Eğitim alanında yaşanan bazı sorunlara ilişkin
Kaynak göster
Keziban Konukcu Kok (DEM Parti), 23 Eylül 2025 tarihinde 7/34172 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 42 gün sonra, 4 Kasım 2025).
Keziban Konukcu Kok (DEM Parti, İstanbul). “Eğitim alanında yaşanan bazı sorunlara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/34172, 23 Eylül 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-34172-egitim-alaninda-yasanan-bazi-sorunlara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/ae08c1d5-8437-42c4-b4a3-0199809599d2
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 42 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin tarafından Anayasa'nın 98. ve
İçtüzüğün 96 ve 99 uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim. ezban KONUKÇU İstanbul Milletvekili
Eğitim, tüm çocukların eşit ve ücretsiz olarak erişmesi gereken en temel olmasına karşın ülkemizin birçok bölgesinden gelen bilgiler, bu hakkın fiilen engellendiğini, ailelerin ekonomik ve idari baskılarla karşı karşıya bırakıldığını ortaya koymaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (7 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Her yıl kayıt dönemlerinde Milli Eğitim Bakanlığı'nın "okullarda bağış zorunlu değildir" açıklamasına rağmen, birçok okulda velilerden kayıt ve bağış adı altında yüksek meblağlarda para talep edilmesi bu konuda ciddi denetim eksikliği bulunduğu görülmektedir.
Diğer yandan, İstanbul gibi nüfusun yoğun olduğu bir kentte okul servis ücretleri başlı başına bir sorun haline gelmiştir. İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin servis ücretlerine dair kararlarının geç açıklanması sonrası, okul idareleri ve ilçe milli eğitim müdürlüklerinin bu durumdan faydalanan servis firmaları ile anlaşarak velilere, ilk ayda fiilen kullanılmayan günler için de tam ücret ödetmeye çalıştıkları; velilerin itirazları karşısında ise çocuklarının taşınmaması ve sözleşmenin feshi ile tehdit edildikleri tarafımıza ulaşan bilgilerdendir. Yine, okul aile birliklerinin ve müdür yardımcılarının bazı servis firmaları ile ön kabul niteliğinde anlaşmalar yaptığı, şikâyette bulunan velilerin ise "öğrencilerin okuldan uzaklaştırılması" tehdidiyle susturulmaya çalışıldığı iddiaları obu durumun bir çıkar ilişkisi ağına işaret etmektedir. pe
Öte yandan, Anayasal bir hak olan anadilde eğitim hakkı, her ne kadar seçmeli derslerle kısmen güvence altına alınmış olsa da, bazı idari engellerle bu hakkın fiilen engellendiği yönünde ciddi iddialar bulunmaktadır. İstanbul'un Esenyurt ilçesinde bulunan Hüseyin Çelik Ortaokulu ve Sultan Alp Arslan Ortaokulu başta olmak üzere, yeterli sayıda öğrencinin Kürtçe'yi seçmeli ders olarak tercih ettiği halde, idare ve ilçe milli eğitim müdürlüklerinin "müfredat" bahanesiyle süreci uzattığı ve öğrencilerin mağdur edildiği ifade edilmektedir. Bakanlık sık sık "kadrolu
Kürtçe bilen belge sahibi öğretmen yok" gerekçesine sığınmakta, ancak aynı zamanda birçok okulda alan dışı, hatta öğretmen olmayan yüksekokul mezunlarını vekil öğretmen olarak görevlendirmektedir. Bu durum, hem müfredat gerekçesini geçersiz kılmakta hem de öğrencilerin anadil hakkının idari keyfiyetle engellendiğini göstermekte olup Bakanlığınızın müfredat ve eğitim kalitesi konusundaki tutarsızlığını gözler önüne sermektedir.
Tüm bu sorunlar, İstanbul gibi milyonlarca öğrencinin eğitim gördüğü bir metropolde eğitimde fırsat eşitliğini ortadan kaldırmakta, hem velileri hem de öğrencileri mağdur etmekte, velileri ekonomik ve psikolojik baskı altına almakta, öğrencilerin haklarını kısıtlamakta ve eğitime olan güveni daha da fazla sarsmaktadır.
