İstilacı böcek türlerine karşı alınan önlemlere ilişkin
Kaynak göster
Ömer Fethi Gürer (CHP), 4 Eylül 2025 tarihinde 7/33643 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 140 gün sonra, 22 Ocak 2026).
Ömer Fethi Gürer (CHP, Niğde). “İstilacı böcek türlerine karşı alınan önlemlere ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/33643, 4 Eylül 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-33643-istilaci-bocek-turlerine-karsi-alinan-onlemlere-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/af7ec8a7-cc05-4206-96a2-0199191e5a42
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 140 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)M4 T. B LI M . M .
CUMHURİYET HALK PARTİSİ
Gerekçenin tamamını göster (7 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Grup Başkanlığı
CHP | en: 4 Eylül 2025. 33648
Sayı: o 13880
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞP'NA
Aşağıdaki sorularımın Anayasa'nın 98 ve TBMM İçtüzüğünün 96. ve 99. Maddeleri uyarınca T.C. Tarım ve Orman Bakanı Sn. İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
Saygılarımla. 28.08.2025 thi Gürer
İklim değişikliği etkileri ile bitki hastalık ve zararlılarından oltaya çıkan sorunlara yönelik bakanlığınızca geliştirilen mücadele yöntemlerinden beklenen fayda sağlanmamaktadır.
SORULAR
İstilacı böcek türü kokarca, Akdeniz sineği gibi yüzlerce bitki türüne zarar veren zararlılarla neden istenen mücadele sonuç vermemektedir?
Bu bağlamda çalışma var mıdır?
Akdeniz sineği elmadan şeftaliye domatesten zeytine kadar narenciye ile başlayan büyük zararı sürmektedir. Bu bağlamda uygulanan mücadele yetersiz midir?
İlaç geliştirilmesi için bir çalışma var mıdır?
İ - 5. Halen tespit edilen bitki hastalık ve zararlı sayısı kaçtır? Yıllık ürün kaybı bu nedenle ne kadar olmaktadır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Söz konusu zararlılar polifag olup geniş konukçu ağı zararlıların yaşam döngüsünü kolaylaştırarak mücadelesini zorlaştırmaktadır. Dünyada yapılan çalışmalarda da bu tür geniş konukçu dizisi olan zararlıların tamamen eradikasyonu mümkün olmayıp ancak yoğunluğunun baskı altına alınması için çalışmalar yapılmaktadır.
Ülkemizde de küresel iklim değişikliği nedeniyle kış aylarının ılık geçmesi ve iklim şartlarının zararlıların lehinde seyretmesi zararlı popülasyonunda artışa neden olmaktadır.
Bu kapsamda zararlıların konukçusu olan bitki türlerinde Entegre Zararlı Yönetimi (PM) prensipleri doğrultusunda eşzamanlı ve toplu mücadele yapılmaktadır. Belediyeler, sivil toplum kuruluşları vb. paydaşlarla tarım dışı alanlarda da mücadelede iş birliği yapılması büyük önem arz etmektedir. Toplu şekilde yapılan mücadele daha başarılı olmaktadır.
Çalışmalar Akdeniz meyvesineği ve Kahverengi kokarca eylem planları çerçevesinde yürütülmektedir. Eylem planları bu zararlılar ile mücadelede bütünsel bir yaklaşımı benimsemekte ve mekanik, biyolojik, biyoteknik ve kimyasal, mücadele yöntemlerini birleştiren bir strateji uygulanmaktadır. Özellikle kimyasal kullanıma alternatif yöntemlere büyük önem verilmekte ve bitkisel üretimin korunması sağlanmaktadır.
Akdeniz meyve sineği mücadelesi, Bakanlığımız Yıllık Bitki Sağlığı Uygulama Programı kapsamında teknik talimatlara göre İPM prensipleri doğrultusunda yapılmaktadır.
Bakanlığımız teknik ekiplerince zararlının takibi yapılmakta mücadele zamanı duyurulmakta ve mücadele koordinasyonu sağlanmaktadır. Söz konusu zararlı ile mücadeleye yönelik üreticilere eğitim verilmektedir. Akdeniz meyve sineği mücadelesinde ruhsatlı olan biyoteknik mücadele preparatları uygulayan üreticilere destekleme ödemesi yapılmaktadır.
Bitkisel üretimde önemli ölçüde kayıplara neden olan istilacı ve polifag bir zararlı olan Kahverengi kokarca ülkemizde ilk defa 2017 yılında görülmüştür. Bakanlığımızca mücadele kapsamında; mücadele metotları ve alınması gereken önlemler belirlenmiş, biyolojik mücadele çalışmaları başlatılmıştır. Kahverengi kokarca ile mücadele için bitki koruma ürünleri, biyosidal ürünler ve feromon tuzaklar ruhsatlandırılmış Kahverengi kokarca'nın toplu mücadelesi için kullanıma sunulmuştur.
2023 yılında "Kahverengi Kokarca Eylem Planı" uygulamaya konulmuş ve 2024 yılında "Kahverengi Kokarca ile Mücadele Seferberliği" başlatılmıştır. Zararlıyla mücadelede mekanik (süpürme, toplama, imha), biyoteknik (feromon tuzaklar), biyolojik (Samuray arıcığı, sülün) ve kimyasal mücadele yöntemleri uygulanmaktadır.
Yapılan mücadele ve kültürel tedbirler neticesinde yapılan çalışmalar zararlının yoğunluğunu baskı altına almış olup bitkisel üretimde verim ve kalite kaybı azalmıştır.
Ülkemizde bitkisel üretime zararlı olan 669 adet zararlı organizma kaydı bulunmaktadır. Ekonomik zarara sebep olma potansiyeli taşıyan 343 adet zararlı organizma ile Bakanlığımız "Bitki Sağlığı Mücadele Programı" kapsamında mücadele çalışmaları yürütülmektedir. Üreticilerin hastalık ve zararlılardan kaynaklı olası kayıplarının önlenmesi amacıyla Bakanlığımız teknik ekiplerince hastalık ve zararlıların takibi ve üretici bilgilendirmesi ile zamanında ve etkin mücadele yapılması için çalışmalar yapılmaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan