Şap hastalığıyla mücadeleye ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 67 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim. Saygılarımla.
Ahmet Vehbi BAKIRLIOĞLU Manisa Milletvekili
Aydın'ın Kuyucak ilçesine bağlı Çobanisa Mahallesi"nde şap hastalığı tespit edilmiş; hastalık nedeniyle Çobanisa, Çamdibi, Karapınar, Başaran, Azizabat, Horsunlu, İğdecik, Pamukören, Yöre, Pamucak, Kayran, Beşeylül ve merkez mahallelerinde sığır, koyun ve keçi türü hayvanların giriş-çıkışı yasaklanmıştır.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Şap hastalığı, Türkiye hayvancılığı için büyük bir tehdit oluşturmaktadır. Hastalığın görüldüğü bölgelerde karantina ve hayvan hareketliliği kısıtlamaları üreticiler üzerinde ciddi ekonomik kayıplara yol açmaktadır.
Kamuoyuna yansıyan bilgiler ve sahadan gelen şikâyetler, hastalığın bu denli yaygınlaşmasının nedenlerine ilişkin ciddi iddiaları da gündeme taşımaktadır. Gerek Bakanlık gerekse özel sektör tarafından üretilen aşıların güvenliği ile ilgili soru işaretleri vardır. Hızlı üretim uğruna gerekli test ve prosedürlerin eksik yapıldığı, bu nedenle koruyucu olması gereken aşıların hastalık yapıcı düzeyde etken taşıdığı öne sürülmektedir. Ayrıca salgının kontrol altına alınamamasının bir diğer nedeninin, dolaşımdaki virüs tipine karşı uygun aşının kullanılmaması olduğu ifade edilmektedir.
Bu iddialar hem aşılama programının güvenilirliği hem de hayvancılığın sürdürülebilirliği açısından büyük önem arz etmektedir.
Buna göre;
SORULAR
Türkiye genelinde 2023 ve 2024 yıllarında şap hastalığı nedeniyle kaç.il, ilçe ve köy/mahallede karantina uygulanmıştır? i
Şap hastalığı vakalarının yıllara göre dağılımı nasıldır? 2023 ve 2024 yıllarında toplam kaç vaka tespit edilmiştir?
Kuyucak ilçesinde tespit edilen şap hastalığı vakasının kaynağına dair herhangi bir araştırma yapılmış mıdır? Hastalığın bölgeye yayılımında hayvan hareketliliği, ithalat veya kaçak girişlerin etkisi olmuş mudur?
Türkiye genelinde şap hastalığına karşı yürütülen aşılama çalışmalarında 2022, 2023 ve 2024 yıllarında kaç doz aşı uygulanmıştır? Aşılamanın hayvan varlığına oranı nedir?
Gerek Bakanlık gerekse özel sektör tarafından üretilen şap aşılarının güvenliği hangi prosedürlerle denetlenmektedir? Bu aşıların virüs taşıyıcı veya hastalık yapıcı seviyede risk oluşturup oluşturmadığı laboratuvar testleriyle teyit edilmiş midir?
Bir firmanın, üretmiş olduğu Satl tipi şap aşısını sadece etiket bilgilerini değiştirerek, Sat2 şap aşısıymış gibi piyasaya sürdüğünün tespit edildiği dile getirilmektedir. Bakanlığınızın bu usulsüzlüğü tespit ettiği ve firmanın ruhsatını askıya aldığı iddiası doğru mudur?
Salgının kontrol altına alınamamasında dolaşımdaki virüs tipine karşı uygun aşının kullanılmamasının neden olduğuna dair iddialar doğru mudur? Aşılama programında kullanılan aşıların virüs tipine uygunluğu nasıl belirlenmektedir?
Aşı güvenliği ve etkinliği konusunda yaşanan sorunlar nedeniyle şap hastalığının yaygınlaşmasının önlenemediği yönündeki iddialar hakkında Bakanlığınızın açıklaması nedir?
