İstanbul Çatalca İnceğiz Geri Gönderme Merkezinde yaşanan bir intihar olayına ilişkin
Kaynak göster
Ömer Faruk Gergerlioğlu (DEM Parti), 13 Ağustos 2025 tarihinde 7/32502 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: İçişleri Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 393 gün sonra, 10 Eylül 2026).
Ömer Faruk Gergerlioğlu (DEM Parti, Kocaeli). “İstanbul Çatalca İnceğiz Geri Gönderme Merkezinde yaşanan bir intihar olayına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/32502, 13 Ağustos 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-32502-istanbul-catalca-incegiz-geri-gonderme-merkezinde-yasanan-bir-intihar-olayina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/e3cc4d63-bc1c-477e-9637-0198a88f8779
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 393 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın İçişleri Bakanı Sayın Ali Yerlikaya tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Basına ve kamuoyuna yansıyan bilgilere göre Çatalca/İnceğiz Geri Gönderme Merkezi'nde (GGM) idari gözetim altında tutulan K.H. isimli bir yabancı uyruklu kadın 8 Ağustos 2025 tarihinde çarşafla kendini asarak yaşamına son vermiştir. İstanbul Valiliği ile Göç İdaresi Başkanlığı, olay sonrası delillerin muhafaza altına alındığını ve adli—idari soruşturma başlatıldığını açıklamıştır.
Basın haberlerinde aynı gün içinde iki farklı kişinin daha intihar teşebbüsünde bulunduğu iddia edilmiş; GGM'de telefon kullanımına sistematik kısıtlar getirildiği, olayın hemen akabinde idari gözetimdeki kişilerden "ölen kişinin psikolojik sorunları olduğu ve merkezin kusurlu olmadığı" yönünde imzalı beyanlar alındığı ileri sürülmüştür. Bu iddialar, merkezin intiharı önleme protokolleri, zafiyetli alanların (bağlayıcı/boğucu materyaller, kamera kör noktaları) yönetimi, psikososyal destek kapasitesi ve disiplin uygulamalarının hukuka uygunluğu hakkında ciddi soru işaretleri doğurmaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (17 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Öte yandan Çatalca GGM"de daha önce de kadınların kötü muamele ve baskıları protesto ettiği, ardından merkeze çevik kuvvetin müdahalesiyle ilgili iddiaların gündeme geldiği basına yansımıştır. Bu geçmiş iddialar, mevcut ölüm olayıyla birlikte idari gözetim koşullarının yapısal olarak incelenmesi gereğini ortaya koymaktadır.
İdari gözetim altında meydana gelen her ölüm, devletin yaşamı koruma yükümlülüğü (AİHS m.2) yönünden etkin soruşturma ve önleyici tedbirlerin denetimini zorunlu kılar. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu ile Geri Gönderme Merkezlerinin kuruluş ve işleyişine dair mevzuat da (yeterli sağlık/psikososyal hizmet, tercüman/avukat etişimi, iletişim hakkı vb.) bağlayıcı hükümler içermektedir. Bu çerçevede aşağıdaki soruların yanıtlanması | kamu yararı açısından zorunludur.
TBMM Halkla İlişkiler Binası 2. Kat, 2 Nolu Banko Oda: F214 Bakanlıklar/Ankara , Tel.: *90 (312) 420 63 86 - 87 Faks: 490 (312) 42024 82
Bu bağlamda;
K.H. isimli kişinin ölümüyle ilgili olarak Bakanlık ve Göç İdaresi hangi tarih—saatte bilgilendirilmiştir? Olay yeri tutanağı, kamera kayıtlarının saklanması ve zincirleme muhafaza (chain of custody) süreçleri nasıl işletilmiştir? (Kamera kayıtlarının silinmeyecek şekilde en az 90 gün saklanması yönünde talimat var mıdır?)
