Akaryakıt ürünlerinden alınan ÖTV tutarına ve dolaylı vergilerin vergi gelirleri içindeki oranına ilişkin
Kaynak göster
Elif Esen (Yeni Yol), 6 Ağustos 2025 tarihinde 7/32248 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 55 gün sonra, 30 Eylül 2025).
Elif Esen (Yeni Yol, İstanbul). “Akaryakıt ürünlerinden alınan ÖTV tutarına ve dolaylı vergilerin vergi gelirleri içindeki oranına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/32248, 6 Ağustos 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-32248-akaryakit-urunlerinden-alinan-otv-tutarina-ve-dolayli-vergilerin-vergi-gelirleri-icindeki (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/1f95f2ae-76e1-4131-86b1-019883a662ac
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 55 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 46 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın T.C. Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet ŞİMŞEK tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
2025 yılı itibarıyla Türkiye?de temel tüketim kalemlerine yönelik zamlar vatandaşların alım gücünü ciddi biçimde zayıflatmıştır. Bu zamlardan özellikle dar gelirli aileler son derece olumsuz etkilenmiştir. Özellikle akaryakıt, doğal gaz ve elektrik fiyatlarına yapılan artışlar yalnızca hane halkı bütçesini etkilemekle kalmayarak aynı zamanda üretim maliyetlerini de doğrudan etkileyerek zincirleme zam reaksiyonlarına sebep olmaktadır.
I Temmuz 2025 tarihinde yürürlüğe giren düzenlemeyle birlikte, benzine yapılan 2,55 TL, motorine ise 2,70 TLlik zamlar pompa fiyatlarını rekor düzeylere taşımıştır. Üstelik bununla kalmayarak aynı dönemde doğal gaza 9028, elektriğe ise W18 oranında zam yapılmıştır.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
2025 yılının ilk 6 ayında toplam 4.771.455 Milyon TL vergi alınmış olup bunun 2.805.918 Milyon TL'si dolaylı vergilerden oluşmaktadır. Dolaylı vergi, satın alınan bir ürünün, malın veya hizmetin satışı esnasında müşterinin ödediği satış tutarına eklenen tutarlardır. Kısaca gelir veya kazanç yerine, yapılan harcamalar yani tüketim üzerinden alınan vergilerdir. Vergiyi ödeyenin gelir miktarı, sosyal statüsü gibi bilgilerine göre düzenlemeye de tabi olmazlar. Katma Değer Vergisi (KDV), Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) en çok bilinenleridir.
Son yapılan Cumhurbaşkanlığı düzenlemesiyle ÖTV oranlarında ciddi bir artışa gidilmiş ve bazı araçların ÖTV tutarları yeniden düzenlenmiştir. Vatandaşın hane giderleri içinde yer alan, yaptıkları alışverişlerle hissetmeden ödedikleri, her kalem ürün üzerinden alınan dolaylı vergilerin payı zaman içinde giderek artmıştır. Dolaylı vergilerin toplam vergi gelirleri içindeki payının bugün *470'i aştığı bir vergi sisteminde, gelir adaletinin de
TBMM Hakla İlişkiler Binası 3.Kat, Oda: D-303 Bakanlıklar- Ankara e m 3224p Istanbul Milletvekili bozulmasıyla yük yine vatandaşın üzerine yığılmakta ve dar gelirli, yoksulluk çeken vatandaşlarımız, hanelerimiz de bu durumdan son derece ağır etkilenmektedir. Toplumda asgari ücretli, işçi, memur, emekli gibi dar ve sabit gelirli vatandaşlarımız bu grubun içinde yer almakta ve bu durumun ağırlığını hissetmektedirler. Ülkenin enflasyonist ortamında, durdurulamayan zamlarla mücadele ederken bir de bu kadar yüksek vergi yükü sırtlarına yüklenmektedir. Artık bu durum ciddi bir geçim krizi oluşturmaktadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
2025 yılı başından bu yana akaryakıt ürünlerinden alınan ÖTV tutarı nedir? Bu tutar, önceki yılların aynı dönemiyle kıyaslandığında ne kadar artış göstermiştir?
I Temmuz 2025'te yapılan enerji zamlarının gerekçesi nedir? Bu zamların vatandaşların harcanabilir gelirine etkisine dair T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı bir etki analizi yapmış mıdır?
Dolaylı vergilerin toplam vergi gelirleri içindeki oranının "660'ın üzerine çıkması karşısında, doğrudan vergilerin payını artırmaya yönelik bir vergi reformu gündeminizde midir?
Temel gıda, enerji ve ulaşım kalemleri üzerindeki vergi yükünün hafifletilmesine dönük kısa vadeli herhangi bir politika düşünülmekte midir?
Doğrudan vergilerin payının arttırılmasına yönelik ve vergiye gönüllü uyum çerçevesinde hangi çalışmalar yürütülmektedir?
