Okul çağında olup çalışmak zorunda kalan çocuklara ve MESEM programına ilişkin
Kaynak göster
Ayşegül Doğan (DEM Parti), 11 Aralık 2025 tarihinde 7/37636 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 50 gün sonra, 30 Ocak 2026).
Ayşegül Doğan (DEM Parti, Şırnak). “Okul çağında olup çalışmak zorunda kalan çocuklara ve MESEM programına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/37636, 11 Aralık 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-37636-okul-caginda-olup-calismak-zorunda-kalan-cocuklara-ve-mesem-programina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/23e0eb98-3b2c-41d7-ac8a-019b0e3005f1
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 50 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Ayşegül Doğan
"İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi" 77. yılında. Bildirge, 10 Aralık 1948 yılında, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda insan haklarının uluslararası düzeyde korunması amacıyla kabul edildi ve 10 Aralık, dünyada "İnsan Hakları Günü" olarak tanındı. 10 Aralık aynı zamanda, birçok ülkede olduğu gibi, Türkiye'de de insan haklarına dair yükümlülüklerin hatırlatıldığı bir mücadele günüdür. Bu vesileyle, Türkiye'de yaşanan hak ihlallerine bakıldığında ne yazık ki, adil yargılanma hakkı, düşünce ve ifade özgürlüğü, örgütlenme özgürlüğü gibi temel insan haklarına dair ciddi ihlallerin yer aldığı görülmektedir. Derin yoksulluk nedeniyle çocuklar eğitim hakkına eşit koşullarda erişim imkânından mahrum kaldığı gibi MESEM"ler kapsamında yönlendirildikleri iş yerlerinde yaşanan cinayetler nedeniyle de yaşam hakları tehdit altındadır. Cezasızlık politikaları ve yasaların etkin kullanılmaması kadına yönelik istismar, şiddet ve kadın cinayeti vakalarına her gün yenilerinin eklenmesine adeta zemin oluşturmaktadır. Hapishanelerde yaşam mücadelesi veren ağır hasta tutuklu ve hükümlülerin tahliyelerinin hukuka aykırı bir biçimde ertelenmesi de cezaevlerinde yaşamlarını yitirmesine neden olmaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
İnsan, sahip olduğu hakları ile var olur, yaşamını sürdürür. Bu nedenle yaşanan insan hakları ihlalleri son bulmalı ve buna dayanak olarak gösterilen nedenler kaldırılmalıdır. İnsan onuruna yaraşır, tüm hakların yasal güvence altına alınarak korunması ekmek, su kadar hayatidir.
TİZ D2.5$ 21636
Bu bağlamda; 31 Aralık 2024 -10 Aralık 2025 tarihleri arasında;
SORULAR
Yoksulluk nedeniyle okula gidemeyen ve bu nedenle eğitimini bırakmak zorunda olan çocuk sayısı kaçtır? Okul çağında olup, çalışmak zorunda olan çocuk işçi sayısı kaçtır?
Eğitimde fırsat eşitliğinin sağlanması amacıyla herhangi bir planlamanız var mı?
MESEM programına yönlendirilen öğrenci sayısı kaçtır?
MESEM kapsamında, kaç öğrenci yaralandı/yaşamını yitirdi?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
Ş 71137636 öc 66 Ni il H 334?
b) 09/12/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1754503 sayılı yazınız.
c) 19/12/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1761103 sayılı yazınız. | 71 98918
ç) 12/01/2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1775572 sayılı yazınız. o 1128922
d) 12/01/2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1775544 sayılı yazınız. o 722824
e) 15/01/2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1778844 sayılı yazınız. 11388727
f) 16/01/2026 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1780598 sayılı yazınız. 1178916
Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç-d-e-f)'de kayıtlı yazıyla iletilen Kayseri Milletvekili M. Baki ERSOY'un 7/35025, Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk GERGERLİOĞLU'nun 7/37202 ve 7/38458, İstanbul Milletvekili Özgül SAKİ'nin 7/37205, Şırnak Milletvekili Ayşegül DOĞAN'ın 7/37636, Uşak Milletvekili Ali KARAOBA'nın 7/38517, İzmir Milletvekili Haydar ALTINTAŞ'ın 7/38518, Ankara Milletvekili Aylin YAMAN'ın 7/38820, Bolu Milletvekili İsmail AKGÜL'ün 7/38821, Niğde Milletvekili Ömer Fethi GÜRER'in 7/38822 ile Mersin Milletvekili Perihan KOCA'nın 7/38916 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur.