Bu bağlamda;
I- Okullarda velilerden zorunlu bağış alındığı Bakanlığınız bilgisi dahilinde midir? Bu durumu önlemek amacıyla Bakanlığınız hangi denetim mekanizmalarını işletmektedir? Bu konuda bugüne kadar herhangi bir idari işlem yapılmış mıdır?
SORULAR
İstanbul'da ilk ay için 23 günlük servis hizmeti yerine, tam aylık ücretin peşin olarak tahsil edilmesinin yasal dayanağı nedir? Bu keyfi uygulamaları durdurmak için ne gibi önlemler alınacaktır?
Servis ücretlerine yönelik itirazlarını dile getiren velilerin çocuklarının taşınmaması veya sözleşmenin feshi tehdidiyle karşılaştıkları iddiaları hakkında Bakanlığınızca herhangi bir inceleme başlatılmış mıdır? Velilerin bu tür durumlar karşısında korunması için ne gibi denetim mekanizmaları kurulacaktır?
Servis firmalarının veliler ile yaptıkları sözleşmeler öncesi Okul aile birliğinden sorumlu müdür yardımcısı ve okul aile birliklerinin bu firmalarla ön kabul noktasında dahiliyetleri söz konusu olduğu biliniyor iken; velilerin idarelere bildirdikleri sorun ve şikayetlerde okul aile , idare, müdürlerinin ve ilçe milli eğitim müdürlüklerinin daha önce zorunlu nedenlerle ikamet dışı kayıtlarını kabul ettikleri öğrencilerin velilerini, öğrencileri okullardan uzaklaştırmak tehdidi ile susturmaya çalıştıkları iddiaları doğru mudur?
Servis firmaları ile okul idareleri ve okul aile birlikleri arasındaki çıkar ilişkisi iddiaları araştırılacak mıdır? Bu tür usulsüz iş birliği iddialarına karşı ne gibi yaptırımlar uygulanacaktır? Bu süreçlerin şeffaflığı için hangi adımlar atılmaktadır?
Esenyurt'taki Hüseyin Çelik Ortaokulu ve Sultan Alparslan Ortaokulu'nda, yeterli sayıda öğrencinin seçmeli Kürtçe dersini tercih etmesine rağmen bu derslerin açılmadığına dair iddialar doğru mudur? Doğru ise Kürtçe seçmeli derslerin açılmaması hangi gerekçeye dayanmaktadır? Bu durumun somut gerekçeleri nelerdir?
Seçmeli Kürtçe dersleri için "öğretmen yok" gerekçesi sunulmasına rağmen, alandan olmayan kişilerin vekil veya ücretli öğretmen olarak görevlendirildiği iddiaları doğru mudur? Bu durum, Bakanlığınızın müfredat ve eğitim kalitesi standartlarına aykırılık teşkil etmemekte midir?
Anayasal bir hak olan anadilinde eğitim hakkının engellenmemesi, öğrencilerin anadillerinde eğitim hakkının önündeki bu idari engellerin kaldırılması ve Kürtçe başta olmak üzere seçmeli derslerin açılması konusunda Bakanlığınızın kısa vadeli çözüm planı var mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
e a H 34113 İlgi :a) 19/09/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1700705 sayılı yazınız. USULU b)02/10/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1709499 sayılı yazınız. 713Y16T
c) 06/10/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1710225 sayılı yazınız. 4 3y 210j 6 17
ç) 07/10/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1712094 sayılı yazınız. H 3Y2M d)09/10/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1713228 sayılı yazınız. 213y340 44270
Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç-d)'de kayıtlı yazıyla iletilen İstanbul Milletvekili İskender BAYHAN'ın 733801, Şırnak Milletvekili Nevroz UYSAL ASLAN'ın 7/34102, Uşak Milletvekili Ali KARAOBA'nın 7/34167, İstanbul Milletvekili Elif ESEN'in 7/34169 ve 7/34174, Şanlıurfa Milletvekili Ferit ŞENYAŞAR'ın 7/34171, İstanbul Milletvekili Kezban KONUKÇU'nun 734172, Diyarbakır Milletvekili Serhat EREN'in 7/34173, Hakkari Milletvekili Öznur BARTİN"in 7/34265, Diyarbakır Milletvekili Ceylan AKÇA CUPOLO'nun 7134270, İstanbul Milletvekili Özgül SAKİ'nin 7/34271 ile İstanbul Milletvekili Suat ÖZÇAĞDAŞ"ın 7/34390 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur.
