Şap hastalığı ile mücadeleye ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 71 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96'ncı maddeleri gereğince Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Dr. Erhan USTA Samsun Milletvekili Plan ve Bütçe Komisyonu Üyesi İYİ Parti Ekonomi ve Kalkınma Politikaları Başkanı
AMİ)
Gerekçenin tamamını göster (8 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Son yıllarda ülkemizin çeşitli bölgelerinde büyükbaş ve küçükbaş hayvanlarda Şap hastalığı vakalarında artış yaşandığı görülmektedir. Bu durum, hayvancılıkla geçimini sağlayan üreticileri ekonomik olarak zor durumda bırakmakta, et ve süt üretiminde kayıplara ve gıda arz güvenliğinde risklere yol açmaktadır.
Sahadan gelen bilgiler, aşılama çalışmalarında düzensizlikler, aşı sonrası bağışıklık kontrolü yapılmaması, laboratuvar teşhislerinde gecikmeler, karantina ve tazminat uygulamalarında yetersizlikler olduğunu göstermektedir.
, Ayrıca, Et ve Süt Kurumu (ESK) ve özel sektör tarafından ithal edilen hayvanların ülkeye giriş süreçlerinde Şap hastalığı yönünden yeterli denetim ve tarama yapılıp yapılmadığı konusunda da kamuoyunda ciddi soru işaretleri bulunmaktadır.
Şap hastalığı tespit edilen işletmelerde acil kesim kararı alınan hayvanların etlerinin hangi şartlarda işlendiği, piyasaya hangi standartlarla ve hangi fiyatlama politikasıyla sunulduğu konusunda da kamuoyuna açıklama yapılmamıştır. Bu durum, hem tüketici sağlığı hem de etik ticaret koşulları açısından ciddi kaygılara yol açmaktadır.
Ayrıca hastalığı atlatan ancak damızlık ve süt verimi niteliklerini yitiren sağmal hayvanların gelecekteki üretim kayıplarına etkisi konusunda da herhangi bir kamusal planlama veya destek politikası açıklanmamıştır.
Türkiye, Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü (WOAH) standartlarına göre Şap hastalığından arındırılmış bölge statüsünü halen elde edememiştir. Bu durum, et ve canlı hayvan ihracatını sınırlandırmakta ve ülkemizin hayvancılık rekabet gücünü azaltmaktadır.
Bu çerçevede, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın yürüttüğü politikaların ve uygulamaların TBMM denetimi altında değerlendirilmesi zorunluluk haline gelmiştir.
SORULAR 1. 2023—2025 yılları arasında Türkiye genelinde tespit edilen Şap hastalığı vaka sayısı ve illere göre dağılımı nedir?
SORULAR
Son iki yılda yapılan aşılama kampanyalarında aşılanan hayvan sayısı, hedef nüfusa oranla yüzde kaçtır?
Aşılama yapılan sürülerde bağışıklık düzeyi kontrolü (seromonitoring) yapılmakta mıdır? Yoksa "aşı yapıldı" denilerek sürüler kendi kaderine mi bırakılmaktadır?
Hangi Şap virüsü tipleri (A, O, Asla-1 vb.) Türkiye'de halen dolaşımdadır ve bu tiplere karşı hangi aşılar kullanılmaktadır?
Hastalık tespit edilen işletmelere ödenen tazminat miktarı ne kadardır ve bu ödemeler hangi sürede yapılmaktadır?
Hayvan hareketlerinin kontrolü, sınır geçişleri ve kaçak hayvan ticaretiyle mücadelede hangi önlemler alınmaktadır?
Şap Enstitüsü'nün yerli aşı üretim kapasitesi ne düzeydedir? Yıllık üretim miktarı ülke ihtiyacını karşılamakta mıdır?
Türkiye'nin Şap hastalığından arındırılmış bölge hedefi hangi tarihe kadar planlanmaktadır ve bu hedef için hangi somut adımlar atılmıştır?