/ EN A MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 100 EĞİTİMİN İİİ " Geliei N YÜZYILI me Strateji Geliştirme Başkanlığı bo 7/21636 SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ
Bakanlığımıza bağlı resmi kurumlarda öğrenim gören ve maddi durumu yetersiz ailelerin çocuklarına yönelik sağlanan destekler, Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Resmi Okullarda Yatılılık, Bursluluk, Sosyal Yardımlar ve Okul Pansiyonları Yönetmeliği hükümleri kapsamında sağlanmaktadır. Bursluluk ve parasız yatılılık hizmetleri, söz konusu Yönetmelik kapsamında maddi durumu yetersiz olarak tespit edilen öğrencilere sunulmaktadır.
Öte yandan 11.09.2025 tarihinde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğünün internet adresinde yayımlanan duyuru ile maddi durumu yetersiz ailelerin çocuklarına yönelik Sosyal ve Ekonomik Destek Hizmeti (SED) verileceği bildirilmiştir.
Bununla birlikte Bakanlığımızca, Milli Eğitim Bakanlığı Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda yürütülen Öğrenci Taşıma Uygulaması kapsamında taşınan ilköğretim ve ortaöğretim öğrencileri ücretsiz öğle yemeği hizmetinden yararlanmaktadır.
Ayrıca, ilköğretim ve ortaöğretim öğrencilerine öğrenci taşıma uygulaması kapsamında ücretsiz öğle yemeği hizmeti sunulan okullarda açılan özel eğitim sınıflarına devam eden öğrenciler ile taşıma merkezi okullarda eğitim gören öğrencilerden kapsam dışında olanlardan Sosyal Yardım Dayanışma Fonu verileri doğrultusunda tespit edilen öğrenciler de ücretsiz öğle yemeği hizmetinden yararlanmaktadır.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi" başlıklı 42'nci maddesinde: "İlköğretim, kız ve erkek bütün vatandaşlar için zorunludur ve Devlet okullarında parasızdır." ve Milli Eğitim Bakanlığı Okul Aile Birliği Yönetmeliği'nin "Birlik gelirleri" başlıklı 15'inci maddesinin ikinci fıkrasında: "Birlikler, velileri hiçbir surette bağış yapmaya zorlayamaz, okul kayıt döneminde bağış ve yardım toplayamaz." hükümleri yer almaktadır.
Ayrıca 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu'nun 2'nci maddesinde: "İlköğretim, ilköğrenim kurumlarında verilir; öğrenim çağında bulunan kız ve erkek çocuklar için mecburi, Devlet okullarında parasızdır." ifadesi yer almaktadır.
Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Kayıt zamanı ve kayıt yaşı" başlıklı 11'inci maddesinin WVinci fıkrasında yer alan: "Okul öncesi eğitim ve ilköğretim kurumlarında yeni kayıtlar, temmuz ayının ilk iş gününde başlar. Kayıt işlemi, 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu hükümlerince oluşturulan ulusal adres veri tabanındaki yerleşim yeri adres bilgileri esas alınarak, e-Okul sistemi üzerinden yapılır. İhtiyaç duyulması halinde kayıt işlemleri sırasında veliden su, elektrik veya doğalgaz kullanımına ait fatura istenebilir." hükmü doğrultusunda iş ve işlemler yürütülmektedir.
Öğrenci kayıtları esnasında kayıt parası veya başka ad altında ücret talebine ilişkin şikâyetlerin valiliklerce değerlendirilmesi hususuna, "2025-2026 Eğitim ve Öğretim Yılı'na İlişkin İş ve İşlemler" konulu 18/08/2025 tarihli ve 138397167 sayılı (2025/63) Genelge'de yer verilmiş olup söz konusu yazı valiliklere gönderilmiştir.
Milli Eğitim Bakanlığı Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliği gereği, Milli Eğitim Temel Kanunu ile tanınan eğitim hakkından yoksun kalması muhtemel ilköğretim, ortaöğretim ve özel eğitim okul/kurum/sınıflarına devam eden öğrenciler ile yaygın eğitim hizmetinden yararlanan özel eğitim kursiyerlerinin resmi okul/kurumlara taşıma yoluyla eğitime erişimleri sağlanmaktadır.
