Halbori gözelerinde yapılması planlanan doğal taş kaplama yol yapım projesine ilişkin
Kaynak göster
Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti), 16 Eylül 2025 tarihinde 7/34064 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 195 gün sonra, 30 Mart 2026).
Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti, Muş). “Halbori gözelerinde yapılması planlanan doğal taş kaplama yol yapım projesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/34064, 16 Eylül 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-34064-halbori-gozelerinde-yapilmasi-planlanan-dogal-tas-kaplama-yol-yapim-projesine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/e8ec4f07-7ff1-479b-97cb-01995c18e2b7
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 195 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)7x, HALKLARIN EŞİTLİK VE DENOKRASİ PARTİSİ GRUP BAŞKANLIĞI
Th (Ee 27023 24064
Gerekçenin tamamını göster (8 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Aşağıdaki sorularımın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat KURUM tarafından Anayasa'nın 98'inci, İçtüzüğün 96'ncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Sümeyye BOZ Muş Milletvekili
Munzur Vadisi Milli Parkı içinde bulunan, yöre halkı tarafından kutsal kabul edilen ve aynı zamanda korunma kararı altında bulunan Halbori Gözeleri, Tarım ve Orman Bakanlığı 15. Bölge Müdürlüğü tarafından hazırlanan ihale kapsamında "doğaltaş kaplama yol yapım işi" ile yeniden rant projelerine konu edilmektedir.
Daha önce bölgede açılan ticari işletmeler üzerine çevrecilerin ve yerel halkın büyük tepkisi olmuş, bu durum kamuoyuna ve Meclis gündemine taşınmıştı. Ancak buna rağmen EKAP üzerinden duyurulan yeni ihale ile birlikte Halbori Gözeleri'ne kaplama taş döşenmesi planlanmaktadır. Sözleşme imzalanmasının ardından 7 gün içinde yer teslimi yapılacağı ve işin 60 gün içinde tamamlanacağı açıklanmıştır.
Halbori Gözeleri yalnızca bir su kaynağı değil; Dersim halkının belleğinde kutsal bir mekân, inanç merkezi ve bölgenin ekosisteminin temel parçasıdır. Bu alanın ticari faaliyetlerle ve "peyzaj düzenlemesi" adı altında yapılan müdahalelerle bozulması, hem doğaya hem de halkın kültürel-inançsal değerlerine karşı büyük bir saldırıdır.
Nitekim Munzur Koruma Kurulu, söz konusu çalışmaların birçok kanun hükmüne aykırı olduğunu vurgulamış; çevreciler ve yöre halkı bu girişimlerin rant amaçlı ve yıkıcı olduğunu defalarca dile getirmiştir. Ayrıca 18 Temmuz 2023 tarihli Bakanlık kararıyla Munzur ve Pülümür Vadilerinin "nitelikli doğal koruma alanı" ilan edilmesi, fiilen bu alanları yapılaşmaya açık hale getirmiş; çevrecilerin talep ettiği "Kesin Korunacak Hassas Alan" statüsü ise hâlâ verilmemiştir.
Halbori Gözeleri'nde yürütülen bu projeler, yalnızca ekolojik tahribat değil, aynı zamanda kutsal mekânların metalaştırılması ve kültürel hakların gaspı anlamına gelmektedir.
Bu bağlamda:
SORULAR
Halbori Gözeleri'nde yapılması planlanan "doğaltaş kaplama yol yapım işi" hakkında Bakanlığınızın bilgisi ve onayı var mıdır? i
Milli Park sınırları içinde yer alan ve halk tarafından kutsal kabul edilen bu alanda ticari işletme ve kaplama taş projeleri hangi yasal dayanakla yapılmaktadır?
18 Temmuz 2023 tarihli karar ile Munzur ve Pülümür Vadileri ile Munzur Gözeleri'ne verilen "nitelikli doğal koruma alanı" statüsü, yapılaşmaları meşrulaştırmak için mi düzenlenmiştir?
Halbori Gözeleri'nin ve Munzur Vadisi'nin, gerçekten koruma altına alınabilmesi için "Kesin Korunacak Hassas Alan" (1. Derece Doğal Sit Alanı) ilan edilmesi yönünde bir çalışmanız bulunmakta mıdır?
Halkın inanç merkezi olan bu alanın ticari rant uğruna tahrip edilmesinin önlenmesi için Bakanlığınızca hangi acil adımlar atılacaktır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Murat Kurum, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ·
İLİŞKİN SORULAR VE CEVABI
SORULAR
1. Halbori Gözeleri'nde yapılması planlanan "doğaltaş kaplama yol yapım işi" hakkında Bakanlığınızın bilgisi ve onayı var mıdır?
2. Milli Park sınırları içinde yer alan ve halk tarafından kutsal kabul edilen bu alanda ticari işletme ve kaplama taş projeleri hangi yasal dayanakla yapılmaktadır?
3) 18 Temmuz 2023 tarihli karar ile Munzur ve Pülümür Vadileri ile Munzur Gözeleri'ne verilen "nitelikli doğal koruma alanı" statüsü, yapılaşmaları meşrulaştırmak için mi düzenlenmiştir?
4) Halbori Gözeleri'nin ve Munzur Vadisi'nin, gerçekten koruma altına alınabilmesi için "Kesin Korunacak Hassas Alan" (1. Derece Doğal Sit Alanı) ilan edilmesi yönünde bir çalışmanız bulunmakta mıdır?
5) Halkın inanç merkezi olan bu alanın ticari rant uğruna tahrip edilmesinin önlenmesi için Bakanlığınızca hangi acil adımlar atılacaktır?
CEVAP
18.07.2023 tarihli ve 6911158 sayılı Bakanlık Makam Olur'u ile tescil edilen ve 29.08.2023 tarihli ve 32294 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Munzur ve Pülümür Vadileri Potansiyel Doğal Sit Alanlarında yapılaşma koşulları; 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ve 19.07.2012 tarihli ve 28358 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Korunan Alanların Tespit, Tescil ve Onayına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Yönetmelik çerçevesinde; Kesin Korunacak Hassas Alanlar ve Nitelikli Doğal Koruma Alanları ile Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanları olarak tescil edilen doğal sit alanları için koruma ve kullanma koşulları 01.07.2022 tarih ve 113 sayılı İlke Kararıyla belirlenmektedir.
Sit alanında kalan alanlarda yapılacak her türlü yapılaşma ve uygulamada Erzurum Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunun onayı gerekmektedir. Ayrıca ilgili Kurum tarafından "doğaltaş kaplama yol yapım işi" için Bakanlığımıza herhangi bir başvuruda bulunulmamıştır.
Diğer taraftan, Milli Park sınırları içinde yer alan ticari işletmeye ait yapı Bakanlığımız yetkisi dahilinde olan "Nitelikli Doğal Koruma Alanı" sınırlarında kalmamaktadır. Söz konusu ticari işletmenin yasal dayanakları ile ilgili olarak Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan (Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü) bilgi alınmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.