Mesleki eğitim merkezi öğrencilerinin sorunlarına ilişkin
Kaynak göster
Barış Bektaş (CHP), 14 Ağustos 2025 tarihinde 7/32668 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 47 gün sonra, 30 Eylül 2025).
Barış Bektaş (CHP, Konya). “Mesleki eğitim merkezi öğrencilerinin sorunlarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/32668, 14 Ağustos 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-32668-mesleki-egitim-merkezi-ogrencilerinin-sorunlarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/53c23813-0ffe-4763-9fe7-0198acd3ebda
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 47 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 40 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin tarafından Anayasanın 98. ve TBMM içtüzüğünün 96. Maddelerine göre yazılı olarak yanıtlandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Barış BEKTAŞ Konya Milletvekili
Mesleki Eğitim Merkezleri kapsamında eğitim gören öğrenciler, haftada 4 gün işletmelerde uygulamalı eğitim, 1 gün okulda teorik eğitim almaktadır. Ancak bazı işletmelerde öğrencilerin yasal sınırların çok üzerinde çalıştırıldığı, ücretlerinin yalnızca devlet. katkısı ile sınırlı tutulduğu, fazla mesai ücreti ödenmediği ve çalışma koşullarının sağlıksız olduğu yönünde ciddi şikâyetler bulunmaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Velilerin kamuoyuna yansıyan şikâyetlerine göre, mesleki eğitim gören bazı öğrenciler, çalıştıkları işletmelerde uzun ve ağır mesai koşullarına maruz kalmaktâ, bunun karşılığında yalnızca okulun ödediği devlet katkısı dışında ücret alamamaktadır. Bazı işletmeler ise "çalışma koşullarımız bu şekilde" gibi hukuki dayanağı olmayan açıklamalarla öğrencilerin yasal haklarını yok saymaktadır.
Bu durum yalnızca öğrencilerin eğitim hakkını zedelememekte, aynı zamanda fiziksel ve ruhsal sağlıklarını da olumsuz etkilemektedir. Üstelik işletme bulunamaması hâlinde öğrencilerin eğitim yılı kaybolmakta, bu da fırsat eşitsizliğine ve gelecek kaygısına yol açmaktadır.
Bu bağlamda;
I. Mesleki eğitim kapsamında işletmelerde çalışan öğrencilerin günlük ve haftalık çalışma saatleri ile ücretleri hangi mevzuat hükümlerine dayanmaktadır?
SORULAR
Son 5 yılda, öğrencilerin yasal sınırların üzerinde çalıştırılması ve ücret haklarının ihlali nedeniyle kaç işletme denetlenmiş, kaçına idari yaptırım uygulanmıştır? |
Bakanlığınızın, mesleki eğitim öğrencilerinin çalıştığı işletmeleri "hangi sıklıkla ve hangi yöntemlerle denetlediğini açıklar mısınız? Bu denetimlerde standart bir kontrol listesi veya değerlendirme kriteri kullanılıyor mu?
ZLbb$
Çıraklık ve mesleki eğitim öğrencilerinin yalnızca devlet katkısı ile yetinilerek işletme tarafından ücret ödenmeden çalıştırılmasının önüne geçmek için ne tür tedbirler alınmaktadır? 5. İşletme bulamaması nedeniyle eğitim yılı kaybolan öğrenci sayısı kaçtır? Bu öğrencilerin mağduriyetini giderecek telafi mekanizmaları mevcut mudur?
Mesleki eğitim öğrencilerinin yasal haklarının korunması amacıyla denetimlerin artırılması ve caydırıcı yaptırımların uygulanması konusunda Bakanlığınızın yeni bir düzenleme çalışması var mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
1/32 658
c) 27/08/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1687485 sayılı yazınız. 7/3246
ç) 27/08/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1688495 sayılı yazınız, 7/429386
d) 29/08/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1689506 sayılı yazınız.
e) 03/09/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1691507 sayılı yazınız. 7/72939 £) 03/09/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1692096 sayılı yazınız. 7/2997
7123090
Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç-d-e-f)'de kayıtlı yazıyla iletilen İzmir Milletvekili Mustafa BİLİCİ'nin 7/32358 ve 7/32993, Iğdır Milletvekili Yılmaz HUN'un 7132507, Kayseri Milletvekili M. Baki ERSOY'un 732516, Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk GERGERLİOĞLU'nun 7/32518, Konya Milletvekili Barış BEKTAŞ'ın 7/32668, Uşak Milletvekili Ali KARAOBA'nın 7/32759, Ankara Milletvekili Adnan BEKER"in 7132866, Adana Milletvekili Ayhan BARUT'un 7/32867, Bitlis Milletvekili Semra ÇAĞLAR GÖKALP'ın 7/32986, Elazığ Milletvekili Gürsel EROL'un 7/32990 ile Şırnak Milletvekili Nevroz UYSAL ASLAN"ın 7/33090 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek*te sunulmuştur.