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 00) EĞİTİMİN Strateji Geliştirme Başkanlığı hey YÜZYILI
Milli Eğitim Bakanlığı tarafından ücretsiz şekilde dağıtılan ders kitapları ve eğitim araçları; 14.10.2021 tarihli ve 31628 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği'nin "Ders kitapları ve eğitim araçlarının nitelikleri" başlıklı 6. maddesinde yer alan hükümler çerçevesinde hazırlanmaktadır.
Bununla birlikte söz konusu Yönetmelik'in "Öğrencilere okutulamayacak kitaplar" başlıklı 32. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "Başkanlıkça incelenmeyen yardımcı kitaplar ile milletlerarası özel öğretim kurumları ve yabancılar tarafından açılmış özel okulların ders kitapları öğrencilere okutulamaz." hükmü gereğince Milli Eğitim Bakanlığının ücretsiz dağıttığı ders kitapları ve eğitim araçları haricinde hiçbir şekilde öğrencilere ek kitap ya da kaynak aldırılmamakta ve okutulamamaktadır.
Soru önergesinde Resmi İstatistik Programı kapsamında talep edilen veriler; Bakanlığımızın "https://sgb.meb.gov.tr/www/resmi-istatistikler/icerik/64" internet adresinde yayımlanan "Milli Eğitim İstatistikleri Örgün Eğitim" adlı yayında yer alan "1.2.c İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması 3. düzey ve eğitim seviyesine göre okullaşma oranı" başlıklı tablolarda yer almaktadır. Geriye dönük verilere aynı adres üzerinden ulaşılabilmektedir.
Bakanlığımızca eğitim çağındaki öğrencilerin örgün eğitim içinde kalmasına yönelik alınan tedbirler, okulların kademe ve türlerine göre çeşitlilik göstermektedir.
Kırsal bölgelerdeki öğrencilerin eğitimlerinin devamlılığının sağlanması amacıyla Bakanlık Temel Eğitim Genel Müdürlüğünce "Temel Eğitimde Devamsızlığın Azaltılması Projesi" ve "İlkokullarda Yetiştirme Programı" yürütülmektedir.
Proje ile 2025 MEB-UNICEF Çalışma Planı kapsamında temel eğitim kademesinde öğrenci devamsızlığını azaltmak, eğitimde fırsat eşitliğini güçlendirmek ve öğrencilerin okula aidiyetini artırmak amacıyla yürütülmektedir. Projenin ilk fazında mevzuat ve alan yazın taraması yapılarak bir rapor hazırlanmış, ayrıca devamsızlığın yoğun olduğu ve pilot il olarak seçilmiş 17 ilden okul ve ilçe yöneticilerinin katılımıyla gerçekleştirilen çalıştayda mevcut durum analiz edilmiştir. Mevcut durumu yerinde görmek amacıyla pilot illere saha ziyaretleri gerçekleştirilmektedir. Saha ziyaretleriyle elde edilen bulgular doğrultusunda "Sorun ve İhtiyaç Analiz Raporu" hazırlanacaktır. Söz konusu tüm bulgular bir araya getirilip tematik eylem planları şekillendirilecek ve yerel paydaşlarla birlikte nihai hale getirilecektir. Projenin ikinci ve üçüncü yıllarında ise eylem planlarının uygulanması, web tabanlı bir izleme modülüyle takibi ve öğretmen, veli ve diğer paydaşlara yönelik farkındalık ve eğitim faaliyetlerinin yaygınlaştırılması planlanmaktadır. Üç yıllık bu proje ile devamsızlıkla mücadelede veri temelli, yerel ihtiyaçlara duyarlı ve sürdürülebilir bir model oluşturulması hedeflenmektedir.
İlkokullarda Yetiştirme Programı: İYEP, ilkokulların 3. sınıfına devam eden, eğitim ve öğretim yılı içinde çeşitli nedenlerle okuma, okuduğunu anlama, yazma becerileri ve doğal sayılar, doğal sayılarda dört işlem öğrenme alanlarında yeterli kazanımlara ulaşamayan öğrencilerin bu alanlardaki eksik öğrenmelerinin giderilmesini amaçlayan programdır. 2017- 2018 eğitim öğretim yılının 11. döneminde pilot olarak 12 ilde başlatılan program 2018-2019 eğitim öğretim yılından itibaren ülke genelinde uygulanmaya devam etmektedir.