Et ve Süt Kurumu tarafından ithal edilen kasaplık ve besilik hayvanların sevk edildiği bölge ve işletmeler şaptan ari midir? Bu işletmelerde karantina, test ve gözetim süreçleri nasıl yürütülmektedir?
oOÖzel sektör tarafından ithal edilen damızlık hayvanların giriş işlemleri, işletmelerde karantina alanındaki kontroller nasıl yapılmaktadır? Bu hayvanların ülkeye girişinde Şap hastalığı açısından hangi laboratuvar testleri ve kontrol prosedürleri uygulanmaktadır?
1l. Oo Dünyadan gerek devlet kurumları (örneğin Et ve Süt Kurumu) gerekse özel sektör aracılığıyla ithal edilen hayvanların geldiği ülkeler (özellikle Uruguay, Brezilya, Avustralya vb.) Şap hastalığı yönünden hangi statüde kabul edilmektedir? Bu ülkelerdeki durum hakkında Bakanlığın resmi bir taraması, değerlendirmesi veya kısıtlayıcı bir tasarrufu var mıdır?
Oo Şap hastalığı bakımından ithalat öncesi ve sonrası risk analizi, serolojik test ve karantina uygulamaları hangi kriterlere göre yapılmaktadır?
o Şap hastalığı tespit edilerek acil kesime sevk edilen binlerce hayvanın etleri, hangi veteriner hijyen standartlarına göre işlenmiştir? Bu etler hangi fiyat politikasıyla piyasaya arz edilmiştir? Bu etlerin tedarik zinciri ve son tüketiciye ulaşma süreci kamuoyuna neden açıklanmamaktadır?
o Şap hastalığı nedeniyle ölmemesine rağmen damızlık vasfını yitiren sağmal sürüler açısından, Bakanlığın 2026 yılı için olası süt ve damızlık hayvan kayıplarına ilişkin öngörüsü nedir? Bu kayıpların telafisi için üreticiye yönelik hangi destek veya planlamalar yapılmaktadır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Ülkemizde şap hastalığı vaka sayıları epidemiyolojik veri toplama yöntemleri ile eş zamanlı olarak tasnif edilmekte olup hastalığın söndürülmesini takiben reel sonuçlar ortaya çıkacaktır.
2025 Yılı Hayvan Hastalıkları ile Mücadele Programı kapsamında aşılama çalışmaları devam etmekte olup reel sonuçlar çalışmaların sonuçlanmasını takiben ortaya çıkacaktır.
Bakanlığımız Şap Enstitüsü Müdürlüğü tarafından aşılanan hayvanlardaki bağışıklık düzeyleri düzenli olarak kontrol edilmektedir.
Sahada etkili olan hakim virüs suşu Şap Enstitü Müdürlüğü tarafından eş zamanlı olarak analize gelen numuneler üzerinden takip edilmekte olup üretim çalışmalarında kullanılan serotip bu şekilde belirlenmektedir.
Şap hastalığı, aşılı ari bölgeler haricinde tazminat kapsamında bulunmamaktadır.
5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu kapsamında; hastalıklardan arilik belgesine sahip ve bio-güvenlik önlemlerini almış işletmelerde, sigortalanabilir nitelikteki tüm hayvanların sigortalanması koşuluyla şap hastalığı "Geniş Kapsamlı" tarifede isteğe bağlı olarak teminat dahilinde olup 9090 devlet prim desteğine ilave 9015 ari işletme indirimi de uygulanmaktadır.
Şap hastalığının ülke genelinde yayılmasını önlemek amacıyla tüm hayvan satış yerleri kapatılmış, sahada hakim olan serotiplere yönelik geliştirilen aşı ile aşılama çalışmaları yürütülmüş, hayvan hareketlerine kısıtlamalar getirilmiş ve yol kontrolleri ile yetiştiricilere yönelik eğitim faaliyetlerine yoğunluk verilmiştir.