430.66$
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 00 EĞİTİMİN
Strateji Geliştirme Başkanlığı YÜZYILI y ağam SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ
Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM) kökleri Anadolu'da 11. yüzyıldan 15. yüzyıla kadar sanat, ticaret ve ekonomi alanlarında ışık tutan esnaf ve sanatkâr kurumu niteliğindeki Ahilik kültürüne dayanan iş yeri tabanlı mesleki eğitimi öne çıkaran bir programdır. Cumhuriyet sonrası çıraklık eğitimine ilişkin ilk yasal düzenleme 1977'de 2089 sayılı Çırak, Kalfa ve Ustalık Kanunu ile yapılmış, 1986'da çıkarılan 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ile çırak, kalfa ve ustaların eğitimi ile okullarda ve işletmelerde yapılacak mesleki eğitime ilişkin esaslar belirlenmiştir. Çıraklık eğitimi, 02.12.2016 tarihli ve 6764 sayılı Kanun ile zorunlu örgün ortaöğretim kapsamına alınmıştır. 1977 yılından bugüne mesleki eğitim merkezleri bir mesleki ve teknik eğitim program türü olarak uygulanmaya devam etmektedir,
Ülkemizin nitelikli iş gücü ihtiyacı çerçevesinde öğrencilerin; ilgi, istek, yetenek ve kişilik özelliklerinin ortaya çıkarılması, başarılı ve mutlu olabilecekleri bir mesleği seçmeleri için meslekler hakkında bilgilendirilmeleri, eğitim sistemi ile çalışma hayatı arasındaki ilişkinin güçlendirilmesi ülkemiz insan kaynağının geliştirilmesi açısından büyük önem arz etmektedir. Bu kapsamda mesleki eğitim merkezleri; ülkemizin meslek sahibi insan ihtiyacını karşılayabilmek adına çalışmalarını sürdürmektedir.
09.12.2016 tarihli 29913 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 6764 sayılı Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu'nda değişiklik yapılarak çıraklık eğitimi örgün ve zorunlu eğitim kapsamına alınarak mesleki eğitim merkezleri Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğüne bağlanmıştır. Çıraklık eğitiminin örgün ve zorunlu eğitim kapsamına alınması ile ekonomimizin temel yapı taşı olan işletmelerin nitelikli iş gücü ihtiyacının karşılanması ve çırak öğrencilerimizin ahilik kültüründen gelen usta çırak ilişkisiyle mesleklerini işbaşında öğrenmeleri amaçlanmıştır.
Mesleki Eğitim Merkezi Programı, örnekleri farklı ülkelerde de bulunan iş yeri tabanlı mesleki eğitim programı olarak uygulanmaktadır. Bu programda öğrenciler teorik eğitimlerini okulda pratik eğitimlerini ise işletmelerde usta öğretici gözetiminde ve koordinatör öğretmenlerin kontrolünde belirli bir program dâhilinde almaktadırlar. Mesleki Eğitim Merkezi Programının işletmeler ile kurulmuş olan organik bağı ve iş birliği neticesinde öğrencilerin mesleki bilgi, beceri ve yetkinliklerinin gelişmesine büyük ölçüde olumlu etkisi olduğu değerlendirilmektedir. MESEM'e kaydolabilmek için en az 14 yaşında olmak ve ortaokul mezunu olmak gereklidir. Öğrenciler, bir işletmeyle yapılan sözleşme doğrultusunda haftada dört gün iş yerinde pratik eğitim alırken haftada bir gün de okulda mesleki teorik dersler ve genel kültür dersleri görmektedir. Bu süreçte düzenli olarak yapılan beceri sınavlarını başarıyla tamamlayan öğrenciler; 11. sınıfta kalfalık, 12. sınıfta ise ustalık belgesi almaya hak kazanmaktadır.
Mesleki Eğitim Merkezi Programında öğrenim görmekte olup işletmelerde beceri eğitimi yapan öğrencilere işletmeler tarafindan ödenecek ücretler ile bu ücretlere yönelik Devlet katkısı tutarları 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu'nun 25 ve geçici 12'nci maddesi ile belirlenmiş olup Kanun'un geçici 12'nci maddesi uyarınca Mesleki Eğitim Merkezi Programı öğrencilerine işletmelerin ödemesi gereken ücretin tamamı Devlet katkısı kapsamında işletmelere geri ödenmektedir.
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI EĞİTİMİN Strateji Geliştirme Başkanlığı 0 YUZYILI
5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ve Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği hükümlerine göre, öğrencilere mesleki eğitim yaptırmak için işyerinde usta öğretici bulunması şarttır. Öğrenciler, usta öğretici gözetiminde ve okul yönetimince öğretim programında yer alan kazanımlar doğrultusunda işletmede beceri eğitimi almaktadırlar. Öğrencilerin işletmede aldıkları beceri eğitimlerinin müfredata ve mevzuata uygunluğu, görevlendirilen koordinatör öğretmenler tarafından düzenli olarak kontrol edilmektedir.
Diğer yandan, Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Staj süresi" başlıklı 127. maddesinin 6. fıkrasında yer alan "İşletmelerde staj yapan öğrenciler, okul müdürlüğünce planlanan program dâhilinde koordinatör olarak görevlendirilen atölye, laboratuar ve meslek dersleri öğretmenleri tarafından denetlenir. Aynı işletmede staj yapan en fazla 15 öğrenci için bir koordinatör öğretmen görevlendirilir. " hükmüne göre işletmelerde staj yapan öğrenciler koordinatör öğretmenlerce denetlenmektedir.
Milli Eğitim Bakanlığının 2024/36 sayılı Mesleki Eğitimde İş Sağlığı ve Güvenliği konulu Genelge'si çerçevesinde öğrencilerin staj/beceri eğitimi yaptıkları işletmelerde verilen eğitimin, müfredata ve mevzuata uygunluğu konularında gerekli inceleme ve denetimler yapılmaktadır. Ayrıca 2024/36 sayılı Genelge'de, işletmelerin 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu hükümlerine göre iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alması ve valiliklerce takibinin yapılması hususu belirtilmiştir.
Mesleki Eğitim Merkezi Programında öğrenim gören öğrencilerin beceri eğitimlerini işletmelerde yapmaları zorunludur. Mesleki Eğitim Merkezi Programında sınıf tekrarı devamsızlık veya ders başarısızlığı sebebiyle yaşanmaktadır. Mesleki Eğitim Merkezi Programına kayıt olan öğrencilerin uygun işleme bulmaları konusunda ilgili okul müdürlüklerince gerekli destek sağlanmaktadır.