İmalat sanayiinde ara malı ithalatının azaltılmasına yönelik çalışmalara ilişkin
Kaynak göster
Rahmi Aşkın Türeli (CHP), 4 Ağustos 2025 tarihinde 7/32293 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 43 gün sonra, 16 Eylül 2025).
Rahmi Aşkın Türeli (CHP, İzmir). “İmalat sanayiinde ara malı ithalatının azaltılmasına yönelik çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/32293, 4 Ağustos 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-32293-imalat-sanayiinde-ara-mali-ithalatinin-azaltilmasina-yonelik-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/7c157e68-3117-458f-8975-01987553bc85
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 43 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Ticaret Bakanı Sayın Ömer Bolat tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
AL AZI,
Rahmi Aşkın TÜRELİ İzmir Milletvekili
Ülkemizde son dönemde uygulanan ekonomik politikaların olumsuz bir sonucu da sanayi sektöründe gerek üretimin ve gerek ihracatın ara malı ithalatına olan bağımlılığındaki artış olmuştur. Bu durum AKP iktidarları döneminde hazırlanan Kalkınma Planları, Orta Vadeli Programlar ve Yıllık Programlarda da açıkça ifade edilmiş olup, bu kapsamda gerekli tedbirlerin alınacağı belirtilmiştir. Diğer taraftan, farklı zamanlarda hazırlanarak uygulamaya konulan Girdi Tedarik Stratejisi ve Eylem Planları'nın da bu amaca yönelik olduğu ifade edilmiştir.
Bu bilgiler ışığında;
SORULAR
2024-2028 yıllarını kapsayan On İkinci Beş Yıllık Kalkınma Planı hazırlıkları çerçevesinde Bakanlığınızca imalat sanayi üretiminin ve ihracatının ara malı ithalatına olan bağımlılığını ölçmek amacıyla herhangi bir çalışma yapılmış mıdır?
Yapılmışsa bu çalışmanın sonuçları nelerdir?
Yapılmamışsa Plan dönemi hedeflerinin belirlenmesinde hangi çalışmalardan yararlanılmıştır?
Geçmiş yıllarda uygulamaya konulmuş olan Girdi Tedarik Stratejisi ve Eylem Planları çerçevesinde ulaşılan sonuçlar nelerdir? Bu sonuçların alt sektörler bazında ayrıntılı dağılımı nasıldır?
İmalat sanayinde ara malı ithalatına bağımlılığı azaltmak amacıyla halihazırda yürüttüğünüz bir çalışma var mıdır?
İmalat sanayi ihracatının ara malı ithalatına olan bağımlılığını azaltmak amacı çerçevesinde Dahilde İşleme Rejiminin gözden geçirilmesinin ve aşamalı olarak kaldırılmasının gerekli olduğunu düşünmüyor musunuz?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Ömer Bolat, Ticaret Bakanı ·
İlgi O: 15.08.2025 tarihli ve 43452547-120.07.04-E.1682318 sayılı yazınız.
İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, İzmir Milletvekili Sayın Rahmi Aşkın TÜRELİ tarafından verilen 7/32293 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Prof. Dr. Ömer BOLAT
Bakan Ek: Soru Önergesi Cevabı (2 sayfa) 9.km,No:151,Çankaya/ANKARA Zehra CAN "8 Ni
Telefon No: (0312) 449 1342 Faks No: (0312) 449 1341
İnternet Adresi: www.ticaret.gov.tr
TİCARET BAKANLIĞI
İzmir Milletvekili Sayın Rahmi Aşkın TÜRELİ'ye Ait 7/32293 Sayılı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevaplar:
Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla, önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:
1. 6) Dahilde İşleme Rejiminin (DİR) temel amacı, ihracatçılarımızın dünya piyasa fiyatlarından hammadde temin edebilmelerinin önünü açarak rekabet güçlerini artırmak, ihraç pazarlarını genişletmek ve ihraç ürünlerini çeşitlendirmek suretiyle ülkemizin ihracatını artırmaktır. DİR kapsamında ithal edilen bu girdiler, ihraç ürününün bünyesinde kullanıldıktan sonra katma değerli bir şekilde yeniden ihraç edilmektedir. DİR uygulamalarımız her sektör özelinde düzenli olarak gözden geçirilmekte, Orta Vadeli Program ile de uyumlu olarak yurt içi üreticilerimizin menfaatleri gözetilmek suretiyle ihracatımızın sürdürülebilir şekilde desteklenmesi hedefi kapsamında gerekli düzenlemeler yapılmaktadır.
