Osmaniye ilinde yapılması planlanan bir taş ocağı projesinin çevresel etkilerine ilişkin
İYİ Parti
Muhatap:
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum Kaynak göster
Mehmet Satuk Buğra Kavuncu (İYİ Parti), 9 Aralık 2025 tarihinde 7/37379 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 107 gün sonra, 26 Mart 2026).
Mehmet Satuk Buğra Kavuncu (İYİ Parti, İstanbul). “Osmaniye ilinde yapılması planlanan bir taş ocağı projesinin çevresel etkilerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/37379, 9 Aralık 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-37379-osmaniye-ilinde-yapilmasi-planlanan-bir-tas-ocagi-projesinin-cevresel-etkilerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/cb74d35d-205e-4613-ae6e-019b083cf3e6
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 107 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda yer alan sorularımın, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Sayın Murat KURUM tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Grup Başkanvekili
Osmaniye iline bağlı Bahçe, Kırmacılı, Köyyeri, Kazmaca ve Meydan köylerinin kesişim noktasında yeniden gündeme getirilen taş ocağı projesi, bölgenin sosyo-ekonomik yapısını, ekolojik dengesini, kültürel mirasını ve mevcut yasal koruma alanlarını doğrudan tehdit eden ağır sonuçlar doğurma potansiyeline sahiptir. Sadece Bahçe köyünde yaklaşık 350 hane, proje sahasının etki alanında ise 1.000'in üzerinde hane yaşamaktadır. Yöre halkının temel geçim kaynağı olan zeytincilik, hayvancılık, tarım ve arıcılık faaliyetleri, coğrafi olarak tepelik yapıdaki bu bölgeyle iç içe geçmiş durumdadır. Ayrıca mevsimlik olarak bölgeye gelen üreticiler tarafından yaklaşık 3.000 küçükbaş hayvanın otlatıldığı bilinmektedir. Dolayısıyla söz konusu projenin yaratacağı her etki, yalnızca çevresel değil, aynı zamanda doğrudan ekonomik, sosyal ve sağlık boyutları olan geniş kapsamlı bir mesele olarak karşımıza çıkmaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (6 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Yaklaşık on yıl önce aynı bölgede yapılmak istenen taş ocağının, hem yöre sakinlerinin itirazları hem de Gaziantep 2. İdare Mahkemesi'nin 2018/1284 Esas sayılı dosyada verdiği karar ile iptal edildiği bilinmektedir. Buna rağmen aynı dağın başka bir yamacında benzer bir projenin yeniden gündeme getirilmesi, yerel halkın hukuki güvencelerini zedelediği gibi, mahkeme kararlarının etkisiz bırakılmaya çalışıldığı yönündeki kaygıları da artırmaktadır. Buna ek olarak, vatandaşların hâlihazırda hukuki süreç başlatmış olmasına rağmen proje sahasında fiili hazırlıkların başladığı iddiası, çevre hukuku bakımından ayrıca incelenmesi gereken bir konu haline gelmiştir.
Projenin çevresel açıdan en tartışmalı noktalarından biri, faaliyet alanının 25 hektarın altında gösterilerek ÇED sürecinden kaçırıldığı yönündeki ciddi iddialardır. Bilindiği üzere, bazı projelerde alanın yapay olarak küçültülerek "ÇED gerekli değildir" kararına ulaşılmaya çalışıldığı uygulamada sıkça karşılaşılan bir yöntemdir. Çevresel riskler açısından en dikkat çekici hususlardan biri, projenin zeytinliklere olan aşırı yakınlığıdır. "Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun"un 20. maddesi uyarınca zeytinliklere üç kilometre mesafede toz ve duman çıkaran tesisler yapılamazken, bu projede zeytin bahçelerinin
Yalnızca yaklaşık 30 metre uzaklıkta bulunduğu belirtilmektedir. Zeytinin bünyesi gereği toza son derece duyarlı olması, verimin ve ağaç sağlığının hızlı biçimde bozulması ve zeytinliklerin uzun yıllar telafisi olmayan zararlar görmesi riskini artırmaktadır.
Bölgedeki su güvenliği de taş ocağının yaratacağı en kritik sorunlardan birini teşkil etmektedir. Dinamit patlatmalarının yer altı su yollarını bozabileceği, zaten su sıkıntısı yaşayan köylerin içme ve kullanma suyu kaynaklarını yok edebileceği veya daha derine kaçırabileceği ifade edilmektedir. Halk sağlığı açısından bakıldığında, taş ocaklarının tipik sonucu olan yoğun toz taşınımı; solunum yolu hastalıkları, kronik akciğer rahatsızlıkları ve hassas gruplarda uzun süreli sağlık sorunları yaratma potansiyeline sahiptir. Proje aynı zamanda bölgenin kültürel mirası açısından da ciddi bir tehdit oluşturmaktadır. Proje alanının yalnızca yaklaşık 3 km güneyinde Kastabala Antik Kenti, 3 km batısında ise Nergizli Tarihi Su Kemeri bulunmaktadır. i Her iki alan da arkeolojik ve kültürel açıdan korunması gereken varlıklardır ve bölgede hâlen | kazı çalışmaları sürmektedir.