Ülkemizde şap hastalığı yönünden Trakya bölgesi 2010 yılından itibaren aşılı arilik statüsünü kazanmış olup diğer bölgeler için arilik çalışmaları devam etmektedir.
Ülkemize canlı hayvan ithalatı için 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamında uygulanan "Belirli Canlı Tırnaklı Hayvanların İthalatı ve Transit Geçişine İlişkin Hayvan Sağlığı Kurallarının Belirlenmesine Dair Yönetmelik" hükümleri doğrultusunda ithalata izinli ülke listesi oluşturulmaktadır.
Söz konusu listede yer alan ülkelerin hayvan sağlığı koşulları Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü'nün anlık bildirimleri takip edilerek her gün değerlendirilmekte, gerek görüldüğünde ülke veya ülkelerin belirli bölgelerine yasaklamalar konmaktadır.
Canlı hayvan ithalatına, izinli ülkeler ve bu ülkelerin hayvan hastalıkları nedeniyle kısıt uygulanmayan bölgelerinden, Bakanlığımızca belirlenmiş ve ülkemiz halk ve hayvan sağlığını korumaya yönelik tüm önlem ve yaptırımları içeren veteriner sağlık sertifikalarındaki garantileri karşılaması durumunda izin verilmektedir.
İthali amaçlanan canlı hayvanların öncelikli olarak ülkeye giriş kapılarında yer alan veteriner sınır kontrol noktası müdürlüklerince veteriner kontrolleri yapılmakta ve yapılan kontroller sonucu uygun bulunan hayvanların ülkemize girişine izin verilmekte ve karantina işlemlerinin yürütüleceği varış işletmelerine sevk edilmektedir.
İthal edilen besilik canlı hayvanlar asgari 21 gün, damızlık canlı hayvanlar ise 30 gün karantinada tutulup veteriner sağlık sertifikasında yer alan testlerin doğrulanması amacıyla laboratuvar analizlerine tabi tutulmaktadır.
Karantina sürecinde analizlerinde herhangi bir uygunsuzluk tespit edilmeyen hayvanların serbest dolaşıma girişleri sağlanmaktadır.
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
Ülkemizde hayvan kesimleri bizzat il/ilçe müdürlükleri tarafından görevlendirilen resmi veteriner hekimler gözetiminde bakanlığımız tarafindan onaylı kesimhanelerde teknik ve hijyenik şartlar gözetilerek gerçekleştirilmektedir. Şap hastalığı nedeniyle yetiştiriciler tarafından kestirilen hayvanlara ait karkaslar tüketimi şarta tabi (kavurma) etler grubunda olmadığı için standartların dışında herhangi bir işleme tabi tutulmamaktadır.
Bakanlığımız tarafından gerçekleştirilen hayvan tedariklerinde, hak sahibi üreticilerin işletmeleri ile işletmelerin bulunduğu bölgelerde şap hastalığı başta olmak üzere herhangi bir hayvan hastalığına ilişkin karantina veya kısıtlama bulunup bulunmadığı kontrol edilmektedir. Söz konusu işletmelerde karantina veya kısıtlama tespit edilmesi halinde, hastalığın yayılımının önlenmesi amacıyla hayvan sevkine izin verilmemektedir.
Bu durumda yetiştiriciler;
"e Kısıtlama veya karantina bulunmayan bir bölgede, Bakanlığımızca belirlenen şartları sağlayan bir işletme kiralayarak hayvanların bu işletmeye sevkini talep edebilmekte, kendi işletmesindeki kısıtlamanın kaldırılmasını müteakip hayvanlarını tekrar işletmesine nakledebilmektedir.
" İlgili sevkiyatta kendilerine tahsis edilen hayvan hakkından feragat edebilmekte; bu durumda hayvanlar ithalat listesinde sıradaki uygun yetiştiriciye teslim edilmekte ve feragat eden yetiştiricinin hayvan alımı, işletmesindeki kısıtlama veya karantina kaldırılıncaya kadar ertelenmektedir.
İbrahim YUMAKLIBakan