Yozgat'taki baraj ve göletlerde yaşanan balık ölümlerine ilişkin
Kaynak göster
Mehmet Emin Ekmen (Yeni Yol), 19 Eylül 2025 tarihinde 7/34011 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 68 gün sonra, 26 Kasım 2025).
Mehmet Emin Ekmen (Yeni Yol, Mersin). “Yozgat'taki baraj ve göletlerde yaşanan balık ölümlerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/34011, 19 Eylül 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-34011-yozgat-taki-baraj-ve-goletlerde-yasanan-balik-olumlerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/68f4bfa8-b3cb-4af9-85ab-019970bceb4f
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 68 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ıncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Yozgat ilindeki baraj ve göletlerde yaşanan toplu balık ölümleri, sadece bölgesel bir çevre olayı değil; aynı zamanda Türkiye'nin iklim değişikliği, su yönetimi ve kırsal ekosistemler üzerindeki baskıların giderek arttığı bir dönemde karşı karşıya olduğu yapısal çevresel krizlerin açık bir göstergesidir. Tarım ve Orman İl Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamalara göre, ölümlerin temel nedeni kritik düzeyde azalan su seviyeleriyle birlikte çözünmüş oksijen yetersizliği olarak tespit edilmiştir.
TÜİK'in yayımladığı 2025 ilk yarıyıl kuraklık raporlarına göre, İç Anadolu Bölgesi?nde yer alan birçok ilde toplam yağış miktarları, normallerin 9030 altındadır. Bu durum baraj ve göletlerin doluluk oranlarını doğrudan etkilemekte; örneğin Yozgat'taki Musabeyli, Gelingüllü ve Çekerek barajlarında doluluk oranı 9020'nin altına düşmüştür. Sıcaklık artışlarıyla birlikte evapotranspirasyon hızının artması, yüzeysel su kaynaklarının hızla buharlaşmasına neden olmakta, bu da özellikle küçük göletlerde oksijen dengesini bozmaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Benzer şekilde, DSİ 12. Bölge Müdürlüğü verilerine göre, 2022 — 2025 arasında tarımsal sulama taleplerinde 9018"lik artış yaşanmış; bu da sulama amacıyla barajlardan su çekimini artırmıştır. Ancak bu çekişlerin ekosistem suyu (can suyu) bırakılmadan yapılması, sucul yaşamın devamlılığı açısından büyük bir tehdit oluşturmaktadır. Özellikle yaz aylarında düşük debi ve yüksek sıcaklık kombinasyonu, iç su balıklarının çoğu için ölümcül koşullar yaratmaktadır.
Adres: Halkla İlişkiler Binası 3. Kar E-308 Çankaya / ANKARA a * AİN 24011
Öte yandan, toplu balık ölümleri sadece ekolojik bir yıkımı değil; aynı zamanda kırsal geçim kaynaklarının da çöküşünü temsil etmektedir. Yozgat'ın bazı ilçelerinde, küçük ölçekli amatör balıkçılık ve gölet kenarı tarımı temel geçim faaliyetleri arasındadır. Su kaynaklarındaki bu dramatik değişimler hem biyoçeşitliliği hem de kırsal ekonomileri doğrudan tehdit etmektedir.
Tüm bu gelişmeler, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın yerel su kaynaklarının izlenmesi, havza bazlı ekosistem planlaması, çevresel etki değerlendirme süreçlerinin uygulanması ve kamuya açık şeffaf veri üretimi konusunda ne derece etkin olduğu sorusunu gündeme getirmektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
2023 — 2025 yılları arasında Yozgat il sınırları içinde yer alan baraj ve göletlerde kaydedilen ortalama doluluk oranları, çözünmüş oksijen seviyeleri, su sıcaklıkları ve balık türlerine dair biyolojik izleme verileri kamuya açık olarak paylaşılmış mıdır?
Tarım ve Orman Bakanlığı'na bağlı ilgili müdürlükler tarafından son üç yıl içinde Yozgat ilinde toplu balık ölümlerine dair kaç olay tespiti yapılmıştır? Bunların nedenlerine ve boyutlarına ilişkin detaylı raporlar var mıdır?