Ülkemizde öğrencilerin bireysel öğrenme ihtiyaçlarını erken sınıflarda ortaya çıkaracak araçların kullanılması veya bu süreçlerin değerlendirilmesi eğitimde kalitenin artırılmasında olumlu bir adım olarak değerlendirilebilir. Bu amaçla geliştirilen İYEP; öğrenci belirleme süreci, esnek program önerisi, modüler ve sarmal öğretim materyalleri, okuma becerileri ile matematik okuryazarlığı alanlarında ülkemize ulusal bir model sunmaktadır.
Bakanlığımızca, Ekim 2023'te Temel Eğitimde Öğrenme Kayıplarının Giderilmesi ve Öğretimin Güçlendirilmesi Projesi hayata geçirilmiştir. Proje kapsamında öncelikle depremden etkilenen iller pilot olarak belirlenmiş, bu bölgelerde öğrenme kayıplarının tespiti için ölçme Fiğ Tiğ, ve T.C . ii MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI (O) şiirim İN Nİ m 5 N Strateji Geliştirme Başkanlığı OD Sizin ae mia ve değerlendirme araçları geliştirilmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda Türkçe, matematik, fen bilimleri, sosyal bilgiler ve hayat bilgisi derslerine yönelik müdahale programları hazırlanmış; sınıf içi etkinlikler, öğretmen rehber kitapları ve etkileşimli dijital içerikler oluşturulmuştur. Bu materyaller öğretmen ve öğrencilerin erişimine sunularak öğrenme eksikliklerinin telafi edilmesi hedeflenmiştir.
Öte yandan öğretmenlerin süreci etkin bir şekilde yürütebilmesi için mesleki gelişim eğitimleri düzenlenmiş, uygulanan müdahale programlarının akademik başarıya etkisi pilot okullarda ön test-son test uygulamalarıyla izlenmiştir. Elde edilen bulgular, geliştirilen programların öğrencilerin akademik başarılarını olumlu yönde etkilediğini göstermiştir.
Projenin ilerleyen aşamalarında ise öğrencilerin sosyal ve duygusal becerilerin geliştirilmesine yönelik çalışmalar başlatılmıştır. Bu kapsamda öğretmen ve veli rehberleri hazırlanmakta, öğrencilerin okula aidiyet duygusunu güçlendirmeye yönelik sınıf içi uygulamalar yaygınlaştırılmaktadır. Böylece kırsal bölgelerde öğretim süreçlerinin güçlenmesi ve eğitimde fırsat eşitliğinin desteklenmesi amaçlanmaktadır. Ekonomik, sosyal ve diğer sebeplerle eğitim dışında kalmak üzere olan öğrenciler için makine öğrenmesi ve yapay zeka destekli Erken Uyarı Sistemi çalışmaları devam etmektedir. Çalışmalar tamamlandıktan sonra e-okul sistemine entegre edilecek olan sistem erken okul terki riski taşıyan öğrencileri tespit ederek erken okul terkini önlemek amacıyla harekete geçilmesine destek olacaktır.
Bakanlığımız Ortaöğretim Genel Müdürlüğünce, çeşitli nedenlerle eğitim sistemi dışında kalma riski ile yüz yüze olan öğrencilerimiz için Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve UNİCEF iş birliği ile Eğitime Katılım ve Devamsızlığı İzleme Projesi (EKİP) yürütülmektedir. Proje kapsamında okullarımızda faaliyet gösteren Önleme Müdahale ve Yönlendirme Kurullarının (ÖMYK) etkinliğini arttırmak amacıyla erken okul terki nedenlerini ele alan 8 modüllük bir eğitim hazırlanmıştır. Akademik alt yapısı hazır olan eğitim pilot illerde eğitici eğitimi yoluyla yaygınlaştırılacak ve etkinliği izlenecektir. Projenin pilot illeri depremden doğrudan etkilenen iller başta olmak üzere dolaylı etkilenen toplam 15 ildir. Proje eğitici eğitimi sürecinde olup 2026 yılında yaygınlaştırma çalışmalarının yapılması planlanmaktadır.