Olayın meydana geldiği fiziksel alan (banyo/koğuş vb.) daha önce risk analizi kapsamına alınmış mıdır? İntiharı önleme amacıyla bağlayıcı materyal ve ligatür noktalarının azaltılmasına dönük somut tedbirler (çarşaf/naylon/askı yönetimi, gözetim sıklığı, kör nokta giderimi) nelerdir?
K.H.'nin GGM'ye kabulünde yapılan sağlık muayenesi ve psikososyal değerlendirmede (ruh sağlığı taraması, intihar riski ölçekleri) herhangi bir bulgu saptanmış mıdır? Kaç kez psikolog/psikiyatri görüşmesi yapılmıştır? Tercüman eşliğinde görüşme sağlanmış mıdır?
Olay günü ve öncesinde K.H.'nin telefon/iletişim hakkı nasıl kullanılmıştır? Merkezde telefon kısıtı var mıdır? Varsa hukuki dayanağı, kapsamı ve süresi nedir? Avukat ve aile ile görüşme imkânı olay günü sağlanmış mıdır?
Olay sonrası idari gözetim altındakilerden, merkezin kusuru olmadığı ve ölenin psikolojik sorunları olduğuna dair imzalı beyan alındığı yönündeki iddialar doğru mudur? Bu tür beyanların alınması hangi mevzuata dayanmaktadır? Beyanların alınmasında avukat/tercüman hazır bulunmuş mudur?
Aynı gün iki intihar teşebbüsü iddiası Bakanlığınızca doğrulanmış mıdır? Bu kişilerin sağlık durumları, psikiyatrik takibi ve akıbetleri nedir? İlgililer hakkında riskli kişi prosedürü başlatılmış mıdır?
Çatalca GGM'de kadınlara yönelik kötü muamele, zorla imza, temel ihtiyaçlardan mahrum bırakma ve çevik kuvvet müdahalesi iddialarıyla ilgili olarak son bir yıl içinde kaç idari soruşturma yürütülmüştür? Sonuçları nelerdir? Personel hakkında uygulanan disiplin/ceza işlemleri var mıdır?
Çatalca GGM'nin kapasitesi, mevcut doluluk oranı, toplam personel sayısı ve psikolog/psikiyatri/hemşire kadroları nedir? Kadınlara özgü ihtiyaçlar (hijyen, üreme sağlığı, gebe/lohusaya destek) için ayrılmış özel birim ve protokol bulunmakta mıdır?
2019—2025 yılları arasında Türkiye genelindeki tüm GGMPlerde intihar/teşebbüs vakası sayısı nedir? Merkez bazında dağılımı, ölüm/yaralanma sayıları ve bu vakalara ilişkin öneri—önlem raporları nelerdir?
Avukatların ve bağımsız izleme mekanizmalarının (barolar, TİHEK, TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu, sivil toplum ve uluslararası kuruluşlar) GGM"lere düzenli ve habersiz erişimi sağlanmakta mıdır? Çatalca GGM'ye yönelik son denetimlerin tarihleri ve bulguları nelerdir?
Olay sonrasında Bakanlığınız, Göç İdaresi ve İstanbul Valiliği tarafından başlatıldığı belirtilen adli—idari soruşturmanın kapsamı nedir? Bağımsız adli tıp otoritesi tarafından otopsi yapılmış mıdır? Otopsi ve bilirkişi süreçlerinde taraf avukatlarının katılımı sağlanacak mıdır?
GGMlerde intiharı önleme eylem planı güncellenmiş midir? Uluslararası standartlara (AİHS m.2, BM Keyfi Gözaltı Çalışma Grubu ve UNHCR Gözetime Alternatifler Rehberi, CPT tavsiyeleri vb.) uyum için planlanan yeni tedbirler nelerdir? (Risk sınıflaması, 24 saatlik gözlem odaları, personel eğitimi, klinik kayıtların bütünlüğü, çok dilli bilgilendirme, etkin şikâyet mekanizmaları gibi.) Olayın tüm yönleriyle aydınlatılabilmesi için kamera görüntülerinin ve tüm tutanakların soruşturma dosyasında gizlilik kararı kaldırıldığında kamuoyuyla paylaşılmasına; ayrıca bağımsız bir inceleme heyetinin (baro, meslek örgütleri ve uzmanlardan) merkeze erişimine izin verilmesine yönelik Bakanlığınızın tutumu nedir?