Bakanlığınız bünyesinde üretimi yapılmakta olan aşıların, hızlı bir şekilde üretilebilmesi adına ulusal ve uluslararası standartlara uygun olarak; gerekli kontrol, test ve sertifikasyon süreçlerine ilişkin eksik işlem yapılmış mıdır? Bu süreçleri denetleyen tarafsız bir kurum bulunmakta mıdır?
Şap aşısı üretimi yapmakta olan firmalara yönelik yapılan kontrollerde, uygunluk şartlarını taşımayan veya yanıltıcı bilgi içeren aşı ve tıbbi ürün üreterek piyasaya süren herhangi firma tespit edilmiş midir? Şayet tespit yapılmış ise ne gibi yaptırımlar uygulanmıştır?
Karantina kararları üreticiler üzerinde ciddi ekonomik kayıplara neden olmaktadır. Bu kapsamda karantinadan etkilenen yetiştiricilere herhangi bir telafi edici destek veya tazminat ödemesi yapılacak mıdır? Yapılacaksa telafi için ayrılan tutar nedir?
Şap hastalığına karşı etkili bir mücadele için Bakanlığınızın 2025 yılı ve sonrası için yeni bir ulusal eylem planı bulunmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Şap hastalığı, ülkemizin coğrafi konumu nedeniyle endemik olarak seyreden ihbarı mecburi hayvan hastalıkları arasında yer almaktadır. Hastalıkla mücadele kapsamında gerekli tüm iş ve işlemler Bakanlığımızın ilgili birimlerince hassasiyetle yürütülmektedir.
Ülkemizde şap hastalığından etkilenen hayvan sayısı ve buna bağlı ekonomik kayıplar, epidemiyolojik veri toplama yöntemleriyle eş zamanlı olarak değerlendirilmektedir. Hastalığın tamamen söndürülmesinin ardından kesin sonuçlar ortaya çıkacaktır.
Bakanlığımız, hayvan sağlığını tehdit eden hastalıklarla mücadele kapsamında ülke genelinde izleme ve kontrol faaliyetlerini sürekli ve titizlikle yürütmektedir. Bu hastalıklardan biri olan şap hastalığına karşı geliştirilen aşılar, yürütülen yoğun aşılama kampanyaları ve alınan tedbirler sonucunda 2024 yılında bir önceki yıla göre hastalık oranında 9680 oranında azalma sağlanmıştır. Kurban Bayramı öncesinde ve sırasında hayvan hareketlerinin kontrolüne yönelik yeni uygulamalar da devreye alınmıştır.
Önerge konusu ilçede tespit edilen şap hastalığına yönelik Hayvan Hastalıkları İle Mücadele Genelgesi ve Şap Hastalığının Kontrolüne İlişkin Yönetmelik hükümleri çerçevesinde kordon, karantina, temizlik, dezenfeksiyon ve aşılama çalışmaları devam etmekte olup filyasyon çalışmaları devam etmektedir.
Ülkemiz genelinde şap aşılamaları, Anadolu ve Trakya bölgelerinde yılda iki kez (ilkbahar ve sonbahar dönemlerinde) uygulanmaktadır. Bu kapsamda 2022 yılında 30.552.403, 2023 yılında 42.135.478 ve 2024 yılında 45.650.620 doz aşılama gerçekleştirilmiştir. İlgili yıllarda hayvan varlığına oranla 9088'in üzerinde aşılama başarısı sağlanarak etkili bir aşılama dönemi yürütülmüştür.