Bakanlığımız Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğünce yürütülen Mesleki ve Teknik Eğitim Yoluyla Sosyal ve Ekonomik Uyum-Il (SEUP-ID projesi yürütülmektedir. Mardin'de proje kapsamında yer alan illerden biri olup ilde bulunan 4 okul proje tarafından desteklenmektedir. Proje kapsamında; atölye donatımı ve tadilat, ulaşım, yemek, kıyafet ve temrinlik malzemeden oluşan öğrenci destek paketleri, mesleki ve teknik Anadolu liselerinden mezun kişilerin 1 yıllık maaşlarının karşılanmasını içeren destekle istihdamının arttırılması, fuarlar, ev ziyaretleri, bilgilendirme toplantıları gibi iletişim faaliyetleri ile mesleki ve teknik eğitime ilişkin kamuoyu farkındalığının arttırılmasını içeren faaliyetler gerçekleştirilmektedir.
Din Öğretimi Genel Müdürlüğü olarak öğrencilerimizin devamsızlık nedenlerine ilişkin araştırma ve devamsızlık oranlarının azaltılmasına yönelik "Devamsızlık Eylem Planı" çalışmaları yürütülmektedir. Yaptığımız araştırmalarda öğrencilerin okula devamını etkileyen faktörler olarak; kişisel etkenler, ailesel etkenler, çevresel etkenler, okul ile ilgili etkenler, okulun fiziksel şartlarına ilişkin etkenler, sosyal çevre ve güvenlik ile ilgili etkenler tespit edilmiştir. Ayrıca öğrencilerin okula devamına etki eden faktörlere ilişkin pek çok akademik çalışma bulunmaktadır.
Sosyal devlet ilkesi çerçevesinde çocuklarımızın ve gençlerimizin eğitime erişim olanaklarını artırmak amacıyla okul sayılarının ve fiziki kapasitelerinin artırılması, yatılı ve taşımalı eğitim seçenekleri, özellikle kız çocuklarına yönelik pansiyonların nitelik ve nicelik bakımından iyileştirilmesi, maddi elverişsizlik nedeniyle eğitime dâhil olamayan öğrencilerin MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 100 EĞİTİMİN
Strateji Geliştirme Başkanlığı A YÜZYILI v sağa kazanılması amacıyla şartlı eğitim yardımları gibi maddi destek programlarının geliştirilmesi, burs imkânlarının geliştirilmesi gibi bir dizi çalışma yürütülmektedir.
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programları kapsamında hazırlanan ders kitapları ve eğitim araçlarına ait farklılaştırma bölümlerini içeren yardımcı kitaplar, Bakanlığımızca tüm öğretmenlere ücretsiz bir şekilde dağıtılmaktadır. Ayrıca EBA (Eğitim Bilişim Ağı), ÖBA (Öğretmen Bilişim Ağı), MEBİ (Bireysel Öğrenme Platformu) gibi tüm sınıf seviyelerine uygun, güvenilir ve incelemeden geçmiş öğrenme süreçlerini destekleyen elektronik içerikleri de içeren dijital eğitim platformları da ücretsiz bir şekilde tüm öğretmen ve öğrencilerimizin hizmetine sunulmaktadır.
Soru Ooönergelerinde (otalep edilen (istatistiki (o veriler; Bakanlığımızın "https://sgb.meb.gov.tr/www/resmi-istatistikler/icerik/64" O internet adresinde her yıl yayımlanan Milli Eğitim Örgün Eğitim İstatistikleri adlı yayında yer alan "2.10 Ortaöğretim kurumlarında okul türlerine göre okul, öğrenci, öğretmen ve derslik sayısı" başlıklı tablolarda yer almaktadır. Geçmiş yıllara ait verilere aynı adresten ulaşılabilmektedir.
MESEM Programı kapsamında 31.12.2025 tarihi itibarıyla 2.068 kaza kaydı bulunmakta olup bu kazalarda öğrencilerin; 1'i için tedaviye gerek duyulmamış, 1.3911 ayakta tedavi edilmiş, 597'si için istirahat verilmiş, 31'i hastanede yatılı tedavi edilmiş, 5'i yoğun bakımda tedavi görmüş, 23'ü cerrahi operasyon geçirmiş, 10'u ise yaşamını yitirmiştir.