Son yaşanan olayda, etkilenen gölet ya da barajlarda ekosistem iyileştirici müdahaleler (oksijen pompalanması, can suyu bırakılması, balık nakli, havza düzenlemesi vb.) yapılmış mıdır?
Kuraklık kaynaklı su seviyesi düşüşlerine karşı hazırlıklı olabilmek için, bakanlık tarafından geliştirilmiş erken uyarı sistemleri, yapay zekâ destekli izleme sistemleri veya halkla bilgi paylaşım mekanizmaları mevcut mudur?
Baraj ve göletlerin sulama amacıyla kullanımı sırasında, ekosistem koruma amaçlı "asgari su bırakma yükümlülüğü (can suyu)" zorunluluğu ne düzeyde uygulanmaktadır?
Bakanlığınızın 2025 yılı bütçesinde, küçük iç su ekosistemleri, gölet restorasyonları ve iklim krizine adaptasyon amaçlı su yönetimi projeleri için ayrılmış bütçe ne kadardır?
Bu olaydan etkilenen bölgedeki balıkçılar, çiftçiler veya kırsal haneler için herhangi bir telafi programı, gelir kaybı desteği veya eğitim çalışması planlanmış mıdır? Adres: Halkla İlişkiler Binası 3. Kat E-308 Çankaya / ANKARA
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Bakanlığımız tarafından 2023-2025 döneminde ülkemizde trofik seviyeleri kritik olan 47 baraj gölünde izleme çalışması yürütülmüştür. Bu kapsamda Yozgat ilinde Kızılırmak üzerine kurulu olan Gelingüllü Barajı ve Kuzayca Göletinde su kalite parametreleri ile bazı biyolojik veriler ölçülmüştür.
Baraj göllerinde yaşanan kirlilik ve balık ölümleri vb. gelişmeler doğrudan Bakanlığımız il tarım ve orman müdürlükleri tarafından yerinde müdahale edilerek, kayıt altına alınmaktadır. Su kalite analizleri ve balık ölümlerine ilişkin İl Kontrol Laboratuvarları ile Bakanlığımız Enstitüleri teknik inceleme yapmaktadır.
Yozgat ili sınırları içerisinde son üç yılda 7 (yedi) balık ölümü vakası gerçekleşmiş ve her ölüm vakasında gerekli incelemeler yapılmıştır. En fazla balık ölümünün gerçekleştiği Gelingüllü Barajı'nda vuku bulan iki olayın da kirlilik kaynaklı olduğu tespit edilmiş, bilgi ve belgeler Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na iletilmiştir.
Yenipazar Göleti ve Dişli Göleti"nde 2023 Eylül ayı içerisinde vuku bulan balık ölüm olaylarına müdahale edilerek balıkların bir kısmı Gelingüllü Barajı'na nakledilmiştir.
İlave olarak doğal stokların sürdürülmesi için belirli dönemlerde Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğümüz Enstitüleri ve Bakanlığımız balık üretim tesisleri tarafından üretilen yavru balıklar baraj göllerine bırakılmaktadır.
02.02.2022 tarihli ve 2022/5140 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı çerçevesinde, 23.07.2022 tarihli ve 31901 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Tarımsal Kuraklık Yönetiminin Görevleri, Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik" kapsamında hazırlanan, "Türkiye Tarımsal Kuraklıkla Mücadele Stratejisi ve Eylem Planı (2023—-2027)" çerçevesinde yürütülmektedir.
Kuraklık krizinin önceden öngörülerek yönetilmesi amacıyla 2024 yılında başlatılan "Kuraklık Tahmini ve Erken Uyarı Sistemi" kurulması çalışmalarının 2027 yılında tamamlanması hedeflenmektedir.
Yoğun su kullanıcı faaliyetlerin kayıt altına alınacağı, iyileştirme planlarının izleneceği, iyi uygulamaların belgelendirileceği Su Verimliliği Bilgi Sistemi kurulumu çalışmaları devam etmektedir.
Halkla bilgi paylaşımına ilişkin olarak ise; Bakanlığımız koordinasyonunda yürütülmekte olan Su Verimliliği Seferberliği kapsamında yürütülen yasal ve teknik çalışmalara ilave olarak toplumsal bilgi ve farkındalığın artırılmasına yönelik çalışmalar da yürütülmektedir.
