Enerji fiyatlarına ve enerji ithalatına ilişkin

28/3 O: 7734148

Elektrik tarifesi; aktif enerji maliyeti, elektriğin üretim tesisinden son kullanıcıya kadar aktarılması için oluşan iletim ve dağıtım maliyetleri ile perakende satış hizmeti faaliyetinin yürütülmesi kapsamındaki maliyetlerden müteşekkildir. Perakende elektrik satış tarifesinin belirlenmesinde tarife konusu faaliyetlerle ilgili tüm maliyetlerin mevzuat gereği dikkate alınması gerekmekte olup, bu maliyetlerde gerçekleşen artışların/azalışların doğal sonucu olarak perakende satış tarifelerinde artışlar/azalışlar gerçekleşmektedir.

Tarife gruplarına göre yıl bazında nihai elektrik tarifesinin değişimine ilişkin verilere Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun (EPDK) https://www.epdk.gov.tr/Detay/icerik/3-0-24-3/elektrikyillik-sektorraporu internet adresinden ulaşılabilmektedir.

4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu'nun (Kanun) perakende satış tarifelerine ilişkin 11'inci maddesinde; "Dağıtım şirketinin birim gaz alım fiyatı, birim hizmet bedeli, amortisman bedelleri ve diğer Jaktörlerden meydana gelecek olan perakende satış fiyatları ve tarife esasları Kurumca (EPDK) belirlenir." hükmü yer almakta olup, mezkur hükme göre şehir içi dağıtım şirketlerinin abonelerine yaptıkları satışlarda uygulanmakta olan perakende satış fiyatları, birim gaz alım bedeli ve sistem kullanım bedelinden oluşmaktadır. Bu bileşenlerden "sistem kullanım bedeli" EPDK. tarafından belirlenerek ilan edilirken, perakende satış fiyatının diğer faktörü olan "birim gaz alım bedeli" ise toptan satış şirketlerinin dağıtım şirketlerine uyguladıkları toptan satış fiyatına göre belirlenmektedir.

Yine Kanun'un 11'inci maddesinin birinci fıkrasının 3'üncü bendinde yer alan "Toptan Satış Tarifesi: Kurum doğal gaz satış tarifelerinde esas alınacak unsurlar ve şartları belirler. Satış fiyatları ise, bu esaslar dahilinde doğal gaz alım satımı yapan taraflarca serbesiçe belirlenir." hükmü çerçevesinde toptan satış fiyatları, taraflar arasında serbestçe belirlenmekte olup, doğal gaz piyasasındaki toptan satış fiyatları, halihazırda piyasada hâkim durumda olan Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş.'nin (BOTAŞ) toptan satış fiyatlarına bağlı olarak oluşmaktadır.

Piyasada toptan satış fiyatı oluşurken doğal gazın piyasa koşulları, piyasa fiyat istikrarı, EPDK'nın tarife ile ilgili kararları ile alım, satım ve işletme giderleri dikkate alınmakta, yanı sıra doğal gaz alım maliyetlerini doğrudan etkileyen uluslararası hub fiyatları, petrol ve petrol türevleri fiyatlarındaki değişim ile döviz kurundaki değişimler de doğal gaz satış fiyatlarının belirlenmesinde etken olmaktadır. Tüm bu bileşenlerin denkleme dahil edilmesi suretiyle yapılan değerlendirmeler çerçevesinde fiyatlar mümkün olan en makul seviyede belirlenmekte olup, doğal gaz toptan satış fiyatları aynı kategorideki (konut, sanayi, elektrik üretimi) tüketicilerin tamamı için bölge veya il farkı gözetilmeksizin eşit olarak belirlenmektedir.

Belirli bölge veya amaca yönelik olarak herhangi bir tüketici grubunun desteklenmesi hususuna ilişkin 6446 sayılı Elektirik Piyasası Kanunu'nun 17'nci maddesinin yedinci fıkrasındaki; "Belirli bölgelere veya belirli amaçlara yönelik olarak tüketicilerin desteklenmesi amacıyla sübvansiyon yapılması gerektiğinde, sübvansiyon fiyatlara müdahale edilmeksizin yapılır. Sübvansiyonun tutarı ile usul ve esasları Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenir ve ilgili kurumun bütçesinden ödenir " hükmü amirdir.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesinde kayıtlı ihtiyaç sahiplerine elektrik ve doğal gaz tüketim desteği sağlanmakta olup, belli dezavantajlı gruplara yönelik geliştirilecek sosyal politikalara ilişkin Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'ndan bilgi alınmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.