Öte yandan, ihracata dönük üretimde imalat sanayiinin girdi tedarik ihtiyaçlarının daha etkin karşılanabilmesi, başta ithalat bağımlılığının yoğun olduğu ürün/ürün gruplarına dönük olmak üzere sürdürülebilir tedarik imkânlarının geliştirilmesi, imalat sanayinin sektörler itibarıyla girdi tedariki perspektifinden incelenerek politika önerileri geliştirilebilmesi hedefleriyle yürütülen çalışmalar çerçevesinde, Girdi Tedarik Stratejisi (GİTES) Eylem Planları hazırlanmıştır. Nitekim, 2010 yılında başlatılan GİTES çalışmaları 2013-2015 ve 2017- 2019 yıllarını kapsayacak şekilde iki ayrı Eylem Planı olarak Bakanlığımız koordinasyonunda başarıyla uygulamaya konmuştur.
GİTES Eylem Planlarında demir-çelik ve demir dışı metaller, otomotiv, makine, kimya, tekstil ve deri, tarım sektörlerine ve küresel tedarik zincirlerine entegrasyona ilişkin eylem maddelerine ilişkin temel olarak 5 başlık altında toplanabilecek hedefler kapsamında çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Anılan hedefler ile imalat sanayimizin ihtiyaç duyduğu alanlarda üretim yetkinliğimizin artırılabilmesine dönük yatırımların tespiti, ihracatçı firmalarımıza küresel tedarik zincirlerine katılım yetkinliğinin kazandırılması, imalat sanayiimizin teknolojik dönüşüme uyum ve gelişime yönelik kabiliyetinin artırılmasına yönelik çalışma ve projeler ve bunlara destek süreçleri ön plana çıkmış olup, söz konusu süreçleri destekleyecek sektör içi ve sektörler arası işbirliği imkanlarının geliştirilmese yönelik çalışmalar yapılmıştır.
Ayrıca, ara malı üretiminin desteklenmesini teminen ülkemizde yeterli üretimi bulunan eşya için ithalatın ülke yararına düzenlenmesinin sağlanması amacıyla ve iç piyasa ihtiyacının karşılanması hususu göz önünde bulundurularak ithalatta tahsil edilen vergi ve benzeri yükümlülüklere yönelik çalışmalar tertip edilmektedir. Bu itibarla, üretici ve kullanıcı sektörlerden gelen talepler de dikkate alınarak yerli ara malı üretimimiz vergiler ve diğer eş etkili yükümlülükler vasıtasıyla desteklenmektedir.
Diğer taraftan, haksız rekabet yaratan dampingli ithalat ile artan miktar ve mahiyetteki ithalatın yerli üretimde neden olduğu zararın bertaraf edilmesi amacıyla firmalar tarafından yapılan başvurular, ticaret politikası Oönlemleri hakkında mevzuat kapsamında değerlendirilmekte ve şikâyet konusu ülkelere yönelik olarak ticaret politikası önlemleri uygulamaya konulabilmektedir.
Bu çerçevede, ara malı niteliğine haiz ürün gruplarında ithalata bağımlılığı azaltmak ve yerli üretimi desteklemek amacıyla 7 adet ürün grubunda ve 3 adet üründe korunma önlemi uygulanmaktadır. Ayrıca, haksız rekabeti önlemek ve yerli üretimi desteklemek amacıyla 26 ülke menşeli 64 adet ürün grubunda 135 adet dampinge ve sübvansiyona karşı önlemimiz yürürlükte olup, bu ürün gruplarının birçoğunu ara mallar oluşturmaktadır. Öte yandan, yürürlükteki dampinge karşı önlemlerin, etkisiz kılınması girişimlerine karşı 18 adet ürün grubunda 44 ülkeye 116 adet önlemlerin etkisiz kılınmasına karşı önlem alınmıştır.