TBMM Halkla İlişkiler Binası 2. Kat, 2 Nolu Banko Oda: F214 Bakanlıklar/Ankara
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Ali Yerlikaya, İçişleri Bakanı ·
İlgi (O: 27/08/2025 tarihli ve 1687203 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ekinde yer alan Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk GERGERLİOĞLU'na ait 7/32502 esa numaralı yazılı soru önergesi incelenmiştir.
Soru önergesinde adı geçen yabancının ölümünün tespit edilmesi üzerine tüm sıralı amirler ivedi bir şekilde bilgilendirilmiş olup geri gönderme merkezlerinde yaşanılabilecek olası olumsuzlukları önlemek amacıyla yabancılar barınılan alana alınmadan önce üzerlerinde bulunan ve merkeze girişi yasaklı olan eşyalar muhafaza altına alınmakta; merkezlerin barınılan alanlarında düzenli bir şekilde genel ve şok idari kontroller yapılmaktadır.
Merkezlerde barınan yabancıların acil ve temel sağlık hizmetleri, Sağlık Bakanlığı tarafından merkezlerde görevlendirilen sağlık personelince karşılanmakta; hastaneye sevk edilenlerin tedavisi ise hastanede yapılmaktadır. Bu kapsamda merkezde bulunan "sağlık kayıt defteri" incelendiğinde söz konusu yabancının herhangi bir doktor veya hastane talebinin bulunmadığı, merkeze getirildiğinde dosyasında mevcut olan darp-cebir raporunda ve merkezde hazır bulunan sosyal çalışmacı personel tarafından yapılan ön değerlendirme formunda yabancıyla alakalı herhangi bir olumsuz bulguya rastlanılmadığı anlaşılmıştır.
Diğer taraftan soru önergesinin 5'inci, 6'ncı ve 7'nci maddelerinde yer alan iddialar gerçeği yansıtmamakta olup Göç İdaresi Başkanlığımızca merkezlerde kötü muameleye karşı "Sıfır Tolerans" prensibiyle hareket edilmektedir. Merkezlerde kötü muamele yaşanmaması adına her türlü tedbir alınmaktadır. Merkezler, kör nokta bulunmayacak şekilde 7/24 mahrem alanlar hariç kamera ile izlenmekte ve kamera kayıtları 6 ay muhafaza edilmektedir.
Merkezler İşkencenin Önlenmesi Komitesi (CPT), Birleşmiş Milletler İşkencenin Önlenmesi Alı Komitesi (SPT) gibi uluslararası ve Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), Göç İdares Başkanlığı, il ve ilçe insan hakları komisyonları, Mülkiye Teftiş Kurulu, İl Göç İdaresi Müdürlüğü gibi ulusal denetim yetkisi olan denetim organları tarafından haberli ve habersiz şekilde denetlenmektedir.
Ayrıca, konuya ilişkin Mülkiye Müfettişi ve Göç İdaresi Başkanlığı Denetçisi tarafından hazırlanan araştırma raporunda Çatalca Geri Gönderme Merkezinde görevli personelin cezai sorumluluğunu gerektirecek, görevlerinin gereklerine aykırı hareket ettikleri yönünde herhangi bir eylemleri ya da ihmalleri tespit edilemediğinden ilgili personel hakkında herhangi bir işlem yapılmasına gerek bulunmadığı kanaati ile dosya işlemden kaldırılmıştır.
Telefon No: (312)422 05 00 Faks No: (312)397 52 76 Polis Memuru "Mx
Mustafa ÇİFTÇİ Bakan Telefon No: (312)422 05 00 Faks No: (312)397 52 76 Polis Memuru ; ir