TBMM Halkla İlişkiler Binası 3.Kat, Oda: D-303 Bakanlıklar- Ankara
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi yazınız ekinde alınan İstanbul Milletvekili Sayın Elif ESEN'e ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Make
Mehmet ŞİMŞEK Bakan
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
7132248 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni
Sayın Elif ESEN, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
Akaryakıt sektöründe satışa konu olan ürünlerin fiyatlandırılması 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu kapsamında 1/1/2005 tarihinden bu yana serbest piyasa koşulları çerçevesinde belirlenmektedir. Akaryakıt ürünlerinin fiyatı temel olarak, uluslararası petrol fiyatları ile döviz kurundaki değişimlere bağlı olarak sektörün fiyat ayarlamaları sonucunda belirlenmekte olup, akaryakıt ürünlerinin piyasa koşulları dâhilinde oluşan fiyatına Bakanlığımızın herhangi bir müdahalesi bulunmamaktadır.
Diğer taraftan akaryakıt ürünleri, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu ve 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu kapsamında sırasıyla katma değer vergisi (KDV) ve özel tüketim vergisine (ÖTV) tabi bulunmaktadır. Bununla birlikte, 4760 sayılı Kanun'un 12'nci maddesine eklenen beşinci fıkra ile bir genel bütçe geliri olan akaryakıt üzerinden alınan ve maktu olarak belirlenmiş olan özel tüketim vergilerinin, bu malların piyasa fiyatlarındaki değişimine bağlı olarak altı ayda bir defa Türkiye İstatistik Kurumu tarafından ilan edilen yurt içi üretici fiyat endeksinde (Yİ-ÜFE) son altı ayda meydana gelen değişim oranında, bu değişimin ilanı gününden geçerli olmak üzere yeniden belirlenmesine yönelik düzenleme yapılmıştır.
Ayrıca söz konusu düzenleme ile Cumhurbaşkanına, uygulama dönemlerini belirleme veya belirleyeceği mallar ve aylar itibarıyla yeniden belirlenmiş sayılan tutarları mallar için yüzde 25'e kadar artırma veya uygulanmamasına karar verme hususunda yetki verilmiştir. Nitekim bu yetki kapsamında, Ocak-Haziran 2025 dönemi için söz konusu yakıtların ÖTV tutarında Yİ-ÜFE oranında artış yapılmamıştır.
Akaryakıt ürünlerinden tahsil edilen tutarlar ile yıllar ve aylar itibarıyla tahakkuk eden ve tahsil edilen vergi türlerine ilişkin veriler ise; "4/ips-//muhasebat.hmb. gov.tr/merkezi-yonetimbutce-istatistikleri"" adresinde yayımlanmakta ve kamuoyuyla paylaşılmaktadır.
Öte yandan, geçtiğimiz dönemde doğrudan vergilerin payını artırmak ve düşük gelirli vatandaşların vergi yükünü hafifletmek amacıyla;
• Asgari ücret vergi dışı bırakılmış,
• Esnaf muafiyetinin kapsamı genişletilmiş,
• 850 bin basit usule tabi esnaf gelir vergisi istisnası kapsamına alınmış,
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
• Yem ve gübrede KDV kaldırılmış, tarım makineleri, tarımsal sulama sistemleri ve tarımsal abonelere yapılan elektrik teslimleri indirimli KDV oranı kapsamına alınmış,
• Çifiçilere yapılan destek ödemelerinden gelir vergisi kesintisi kaldırılmıştır.
Ayrıca, katma değer vergisi temel gıda maddelerinde yüzde 1, sağlık, eğitim, yeme içme, turizm, giyim sektörleri ile meskenlerde kullanılan elektrikte yüzde 10 oranında uygulanmaktadır.
Bununla birlikte, doğrudan vergilerin payını artırmak amacıyla;
• Kurumlar vergisi oranı yüzde 25'e çıkarılmış,
• Banka ve finans sektöründeki mükellefler, Yap İşlet ve Devret Modeli ile Kamu Özel İşbirliği Projeleri kapsamında elde edilen kazançlardan yüzde 30 oranında kurumlar vergisi alınması sağlanmış,
• Çok uluslu şirketlere yüzde 15 oranında asgari kurumlar vergisi getirilmiş,
• Ülke içinde faaliyette bulunan şirketlere yüzde 10 oranında asgari kurumlar vergisi getirilmiş,
• Şirketlerin vergi matrahlarını etkileyen bazı giderlerine kısıtlama getirilmiş,
• Gelir vergisi mükelleflerinde yılın belirli zamanlarında hasılatlarının tespit edilmesine yönelik düzenleme yapılmış, "* Menkul kıymet kazançlarında vergi kesinti tutarları artırılmıştır.
Önümüzdeki dönemde de vergi adaletini güçlendirmek ve az kazanandan az çok kazanandan çok vergi alınmasını sağlamak için çalışmalara devam edilecektir.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 e-posta; sgbsoruonergeleri(öhmb.gov.tr Elektronik Ağ: www.hmb.gov.ir
Mehmet ŞİMŞEKBakan