirme çalışmaları yapılmaktadır. Orman köylerinde yaşayan köylü vatandaşlara, çoban, avcı ve arıcılara, öğrencilere, cezaevlerinde bulunan mahkumlara, kamu görevlilerine ve askeri personele orman yangınlarıyla ilgili farkındalık eğitimleri verilmektedir.
• Kamu spotları hazırlanarak görsel, yazılı ve sosyal medyada gösterimleri yapılmaktır.
• IHA'lar yangın tespiti ve yönetiminde kullanılmaktadır.
• Yangın yönetiminde ve yangın riski tespitinde, yangın davranış modeli ve karar destek sistemi aktif olarak kullanılmaya başlanmıştır.
• Insansız mobil gözetleme kuleleri inşa edilerek ormanlarımız 7 gün 24 saat kameralar ile izlenmektedir.
• Genç meşcere bakımları sezon öncesinde tamamlanmaktadır.
• Yol kenarı bakımları yaptırılarak yangın riski azaltılmaya çalışılmaktadır.
• Orman yangınları adet ve alan olarak meteorolojik şartların etkisiyle her yıl değişkenlik gösterebilmektedir. Yangın önleme tesisleri (YARDOP) yapılarak ve mevcut tesislerin bakımı tamamlanarak çıkabilecek yangınların büyüme riski azaltılmaya çalışılmaktadır.
• Hava ve kara araçlarımızın yangınlara daha kısa sürede ve daha etkin bir şekilde müdahale edebilmesi için inşa edilen 4.852 havuz ve gölet kullanıma hazır hale getirilmektedir.
• Orman köylerine traktörler ile birlikte orman yangınlarda kullanılmak üzere su tankerleri dağıtılmaktadır.
• Orman yangın riskinin yüksek olduğu alanlarda, en kısa zamanda müdahale edecek şekilde ilk müdahale araçları, arazözler ve ekipler 1.700 farklı noktada konuşlandırılmıştır.
• 2003 yılında ortalama 40 dakikayı bulan yangınlara müdahale süresi 11 dakikaya kadar düşürülmüştür.
• Ülkemiz ormanlarının içerisinde başta yangınla mücadele olmak üzere, üretim, bakım, koruma ve diğer ormancılık faaliyetlerinde kullanılan yaklaşık 240 bin km orman yolunun bakımı yapılmış ve ulaşılabilir hale getirilmiştir.
• Yerleşim yerleri arasında ulaşımı sağlayan ve orman içerisinden geçen yangın riski yüksek yolların kenarlarında, bakım budama, seyreltme ve temizlik çalışmaları ile yangınla mücadele tesisleri, yangın emniyet yol ve şeritlerinin bakımları yapılmıştır.
• Ormanlarımızın atıklardan temizlenmesi ve yol kenarlarındaki yanıcı maddelerin azaltılmasına yönelik 2024 yılında "Orman Benim" kampanyası başlatılmış olup 2026 yılında da devam etmektedir.
• Orman Genel Müdürlüğümüzün orman yangınları, doğal afetler ve acil durumlara müdahale kabiliyetini artırmak amacıyla Orman Arama Kurtarma Ekipleri (ORKUT) kurulmuştur. Bu ekipler, yangın öncesi ve sonrası kurtarma operasyonlarını yürütmek, orman alanlarındaki arama kurtarma faaliyetlerini koordine etmek ve gerektiğinde diğer afetlere müdahale etmektedirler.
• Bakanlığımız başta Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) olmak üzere, Jandarma Genel Komutanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, Karayolları Genel Müdürlüğü ve belediyelerle iş birliği içerisinde çalışmaktadır.
Ayrıca, Meteoroloji Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanarak, Bakanlığımız kullanımına sunulan ve orman yangınlarının çıkma olasılığının fazla olduğu bölgelerin günler öncesinden tahmin edilmesine imkân sağlayan MEUS (Meteorolojik Erken Uyarı Sistemi) başarılı bir şekilde kullanılmaktadır. MEUS sistemi sayesinde yangın çıkma ihtimalinin fazla olduğu günlerde, riskli bölgelerde konuşlu yangınlarla mücadele unsurlarımız teyakkuz durumuna geçirilmekte ve olası orman yangınlarına daha kısa bir zaman periyodunda müdahale edilmektedir. Bunun yanı sıra Yangıncell Sistemi ile Iş Emri Takip ve Navigasyon Sistemi orman yangınlarıyla mücadele çalışmalarında kullanılan teknolojik yeniliklerdendir. Orman Köylülerinin Kalkındırılmalarının Desteklenmesi Faaliyetlerine İlişkin Yönetmeliğin Borç Erteleme başlıklı madde 22' nin 4'üncü fıkrasında "Deprem, sel, doğal afet, salgın hastalık gibi mücbir sebep hallerinde, kredi desteği verilen orman köylüleri ve kooperatiflerin kırk beş gün içerisinde talepleri halinde, bölge müdürlüğünce tanzim edilecek raporun Genel Müdürlükçe uygun görülmesi durumunda kredi taksitleri 1 yıla kadar faizsiz olarak ertelenebilir." denilmekte olup mevzuatımız doğrultusunda hasar tespit çalışmaları sonuçlandığında kredi kullandırılan orman köylülerimizin kredileri faizsiz olarak ertelenecektir. Ayrıca orman yangınından etkilenen orman köylerine kredi ve hibe desteği verilirken öncelik tanınacaktır.
İbrahim YUMAKLIBakan