Bu kapsamda;
" www.suverimliligi.gov.tr adresinde tüm sektörlerde su verimliliğine yönelik bilgiler, görseller, rehberler vb. içerikler paylaşılmaktadır.
" Bakanlığımız kurumsal sosyal medya hesaplarında ve su verimliliği sosyal medya hesaplarında su kaynaklarının verimli kullanımına yönelik yöntemler, çalışmalar paylaşılarak kamuoyu bilgilendirilmektedir. se Kamu kurumlarına uhdelerinde bulunan alanlarda su verimliliği uygulamaları yapılması ve toplumun bilgilendirilmesine yönelik yöntemler, bilgilendirici (görseller paylaşılmaktadır.
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
" Yaz döneminde su kullanımının arttığı turizm tesislerinde tesis çalışanlarına ve misafirlere yönelik su verimliliği yöntemleri hakkında görseller hazırlanmış ve tesislerle paylaşılmıştır. e Ulaşım araçları, kurum billboardları, futbol müsabakaları, TV programları, cami mahyaları, boğaz köprüsü başta olmak üzere çeşitli alanlarda farkındalık artırıcı görseller yayınlanmıştır. e Bilhassa su kullanımın arttığı yaz döneminde Diyanet İşleri Başkanlığınca suyun verimli kullanımı konusu cuma hutbelerine dahil edilmiştir.
" Ambalajlı su kullanımın yaygın olduğu günümüzde özenli kullanıma yöneltmek ve farkındalığı artırmak için ambalajlı su etiketlerinde su verimliliği logosu yer almaya başlamıştır.
" Su kaynaklarının verimli kullanımına yönelik kültürün erken yaşlardan itibaren tesis edilmesi ve bilinçli bireyler yetiştirilmesi maksadıyla okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise kademelerine yönelik Su Verimliliği Eğitim Setleri hazırlanmış, Eğitim Bilişim Ağı (EBA) platformundan yayınlanmıştır. 2025 yılında 240 bin öğretmen ve 2 milyon 900 bin öğrenciye eğitim verilmiştir.
Ülkemizde tarımsal kuraklığı belirlemek ve izlemek için "Ülkesel olarak Tarımsal Kuraklık Risk Haritalarının Çıkarılması ve Tarımsal Kuraklığın Web Tabanlı olarak İzlenmesi" projesi kapsamında tarımsal kuraklığın bitki gelişim döneminde ülkesel boyutta 7 günlük periyotlar halinde izlenmesine olanak veren Web Portal oluşturulmuş ve aktif hale getirilmiştir. Tarımsal üretim sezonu için bitkilerin gelişmeleri sürecinde tarımsal kuraklığın ülkesel ölçekte gerçek zamanlı (7 günlük) olarak izlenmesini sağlayan tarımsal kuraklık haritaları ile il ve ilçe düzeyinde ortalama aylık ölçekte kuraklık serilerini içeren grafikler üretilmekte olup ilgili birimlerle paylaşılmaktadır.
Tarım Cebimde mobil uygulamasına eklenen "Su" sekmesinde yer alan TAGEM SuET modülü sayesinde uzun yıllar ortalamasına dayanan meteorolojik veriler üzerinden üreticilerimiz arazilerinin bulunduğu mahalle, yetiştirilen bitki, toprak ve sulama yöntemlerini seçerek en doğru sulama programına en kısa yoldan ulaşabilmektedir. TAGEM-SuET programına ve kullanım kılavuzuna https://tagemsuet.tarimorman.gov.tr/pages/login adresinden ulaşılabilmektedir.
Yozgat İlinde istihsal hakkı kiralama işlemi yapılan sadece bir su kaynağında balık ölümü meydana gelmiştir. Bakanlığımızca yapılan avcılık hakkı kiralamalarında stoğun sürdürülebilirliği için belli bir miktarına avlama izni verilmekte olup kiralanan su kaynağında yaşanan balık ölümleri balıkçıların mağduriyetine yol açacak düzeyde değildir. Diğer ölümler ise şahıslara veya tüzel kişilere gelir sağlamayan su kaynaklarında gerçekleşmiştir.
İbrahim YUMAKLIBakan