Kuyumculuk sektöründe yaşanan dolandırıcılık vakalarına ve sektörün denetlenmesine ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Anayasası'nın 98"inci maddesi ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 96'ncı maddesi gereğince Hazine ve Maliye Bakanı Sn. Mehmet ŞİMŞEK tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.

Son aylarda art arda yaşanan kuyumcu vurgunları, sektördeki yapısal ve denetimsel boşlukların vahametini gözler önüne sermektedir. Son olarak İstanbul Gaziosmanpaşa'da 25 yıldır faaliyet gösteren bir kuyumcu, iddialara göre 400 milyon lira değerindeki altınla kayıplara karışmış; yatırım, birikim ve düğün altınlarını kendisine emanet eden onlarca vatandaş mağdur edilmiştir. Benzer bir olay 2025 Mayıs'ında Ankara Keçiören'de yaşanmış, vurgun tutarı 100 milyon lirayı bulmuştur.

Hazine ve Maliye Bakanlığı ise 2024 Temmuz'unda yaptığı açıklamada, bir kuyumcunun ortalama aylık vergi matrahının yalnızca 16 bin 46 TL olduğunu ifade ederek sektörün ciddiyetle denetim altına alınacağını açıklamıştır. Takiben 9 büyükşehirde başlayan denetimler 36 ile genişletilmiş, ancak bu gecikmiş refleks dahi vatandaşların mağduriyetine engel olamamıştır.

Kuyumculuk sektörü; yüksek nakit ve altın akışı, zayıf fatura denetimi ve zımni güven ilişkisine dayanan iş yapısı nedeniyle hem vergi kaçakçılığına hem de kara para aklamaya açık bir sektör haline gelmiştir. Bu bağlamda, aşağıdaki soruların yanıtlanması kamuoyunun bilgi alma hakkı açısından önem arz etmektedir;

I. Kuyumculuk sektöründe art arda yaşanan dolandırıcılık ve vergi denetimi zaaflarının Ticaret ile Hazine ve Maliye Bakanlığı bakımından bu süreçlerdeki idari ve siyasi sorumluluğu nedir?

SORULAR

1. Mevcut yasal çerçeve sektörün denetim ihtiyacına yanıt verebilmekte midir? Denetim sisteminde yasal, teknik veya kurumsal eksiklikler nelerdir?

2. İstanbul Gaziosmanpaşa'da 400 milyon liralık vurgun yaptığı iddia edilen kuyumcunun, Bakanlığınıza bağlı Gelir İdaresi sisteminde son 5 yıl içinde beyan ettiği yıllık gelir ve vergi matrahı ne kadardır? Bu kişi hangi tarihte son defa denetlenmiştir? Denetlendiyse bu kişiye yönelik herhangi bir usulsüzlük tespiti yapılmış mıdır?

3. Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın 2025 yılında denetim yaptığı kuyumculardan kaçı için kayıt dışı gelir, faturasız ürün, başkasına ait POS cihazı veya sahte altın gibi usulsüzlük tespiti yapmıştır? Bu işletmeler hakkında hangi idari ve cezai işlemler uygulanmıştır?

4. Son 5 yıl içerisinde kuyumculuk sektöründe faaliyet gösteren kaç mükellef hakkında kara para aklama, sahtecilik, faturasız işlem, usulsüz pos kullanımı, vergi kaçırma gibi suçlardan işlem yapılmıştır? Bunlardan kaçı mahkumiyetle sonuçlanmıştır?

5. Emanet altın sistemine ilişkin özel mevzuat veya denetim protokolü mevcut mudur? Kuyumculuk sektöründe yaşanan dolandırıcılıkların önlenmesi için, "müşteri altın emanet sistemlerinin" kayıt altına alınması, emanet alınan ürünlerin beyan zorunluluğu getirilmesi gibi yasal düzenlemeler Bakanlığınızın gündeminde midir?

6. Kuyumcuların faaliyet gösterebilmesi için Ticaret Bakanlığı tarafından zorunlu kılınan "yetki belgesi", bugün kaç aktif kuyumcuda mevcuttur? Kaç işletme hâlâ bu belge olmadan faaliyetine devam etmektedir?

7. Kuyumcularda yaşanan büyük ölçekli dolandırıcılıkların sıklaştığı bu dönemde, Bakanlığınız tarafından kuyumculuk lisansı iptal edilen ya da faaliyeti durdurulan işletme sayısı kaçtır?

8. "Kayıtdışı kuyumcu" sayısının azaltılması adına dijital takip sistemi kurulması planlanmakta mıdır?

9. Vergi matrahı ile yaşam standardı (lüks araç, yurtdışı seyahat, yüksek kira giderleri, yüksek altın stoku) arasında fahiş fark görülen kuyumcular için vergide adaleti sağlamak adına yeni bir "varlık denetimi/yaşam tarzı analizi" sistemi kurulması planlanmakta mıdır?

10. . Türkiye genelinde kuyumculuk faaliyeti yürüten işletmelerin yüzde kaçı herhangi bir meslek odasına kayıtlı değildir? Oda kaydı olmayan kuyumcular hakkında bugüne kadar yapılan işlem sayısı nedir?

11. Bakanlığınızın koordinasyonunda Ticaret Bakanlığı, MASAK ve BDDK ile birlikte kuyumculuk sektörüne yönelik çok kurumlu ortak denetim modeli geliştirilmesi yönünde bir girişimi var mıdır?

12. Son 3 yıl içinde kuyumculuk sektörü özelinde MASAK tarafından hazırlanan kara para aklama raporlarının sayısı kaçtır? Bu raporlar doğrultusunda kaç işletme hakkında adli işlem başlatılmıştır?

13. Kuyumculuk sektöründe meydana gelen dolandırıcılıklar sonrasında mağdur olan vatandaşların maddi zararlarını tazmin etmeye yönelik herhangi bir kamu fonu, sigorta sistemi veya garanti mekanizması kurulması planlanmakta mıdır?