Ayrıca Kovid-19 salgını sonrası başlayan ve Rusya-Ukrayna savaşıyla devam eden küresel enerji ve emtia fiyatlarındaki olağan dışı artışlar sebebiyle oluşan yüksek maliyetlerden vatandaşlarımızın etkilenmemesi için hâlihazırda doğal gazda meskende "045, elektrikte mesken düşük kademe abone grubunda 9057, mesken yüksek kademe abone grubunda 9036 ve tarımsal faaliyetler abone grubunda 9032 oranında Devlet desteği devam etmektedir. Bunun yanı sıra dar gelirli hanelere enerji tüketim desteği kapsamında elektrik, doğal gaz ve kömür tüketim desteği bedelsiz olarak sağlanmaktadır.

Bakanlığımızın strateji ve politikaları; enerji arz güvenliğinin sağlanması, enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesi ve yerli/yenilenebilir enerji kaynakların ekonomiye kazandırılması temellerine KARABAT'IN YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN CEVAPLAR . 283 | 734148 dayanmaktadır. Özellikle Yenilenebilir Enerji Kaynakları Destekleme Mekanizması'nın (YEKDEM) güncellenmesi, lisanssız elektrik üretimine ilişkin yatırım ortamının oluşturulması ve Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları (YEKA) modelinin geliştirilmesi neticesinde elektrik kurulu gücümüzde yerli ve yenilenebilir odaklı ciddi bir artış kaydedilmiştir. Uygulamaya konulan bu politikaların etkisiyle 2022 yılı sonunda 103.809 MW seviyesinde olan elektrik kurulu gücümüz 2025 yılı Eylül ayı sonu itibarıyla 121.418 MW seviyesine ulaşmış olup, toplam kurulu gücümüzün "67Wi yerli, 9661,6'lık kısmı ise yenilenebilir enerji kaynaklarından oluşmaktadır.

Bununla birlikte, Bakanlığımızın Yenilenebilir Enerjide 2035 Yol Haritası'na göre güneş ve rüzgar kurulu gücümüzün 2035 yılında 120 GW seviyesine ulaştırılması hedeflenmektedir.

Öte yandan; Bakanlığımızın 2017 yılında açıkladığı Milli Enerji ve Maden Politikası çerçevesinde yerli üretimi artırmak, enerji maliyetlerini düşürmek ve uluslararası hukuktan kaynaklı haklarını korumak için Ülkemiz sahip olduğu deniz ruhsat alanlarında Fatih, Yavuz, Kanuni ve Abdülhamid Han Sondaj Gemileri ile sondaj, Barbaros Hayrettin Paşa ve Oruç Reis gemileri ile sismik arama çalışmalarını yürütmektedir. Bu çerçevede, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) tarafından Karadeniz Münhasır Ekonomik Bölgesinde yer alan Batı Karadeniz Havzası Sakarya bloğunda açılan Tuna-| kuyusunda Fatih sondaj gemisi ile şu ana kadar Karadeniz'de gerçekleştirilmiş en büyük keşif olma özelliğine sahip büyük bir doğal gaz keşfi gerçekleştirilmiştir. Öte yandan Karadeniz'de devam etmekte olan sismik arama çalışmaları kapsamında elde edilecek yeni verilere göre ilave sondaj kuyularının açılması planlanmaktadır.

Ayrıca Türkiye'de kara alanlarında şimdiye kadar yapılan en büyük keşif olma özelliğindeki Gabar bölgemizdeki Şehit Aybüke Yalçın ve Şehit Esma Çevik sahaları, Türkiye'nin enerjide dışa bağımlılığını bitirme hedefine ulaşmasında önemli katkılar sağlamaktadır. Petrol arama-üretim sektörü açısından bakir bir bölge olan Cudi-Gabar bölgesinde yeni keşif potansiyelinin de yüksek olduğu değerlendirilmektedir.

Bu çerçevede; 2025 yılı içerisinde toplam güncel değeri 37 milyar dolar olan 92,4 milyar Sm? doğal gaz keşfedilmiş olup, Sakarya Gaz Sahası'nda doğal gaz üretimimiz günlük 9,5 milyon m? seviyesine ulaşmıştır. Böylelikle 4 milyondan fazla hanenin ihtiyacı yerli doğal gazla karşılanmakta ve yıllık yaklaşık 1,5 milyar dolarlık ithalatın önüne geçilmektedir. Bunun birlikte Gabar bölgesinde ham petrol üretimimiz ise günlük 81 bin varil düzeyine çıkarılmıştır.