Dış ticaret açığının azaltılmasına yönelik çalışmalara ilişkin
Kaynak göster
Nimet Özdemir (CHP), 3 Temmuz 2025 tarihinde 7/30315 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 33 gün sonra, 5 Ağustos 2025).
Nimet Özdemir (CHP, İstanbul). “Dış ticaret açığının azaltılmasına yönelik çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/30315, 3 Temmuz 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-30315-dis-ticaret-aciginin-azaltilmasina-yonelik-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/d57779c6-5f11-41f3-ba19-0197d5595f16
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 33 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda belirtilen sorularımın Ticaret Bakanı Sayın Ömer BOLAT tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan Mayıs 2025 dış ticaret verilerine göre, Türkiye'nin ihracatı 902,6 artarak 24 milyar 817 milyon dolar, ithalatı ise 92,7 artarak 31 milyar 462 milyon dolar olmuştur. Aynı dönemde dış ticaret açığı 902,7 artışla 6 milyar 645 | milyon dolara yükselmiş, Ocak-Mayıs döneminde ise dış ticaret açığı "12,7 oranında artarak | 41 milyar 257 milyon dolar olmuştur. Enerji ve altın hariç tutulduğunda dış ticaret açığının | milyar 893 milyon dolar olması, yapısal bir sorun olarak enerji ve altın bağımlılığının dış ticaret üzerindeki belirleyici etkisini göstermektedir. Yüksek teknolojili ürünlerin ihracattaki payının "64,0 seviyesinde kalması ve ithalattaki yüksek oranlı payı da dış ticaret açığının | niteliksel yönüne dikkat çekmektedir.
Buradan hareketle;
SORULAR
) 2025 yılı Mayıs ayında dış ticaret açığının bir önceki yıla göre "62,7, Ocak-Mayıs döneminde ise Y012,7 oranında artmasının temel nedenleri nelerdir?
) Enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç tutulduğunda dış ticaret açığının önemli ölçüde azalması dikkate alındığında, bu kalemlerdeki ithalat bağımlılığını azaltmak adına Bakanlığınızca yürütülen özel bir program ya da strateji mevcut mudur?
) Mayıs 2025 itibarıyla yüksek teknoloji ürünlerinin ihracattaki payı yalnızca 944,0 iken, ithalattaki payının *010,0 olması teknoloji açığının sürdüğünü göstermektedir. Yüksek teknolojiye dayalı üretimi ve ihracatı artırmak için Ticaret Bakarilığının somut teşvik ve destek politikaları nelerdir?
) Ocak-Mayıs 2025 döneminde ihracatın ithalatı karşılama oranı 672,9'a gerilemiştir. Bu oranın tekrar 9080 bandına çıkarılması yönünde orta vadeli stratejiniz nedir?
) En fazla ihracat yapılan ülkelerin başında Almanya, Birleşik Krallık ve ABD gelirken; ithalatta ilk sırayı Çin, Rusya ve Almanya almıştır. Türkiye'nin dış ticarette ülke çeşitliliğini artırmak adına yeni pazar stratejileri var mıdır?
) Özel ticaret sistemine göre açıklanan verilere göre, dış ticaret açığındaki artış genel sisteme göre daha yüksektir. Kamuoyunda bu iki veri sistemi arasındaki farklar konusunda bilgilendirme yapılması planlanmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Ömer Bolat, Ticaret Bakanı ·
İlgi (o : 15.07.2025 tarihli ve 43452547-120.07.04-E.1664867 sayılı yazınız.
İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, İstanbul Milletvekili Sayın Nimet ÖZDEMİR tarafından verilen 7/30315 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Prof. Dr. Ömer BOLAT
Bakan Ek : Soru Önergesi Cevabı (1 Sayfa) Telefon No: 03124491331 Faks No: 0312449 1341 GÜLAY ÖZCAN a va
İnternet Adresi: www.ticaret.gov.ir li
TİCARET BAKANLIĞI
İstanbul Milletvekili Sayın Nimet ÖZDEMİR" e Ait 7/30315 Sayılı Yazılı Soru Önersesine
İHişkin Cevaplar:
Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:
1. 6) Ülkemizi küresel ticaretin zirvesine taşımak için attığımız her adımda, ihracatımızın niteliğini de artırarak dünya pazarlarındaki yerimizi daha da güçlendirmeyi hedefliyoruz. Katma değer yaratan, tasarım ve Ar-Ge'ye odaklanan, teknoloji yoğun sektörlere ağırlık veren ihracata yönelik uyguladığımız politika ve stratejilerin bir sonucu olarak, 2002 yılında 930,4 seviyesindeki orta-yüksek ve yüksek teknolojili ürün ihracatımızın toplam imalat sanayi ihracatımız içindeki payı, 2024 yılında 9641'e ve 2025 yılının ilk yarısında ise artarak 9041,9'a ulaşmıştır.
Önümüzdeki dönemde de AR-GE ve inovasyon odaklı yatırımların ihracata daha fazla yönelerek ihracatımızın teknoloji yoğun, katma değerli ve kg başına birim değeriyle önemli seviyelere gelmesi yolunda somut ve sonuç odaklı politikalar uygulanılmasına devam edilecektir.
Bu doğrultuda, Bakanlığımız tarafından KOBİ'ler başta olmak üzere ihracatçı firmalarımıza; yönetim ve üretim süreçlerinde bilgi aktarımı, teknolojik dinamizm ve tasarım gücü dâhil ihracat ile ilgili her açıdan ve ihracatın her aşamasında beceri kazandırmaya yönelik destekler sağlanmaktadır.
Bununla birlikte, dijitalleşme ve teknolojik dönüşüm sürecinde ihracatımızın da dijitalleşerek ihracatçılarımızın farklı pazarlara açılmasını sağlamak amacıyla da birçok destek Bakanlığımız tarafından ihracatçılarımıza sunulmaktadır.
Bakanlığımızca sağlanan desteklerin detaylarına ilişkin bilgiler ise Bakanlığımızın web sitesinde detaylı bir şekilde yer almaktadır.
Diğer taraftan, sanayicilerimizin ithalat kaynaklı baskılara karşı rekabet gücünü artırmak, yerli üretimi teşvik etmek ve bu yolla cari açığın azaltılmasına katkı sağlamak amacıyla ithalat politikaları etkin bir şekilde uygulanmaktadır.
Bu kapsamda; demir-çelik, otomotiv, petrokimya ve tekstil gibi stratejik sektörler başta olmak üzere çeşitli sektörlerde gümrük vergisi ve ilave gümrük vergisinin yanı sıra damping, korunma, gözetim uygulamaları ve kayda alma düzenlemeleri gibi ticaret politikası önlemleri etkin biçimde kullanılmakta olup söz konusu düzenlemeler ile yerli üretim desteklenmekte ve yerli üreticilerin haksız rekabete karşı korunması hedeflenmektedir.
Son olarak, 5429 sayılı Türkiye İstatistik Kanunu kapsamında istatistiksel bilgilerin saklanması, kullanıcıya sunulması, söz konusu alanlara ilişkin sistemlerin geliştirilmesi ve bu amaçla ulusal ve uluslararası bir bilgi ağı ve bilgi akış sisteminin oluşturulmasını koordine etme görevi Türkiye İstatistik Kurumunun uhdesinde bulunmaktadır. Bu veriler TÜİK tarafından aylık ve yıllık bazda düzenli olarak ve şeffaf bir şekilde tüm kamuoyunun bilgisine açıktır.