İ Tüm bu nedenlerle söz konusu projenin çevresel, ekonomik, kültürel ve hukuki boyutları birlikte değerlendirildiğinde; hem yöre halkının geçim kaynaklarını hem doğal yaşamı hem de bölgenin kültürel mirasını tehdit eden çok yönlü bir risk tablosu ortaya çıkmaktadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Bahsi geçen taş ocağı projesi için Bakanlığınıza sunulan ÇED başvurusu hangi tarih ve sayı ile yapılmıştır? ÇED sürecinin başlatılması, durdurulması veya "ÇED gerekli değildir" kararı verilmesine ilişkin bütün süreç kayıtlarını paylaşır mısınız?
Bakanlığınızca bir inceleme yürütülmüş müdür? Yürütüldüyse sonuçları nelerdir; yürütülmediyse gerekçesi nedir?
Projenin zeytinliklere 30 metre mesafede olduğu belirtilmektedir. Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun'un 20. maddesi uyarınca bu durum açıkça yasak kapsamında değil midir? Bakanlığınız bu hususta bir denetim yapmış mıdır?
Proje alanının 25 hektarın altında gösterilerek ÇED?'den kaçırıldığı iddiası hakkında
Gaziantep 2. İdare Mahkemesi'nin 2018/1284 Esas sayılı kararı ile aynı bölgede daha önceki taş ocağı projesinin iptal edildiği bilinmektedir. Bakanlığınız bu mahkeme kararını ÇED ve izin süreçlerinde dikkate almış mıdır?
Projenin patlatma faaliyetlerinin yer altı su kaynakları üzerindeki etkilerine ilişkin teknik ve hidrojeolojik bir değerlendirme yapılmış mıdır? Yapıldıysa raporların tam metinlerini paylaşır mısınız?
Taş ocağının bölgede bulunan Kastabala Antik Kenti ve Nergizli Su Kemeri gibi kültürel miras alanları üzerindeki etkilerine ilişkin Bakanlığınıza bağlı birimlerce veya Kültür Bakanlığı ile koordineli bir çalışma yürütülmüş müdür?
Bölgede hâlihazırda arıcılık, zeytincilik, küçükbaş hayvancılık ve tarım faaliyetlerinin yürütüldüğü göz önüne alındığında, projenin bu ekonomik faaliyetler üzerindeki etkisine ilişkin sosyo-ekonomik bir değerlendirme yapılmış mıdır?
Patlatma faaliyetlerinden kaynaklanacak toz ve gürültü emisyonu, yakın köylerde yaşayan vatandaşlar açısından hangi sağlık risklerini barındırmaktadır? Buna ilişkin Bakanlığınızın görüşü ve bilimsel değerlendirmesi nedir?
Projenin Ceyhan Nehri ve çevresindeki ekosistem, sulak alanlar ve kuş göç güzergâhları üzerindeki etkisine ilişkin herhangi bir flora-fauna raporu hazırlanmış mıdır?
Proje alanının yakınında bulunan zeytinlikler, tarım arazileri, otlak alanlar ve doğal yaşamın korunması açısından Bakanlığınızın yürüttüğü bir izleme, denetim veya yaptırım süreci var mıdır? Varsa tarih ve karar numaralarıyla açıklar mısınız?
Köylülerin ve bölge halkının başvuruları üzerine Bakanlığınıza ulaşan şikâyetler, dilekçeler ve başvuru sayısı kaçtır? Bu başvurular üzerine hangi işlemler tesis edilmiştir?
Taş ocağı projesinin bölgenin doğal yapısını, kültürel mirasını ve çevresel değerlerini tahrip edeceği yönündeki bilimsel bulgular ışığında Bakanlığınız bu projeye ilişkin nihai duruşu ve değerlendirmesi nedir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Murat Kurum, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ·
Milletvekillerimiz tarafından Bakanlığıma yöneltilen ve ilişik listede; TBMM Esas numaraları ve konuları belirtilen yazılı soru önergeleri incelenmiş olup, söz konusu önergelerde yer alan hususlara ilişkin cevaplarımız ekte sunulmuştur.
Bilgilerinizi ve gereğini arz ederim.
-Dosya (1 Takım)
Mustafa Kemal Mahallesi Eskişehir Devlet Yolu (Dumlupınar Bulvarı) 9. km. No: 278 Çankaya / Ankara İrtibat: Barış ULUSOY Tel: 410 14 65
SAYIN MEHMET BUĞRA SATUK KAVUNCU'NUN 7İ 22339 TBMM 7/37379 ESAS SAYILI 6k 65 YAZILI SORU ÖNERGESİNE
İLİŞKİN SORULAR VE CEVAPLARI
SORULAR
1. Bahsi geçen taş ocağı projesi için Bakanlığınıza sunulan ÇED başvurusu hangi tarih ve sayı ile yapılmıştır? ÇED sürecinin başlatılması, durdurulması veya "ÇED gerekli değildir" kararı verilmesine ilişkin bütün süreç kayıtlarını paylaşır mısınız?
