İstanbul'un Eyüpsultan ilçesinde faaliyet gösteren taş ocaklarının çevresel etkilerine ilişkin

Milletvekillerimiz tarafından şahsıma yöneltilen ve ilişik listede; TBMM Esas numaraları ve konuları belirtilen yazılı soru önergeleri incelenmiş olup, söz konusu önergelerde yer alan hususlara ilişkin cevaplarımız ekte sunulmuştur.

Bilgilerinizi ve gereğini arz ederim.

-Dosya (1 Takım)

Mustafa Kemal Mahallesi Eskişehir Devlet Yolu (Dumlupınar Bulvarı) 9. km. No: 278 Çankaya / Ankara İrtibat: Yurdagül GÜNEŞ Tel: 410 14 46

SAYIN İBRAHİM AKIN'IN 7(33S591 TBMM 7/33591 ESAS SAYILI GK 12.

YAZILI SORU ÖNERGESİNE il

İLİŞKİN SORULAR VE CEVABI

SORULAR

İstanbul'un Karadeniz kıyısında yer alan Eyüpsultan ilçesine bağlı Çiftalan Köyü ve çevresi, son yıllarda yoğun taşocakları faaliyetleri nedeniyle ciddi bir ekolojik ve sosyoekonomik yıkımla karşı karşıya kalmıştır. Bölge, 3. Havalimanı ve Kuzey Marmara Otoyolu gibi mega projeler için yıllarca inşaat malzemesi kaynağı olarak kullanılmış, onlarca taşocağı ruhsatlandırılmıştır. Bugün Çiftalan Köyü çevresinde orman varlığı neredeyse yok olmuş, köyün etrafı dev taşocağı çukurlarıyla çevrilmiş durumdadır.

Taşocaklarının neden olduğu tahribat sonucu, yeraltı sularının yüzeye çıkmasıyla yapay göletler oluşmuş, bu durum hem ekosistem dengesini bozmuş hem de köy yaşamını olumsuz etkilemiştir. Tarım ve hayvancılık faaliyetleri büyük ölçüde sona ermiş, köyde yaşayan yurttaşlar geçim kaynaklarını kaybettikleri için göçe zorlanmıştır. Çevre örgütleri tarafından yapılan açıklamalarda, Çiftalan ve çevresinde köy yaşamının artık sürdürülemez hale geldiği vurgulanmaktadır.

Son olarak İstanbul Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından, Karayolları 1. Bölge Müdürlüğü'nün planladığı diyabaz (mıcır) ocağı ve kırma-eleme tesisine "ÇED olumlu" kararı verilmesi, kamuoyunda büyük tepki toplamıştır. Kuzey Ormanları'nın kalan son parçalarının da taşocaklarına açılması, İstanbul'un su havzaları ve ekolojik varlıkları açısından geri dönüşü olmayan bir yıkıma yol açacaktır.

Kuzey Ormanları, İstanbul'un oksijen ve su kaynağı olarak yaşamsal öneme sahiptir. Buradaki ekosistemin yok olması, sadece Çiftalan Köyü'nü değil, milyonlarca İstanbullunun yaşam hakkını tehdit etmektedir. Bu nedenle bölgedeki taşocakları faaliyetlerinin boyutlarının, ÇED süreçlerinin işleyişinin ve köylülerin yaşadığı mağduriyetin Bakanlığınız tarafından denetlenmesi zorunludur.

Bu bilgiler doğrultusunda;

1. İstanbul'un Eyüpsultan ilçesine bağlı Çiftalan Köyü ve çevresinde halen faaliyette olan taşocağı sayısı kaçtır? Ruhsatlı toplam alan büyüklüğü nedir?

2. Son 15 yılda Çiftalan Köyü ve çevresinde kaç farklı taşocağı ruhsatı verilmiştir? Bunların kaçı hâlen faal durumdadır?

3. Diyabaz (mıcır) ocağı ve kırma-eleme tesisine "ÇED olumlu" karan verilmesine gerekçe olarak hangi bilimsel raporlar ve değerlendirmeler esas alınmıştır?

4. ÇED süreci kapsamında yerel halkın, köylülerin ve çevre örgütlerinin görüşleri alınmış mıdır? Alındıysa ne yönde olmuştur?

5. Çiftalan ve çevresinde taşocakları nedeniyle tarım ve hayvancılığın sona ermesiyle ortaya çıkan ekonomik kayıplara dair Bakanlığınızın bir çalışması var mıdır?

6. Bölgede oluşan yapay göletler ve su kaynaklarındaki kirlenme ile ilgili Bakanlığınızın tespitleri nelerdir?

7. İstanbul'un kuzeyinde kalan orman parçalarının taşocaklarıyla tahrip edilmesini önlemeye yönelik herhangi bir planınız var mıdır?

8. Çiftalan Köyü'nde ve bölgedeki diğer köylerde yaşayan yurttaşların göç etmek zorunda kalması üzerine Bakanlığınızın hazırladığı bir sosyal etki analizi mevcut mudur?

CEVAP

11/03/2025 tarihli ve 53767 ID nolu Proje Tanıtım Dosyası ile Karayolları 1. Bölge Müdürlüğü tarafından, İstanbul İli, Eyüpsultan İlçesi, Çiftalan Mahallesi sınırlarında, "34/2013-03 (ER:3305878) Nolu Hammadde Üretim İzin Belgeli sahada, "Diyabaz Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisi" projesi yapılması planlandığı belirtilerek, Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Yönetmeliği kapsamında İstanbul Çevre,Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğümüze başvuruda bulunulmuştur.

16.06.2025 tarih ve E-71280893-220.02-12755847 sayılı yazımız ile (Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü), İstanbul Valiliği (Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı), İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı, İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü, DSİ 14. Bölge Müdürlüğü, İstanbul Orman Bölge Müdürlüğü, İstanbul 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü, Doğa Koruma ve Milli Parklar

1. Bölge Müdürlüğü, Avrupa Yakası Tabiat Varlıklarını Koruma Şube Müdürlüğü) kurum/kuruluş görüşleri istenmiştir.

Kurum/Kuruluş görüşlerinin tamamlanması ve olumlu görüş bildirilmesi ve "Proje kapsamında, 2872 sayılı Çevre Kanunu ve 5491 sayılı Çevre Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun ilgili maddeleri uyarınca hazırlanarak yürürlüğe girmiş ve tüm Yönetmelikler ile diğer mevzuat kapsamında çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi için gerekli her türlü izinler alınacak ve ilgili Yönetmeliklere uyulacaktır. Diğer ilgili kurum ve kuruluşlarca mer'i mevzuat kapsamında yürürlükte olan tüm kanun ve yönetmeliklere uyularak faaliyette bulunulacaktır." kabul ve taahhütleri kapsamında "ÇED Gerekli Değildir" Kararı verilmiştir.

Taş ocağı sayısı ve ruhsatlarına ilişkin bilgilerin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığından edinilmesi uygun olacağı değerlendirilmektedir.