Uşak ilindeki sulama ve içme suyu göletlerine ilişkin

Uşak ili Banaz ilçesinde | adet içme suyu ve sulama amaçlı baraj ile 7 adet sulama amaçlı gölet, Eşme ilçesinde 9 adet sulama amaçlı gölet, Merkez ilçesinde 9 adet sulama amaçlı, | adet içme suyu amaçlı ve 2 adet sanayi suyu amaçlı gölet, Ulubey ilçesinde 2 adet sulama amaçlı gölet,

Sivaslı ilçesinde 2 adet sulama amaçlı gölet olmak üzere toplamda | adet baraj ve 32 adet gölet bulunmaktadır.

Uşak'taki baraj ve göletler Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğümüz (DSİ) tarafından farklı yıllarda tamamlanarak hizmete alınmıştır. Mevcut göletlerden 43 adet devirli tesis bulunmakta olup 8 Köy Tüzel Kişiliği, 27 Sulama Kooperatifi, 4 Tarımsal Kalkınma Kooperatifi ve | Belediye'ye devirli tesis bulunmaktadır. İl bazında 11 adet DSİ tarafından tarife uygulanmayan gölet bulunmaktadır. Bu göletler inşaatı devam eden veya devir işlemleri devam eden gölet yatırımlarıdır.

Bununla birlikte İl Özel İdaresi tarafından inşa edilmiş ve işletilen göletler de bulunduğundan bütüncül bir tablo için İl Özel İdaresi kayıtlarının da dikkate alınmasının faydalı olacağı mütalaa edilmektedir.

Uşak ilinde DSİ tarafından inşa edilen baraj ve göletlerin toplam depolama hacmi yaklaşık 60,84 milyon m? tür. Bu tesisler sayesinde 14.961 hektar alan sulamaya açılmış ve yılda yaklaşık 1,53 milyar TL zirai gelir artışı sağlanmıştır. Kapasite kullanımı ise yıllara ve iklim koşullarına göre değişmektedir.

Göletlerin teknik bakım onarım ihtiyaçları her yıl DSİ 2. Bölge (İzmir) Müdürlüğü tarafından oluşturulan bir komisyon tarafından muayene edilmekte eksiklikler tespit edilip daha sonra bakım onarım kapsamında gelen ödenek çerçevesinde çalışmalar yapılmaktadır.

Uşak ilinde içme suyu ve sulama ihtiyacını karşılamak üzere yeni projeler planlanmaktadır. 2025 yılı yatırım teklifleri arasında Kocabey Barajı ve Sulaması ile Uşak İçme suyu 2. Merhale (Banaz-Gökkaya Barajı) projeleri yer almakta olup bunlar henüz yatırım programına alınmamıştır. Ayrıca 6 baraj ve 3 gölet de ilerleyen yıllarda değerlendirilmek üzere planlanmaktadır.

DSİ, iklim değişikliği ve kuraklık risklerine karşı çok kaynaklı besleme, yeni depolama tesisleri ve kayıp-kaçak azaltımı odaklı bir strateji yürütmektedir. Uşak özelinde de yeni depolama projeleri geliştirilmekte, mevcut baraj ve göletlerin işletme programları bu riskleri minimize edecek şekilde planlanmaktadır.

İklim değişikliğinin etkilerinin yoğun olarak hissedileceği Akdeniz iklim kuşağında yer alan ülkemizde büyüyen ekonomi ve artan üretimle tarımda, sanayide, enerjide, turizmde ve daha birçok sektörde suya olan ihtiyaç artmaktadır.

Bakanlığımızca 2016 yılında tamamlanan "İklim Değişikliğinin Su Kaynaklarına Etkisi Projesi" ile iklim değişikliğinin tüm havzalarda yüzey ve yer altı sularına muhtemel etkisi tespit edilmiş ve gerekli uyum faaliyetleri belirlenmiştir.

Ülkemizde tüm sektörlerde suyun verimli kullanılması ve su verimliliği konusunda toplumsal farkındalığın artırılması amacıyla 31.01.2023 tarihinde "Ulusal Su Verimliliği Seferberliği" başlatılmıştır.

Seferberlik kapsamında kentsel, endüstriyel ve tarımsal su verimliliğinin sağlanmasına ilişkin rehber dokümanlar hazırlanmış olup www.suverimliligi.gov.tr adresinden dokümanlara TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı öcal aran ulaşılabilmektedir.

Tüm sektörlerde su verimliliği bilincinin oluşturulması ve farkındalık oluşturulması maksadıyla ülke genelinde eğitim çalışmaları yürütülmektedir. Suyun verimli kullanılmasına ilişkin afişler ve reklam panoları hazırlanmış olup halkın farkındalığının sağlanması maksadıyla ortak alanlarda sergilenmeye başlanılmıştır.

Su verimliliği seferberliğinin uygulanmasına yönelik 27.12.2024 tarihli ve 32765 sayılı Resmi Gazete'de "Su Verimliliği Yönetmeliği" yayımlanmıştır. Mezkur Yönetmelik ile sektörel su kullanımlarının izlenmesi, kayıt altına alınması, orantısız su kullanımlarının ve su kayıplarının azaltılması, ekosistemlerin ve su kaynaklarının korunarak her türlü su kullanımında verimliliğin sağlanması hedeflenmektedir.

Ulusal su verimliliği hedeflerinin ve stratejilerinin ortaya konulduğu "Değişen İklime Uyum Çerçevesinde Su Verimliliği Strateji Belgesi ve Eylem Planı (2023-2033)" hazırlanmıştır.

Planda, sektörel ve bireysel su kullanımlarında hedefler, stratejiler, eylemler ve sorumlu kurumlar belirlenmiştir. Ayrıca plan kapsamında tarımsal su kullanım verimliliğini artıran uygulamaların yaygınlaştırılmasıyla mevcut durumda "050 olan sulama randımanının 2030 yılına kadar 9660, 2050 yılına kadar 9065 seviyesine yükseltilmesi hedeflenmektedir.

Bulunduğumuz yüzyıl için yapılan iklim etki değerlendirmeleri, artan sıcaklıklar ve değişen yağış rejimi neticesinde tarımsal sulama, endüstri, kentsel ve turizm kullanımlarının hangi ölçüde artacağı ile ilgili olarak gelecek dönemlere ilişkin su ihtiyaçları projeksiyonları yapılmıştır.

Bakanlığımızca çevre, içme suyu. tarım, sanayi, hayvancılık, turizm vb. sektörlerin adil ve dengeli su paylaşımını sağlamak aynı zamanda su kullanımından elde edilecek faydayı en üst seviyeye çıkarmak amacıyla havza ve alt havza bazında Sektörel Su Tahsis Planları (SSTP) hazırlanmaktadır.

Şu ana kadar Seyhan, Gediz, Küçük Menderes, Konya, Akarçay, Burdur, Batı Akdeniz, Kuzey Ege, Büyük Menderes olmak üzere 9 havzada SSTP tamamlanmış ve yayımlanmıştır.

Göletlerden yapılan tahsislerde, içme suyu ihtiyacı öncelikli olmakla birlikte, tarım ve hayvancılık faaliyetleri de göz önünde bulundurulmaktadır. Sulama sezonlarında tarımsal üretimin ihtiyaç duyduğu suyun karşılanması için planlamalar yapılmakta, içme suyu için ayrılan tahsisler ise emniyetli şekilde korunmaktadır.

İbrahim YUMAKLIBakan