2. Proje alanının 25 hektarın altında gösterilerek ÇED'den kaçırıldığı iddiası hakkında Bakanlığınızca bir inceleme yürütülmüş müdür? Yürütüldüyse sonuçları nelerdir; yürütülmediyse gerekçesi nedir?
3. Projenin zeytinliklere 30 metre mesafede olduğu belirtilmektedir. Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun'un 20. maddesi uyarınca bu durum açıkça yasak kapsamında değil midir? Bakanlığınız bu hususta bir denetim yapmış mıdır?
4. Gaziantep 2. İdare Mahkemesi'nin 2018/1284 Esas sayılı kararı ile aynı bölgede daha önceki taş ocağı projesinin iptal edildiği bilinmektedir. Bakanlığınız bu mahkeme kararım ÇED ve izin süreçlerinde dikkate almış mıdır?
S-Projenin patlatma faaliyetlerinin yer altı su kaynakları üzerindeki etkilerine ilişkin teknik ve hidrojeolojik bir değerlendirme yapılmış mıdır? Yapıldıysa raporların tam metinlerini paylaşır mısınız?
6-Taş ocağının bölgede bulunan Kastabala Antik Kenti ve Nergizli Su Kemeri gibi kültürel miras alanları üzerindeki etkilerine ilişkin Bakanlığınıza bağlı birimlerce veya Kültür Bakanlığı ile koordineli bir çalışma yürütülmüş müdür?
7-Bölgede hâlihazırda arıcılık, zeytincilik, küçükbaş hayvancılık ve tarım faaliyetlerinin yürütüldüğü göz önüne alındığında, projenin bu ekonomik faaliyetler üzerindeki etkisine ilişkin sosyo-ekonomik bir değerlendirme yapılmış mıdır?
8-Patlatma faaliyetlerinden kaynaklanacak toz ve gürültü emisyonu, yakın köylerde yaşayan vatandaşlar açısından hangi sağlık risklerini barındırmaktadır? Buna ilişkin Bakanlığınızın görüşü ve bilimsel değerlendirmesi nedir?
9-Projenin Ceyhan Nehri ve çevresindeki ekosistem, sulak alanlar ve kuş göç güzergâhları üzerindeki etkisine ilişkin herhangi bir flora-fauna raporu hazırlanmış mıdır?
10-Proje alanının yakınında bulunan zeytinlikler, tarım arazileri, otlak alanlar ve doğal yaşamın korunması açısından Bakanlığınızın yürüttüğü bir izleme, denetim veya yaptırım süreci var mıdır? Varsa tarih ve karar numaralarıyla açıklar mısınız?
11-Köylülerin ve bölge halkının başvuruları üzerine Bakanlığınıza ulaşan şikâyetler, dilekçeler ve başvuru sayısı kaçtır? Bu başvurular üzerine hangi işlemler tesis edilmiştir?
12-Taş ocağı projesinin bölgenin doğal yapısını, kültürel mirasını ve çevresel değerlerini tahrip edeceği yönündeki bilimsel bulgular ışığında Bakanlığınız bu projeye ilişkin nihai duruşu ve değerlendirmesi nedir?
CEVAP
1993 yılından itibaren ÇED Kararı verilen projeler Bakanlığımız ÇED, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü resmi internet sayfasında (https://çed.csb.gov.tr/) yer alan "ÇED Olumlu Kararları/ÇED Olumsuz ve İptal/İade Kararları" bölümünde yayınlanmakta olup; sektör seçimi yapılarak verilen kararların sektörel dağılımına ulaşılabilmektedir.
Ayrıca, 2014 yılında geçilmiş olan e-ÇED Sistemi üzerinden https://eced.csb.gov.tr/isp/portal/ main2.htim "DUYURULAR" bölümünde Proje İli, İlçesi, Proje Adı, Proje Sahibi, Proje Sektörü, Alt Sektörü, Proje Türü ile "ÇED OLUMLUÇED OLUMSUZ", "ÇED GEREKLİ DEĞİLDİR/ÇED GEREKLİDİR", "İptal/İade v.b. KARARLARI"na, ayrıca ÇED Süreci Başlayan projelere de ulaşılabilmektedir.
2872 sayılı Çevre Kanunu ve bu kanuna istinaden çıkarılan mevzuatlar kapsamında Bakanlığımız merkez ve taşra teşkilatında görevli denetim personelleri tarafından ani, birleşik ve şikayet üzerine denetimler yapılmaktadır. Yapılan denetimlerde Çevre Mevzuatında belirtilen usul ve esaslara aykırı faaliyet gösterdiği tespit edilen işletmelere 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20 nci maddesi uyarınca idari para cezası uygulanmakta, ayrıca çevre ve insan sağlığı için tehlike yaratan işletmelerin faaliyeti ise 15 nci maddesi kapsamında kısmen veya tamamen, süreli veya süresiz olarak durdurulmakta ayrıca çevre kirliliğine sebebiyet verenler hakkında Cumhuriyet Savcılıklarına suç duyurusunda bulunulmaktadır.