Veteriner Tıbbi Ürünler Hakkında Yönetmelik kapsamında, üretilen aşıların her serisi etkililik ve güvenilirlik açısından teste tabi tutulmaktadır. Aşılarda yapılacak testler Avrupa Farmakopesinin inaktif şap aşıları ile ilgili monografında ve Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü'nün şap hastalığı ile ilgili kılavuzunda yer almaktadır. Bu belgelerde yer alan ve aşının etkililiği ve güvenilirliği ile ilgili testler Bakanlığımıza bağlı Şap Enstitüsü Müdürlüğünce gerçekleştirilmekte ve Bornova Veteriner Kontrol Enstitüsü Müdürlüğünce testler kontrol edilerek ilgili serinin piyasaya arzına izin verilmektedir. Bu kapsamda yapılan testler arasında canlı virüs varlığının tespitine yönelik testler de bulunmaktadır. Bu testlerden uygun sonuç alınmayan aşıların piyasaya arzına izin verilmemektedir.
Bakanlığımız, veteriner tıbbi ürünlerin güvenliğini sağlamak amacıyla düzenli numune alımı, analiz ve etiket kontrolleri yürütmekte; satış yerlerini denetlemektedir. Uygun bulunmayan ürünler için mevzuat hükümleri doğrultusunda idari yaptırımlar ve toplatma işlemleri uygulanmakta, gerekli hâllerde ruhsatları askıya alınmaktadır.
Üretim ve mücadelede Şap Enstitüsü tarafından yürütülen epidemiyolojik çalışmalar sonucunda tespit edilen ve suş identifikasyonu yapılan virüs tipleri kullanılmaktadır.
Şap aşısı, inaktif (etkisiz hâle getirilmiş) bir aşı olup içeriğinde bulunan mikroorganizmalar hastalık yapma özelliğini kaybetmiştir. Üretim öncesi, üretim süreci ve sonrasında sterilite, zararsızlık, PCR/sekans ve güvenlik testlerinden geçirilmekte; bu testler tamamlanmadan ürün sevk edilmemektedir. İnaktif aşılarda mikroorganizmalar çoğalma yeteneğine sahip olmadığından hastalık oluşturmaz, yalnızca bağışıklık sağlar. Ülkemizde yürütülen aşılama çalışmaları sonucunda, aşı uygulanan bölgelerde hastalığın yayılımının azaldığı ve aşının etkili olduğu gözlemlenmektedir.
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
Aşıya ilişkin uygulama, test ve diğer işlemler; Avrupa Farmakopesi, Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü kılavuzu ve veteriner tıbbi ürünlerle ilgili Avrupa Birliği mevzuatı gibi uluslararası standartlara uygun olarak yürütülmekte ve Bakanlığımıza bağlı ilgili birimlerde görevli uzman personel tarafından denetlenmektedir.
2025 yılında şap hastalığında gözlenen vaka artışlarının temel nedeni, hastalığa yol açan virüsün ülkemizde yeni bir serotipinin (Sat-1) ortaya çıkmış olmasıdır. Bu yeni serotipe karşı hayvanların bağışıklığının bulunmaması, hastalığın yayılımında en önemli etken olarak kabul edilmektedir.
Şap hastalığının yeni varyantına karşı 20,7 milyon doz aşı üretimi tamamlanmış ve taşra birimlerimize dağıtımı gerçekleştirilmiştir. Aşı üretim ve uygulama çalışmaları, hastalıkla etkin mücadele kapsamında yoğun şekilde devam etmektedir.
Şap hastalığı, aşılı ari bölgeler haricinde tazminat kapsamında bulunmamaktadır. Sat-I serotipi şap hastalığına karşı kullanılan aşılar 31.12.2025 tarihine kadar aşı bedeli alınmadan ücretsiz olarak uygulanmaktadır.
Şap Hastalığının Kontrolüne İlişkin Yönetmelik kapsamında çıkarılan "Acil Eylem Planı" ve "Hayvan Hastalıkları İle Mücadele Programı" çerçevesinde gereken tedbirler uygulanmakta olup, program doğrultusunda aşılama, tarama ve eğitim çalışmalarına devam edilecektir.
İbrahim YUMAKLIBakan