AĞN T.C.
N Lİ A MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 00 EĞİTİMİN ma N Strateji Geliştirme Başkanlığı ho YÜZYILI 7134172 YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi" başlıklı 42'nci maddesinde: "İ/köğretim, kız ve erkek bütün vatandaşlar için zorunludur ve Devlet okullarında parasızdır." ve Milli Eğitim Bakanlığı Okul Aile Birliği Yönetmeliği'nin "Birlik gelirleri" başlıklı 15'inci maddesinin ikinci fıkrasında: "Birlikler, velileri hiçbir surette bağış yapmaya zorlayamaz, okul kayıt döneminde bağış ve yardım toplayamaz." hükümleri yer almaktadır.
Ayrıca 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu'nun 2'nci maddesinde: "İlköğretim, ilköğrenim kurumlarında verilir; öğrenim çağında bulunan kız ve erkek çocuklar için mecburi, Devlet okullarında parasızdır." ifadesi yer almaktadır.
Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Kayıt zamanı ve kayıt yaşı" başlıklı 11'inci maddesinin Vinci fıkrasında yer alan: "Okul öncesi eğitim ve ilköğretim kurumlarında yeni kayıtlar, temmuz ayının ilk iş gününde başlar. Kayıt işlemi, 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu hükümlerince oluşturulan ulusal adres veri tabanındaki yerleşim yeri adres bilgileri esas alınarak, e-Okul sistemi üzerinden yapılır. İhtiyaç duyulması halinde kayıt işlemleri sırasında veliden su, elektrik veya doğalgaz kullanımına ait fatura istenebilir. " hükmü doğrultusunda iş ve işlemler yürütülmektedir.
Öğrenci kayıtları esnasında kayıt parası veya başka ad altında ücret talebine ilişkin şikâyetlerin valiliklerce değerlendirilmesi hususuna, "2025-2026 Eğitim ve Öğretim Yılı'na İlişkin İş ve İşlemler" konulu 18/08/2025 tarihli ve 138397167 sayılı (2025/63) Genelge'de yer verilmiş olup söz konusu yazı valiliklere gönderilmiştir.
Bakanlığımıza bağlı okul/kurumlarda görevli personelin, mevzuatla belirlenen ödev ve sorumluluklarını ihlal ettiği, kanunla belirlenen yasaklara aykırı hareket ettiği yönündeki ihbar ve şikâyetlerle ilgili Bakanlık/Valilik Makamından alınan Olura istinaden müfettiş marifetiyle inceleme-soruşturma işlemi başlatılmakta, iddiaların doğrulanması halinde durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre ilgili mevzuat maddelerinde belirlenen yaptırımlar teklif edilmektedir.
Bununla birlikte, ihbar ve şikâyetlere bağlı olarak 9 ildeki 32 okul hakkında velilerden bağış adı altında kayıt parası istendiği iddialarına yönelik valilik/kaymakamlık makamlarınca inceleme-soruşturma çalışmaları başlatılmıştır.
Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nin "Okul servis araçlarının çalıştırılması" başlıklı 8. maddesinin altıncı fıkrası doğrultusunda hazırlanan "Okul Servis Araçlarının Çalıştırılmasına İlişkin Usul ve Esaslar" uyarınca, okul servis ücretlerinin ödenmesinde kamu kaynağı kullanılmamakta olup ilgili usul ve esasların "Sözleşme imzalanması" başlıklı 10. maddesinin birinci fıkrasında; "Oku servis araçlarının çalıştırılması işleri (EK-2)'deki sözleşmeye bağlanır. Sözleşmeler taşımacıyı tespit komisyonu tarafından hazırlanır ve komisyon başkanı ile komisyonca işi yapmasına karar verilen istekli tarafından imzalanır. Sözleşmelerin notere tescili ve onaylattırılması zorunlu değildir. " hükmü yer almaktadır.
Okul Servis Araçlarının Çalıştırılmasına İlişkin Usul ve Esaslar eki "Ek-2 Okul Servis Araçları Sözleşmesi"nin 6. maddesinde "a) Ücretler yıllık olarak ödenebileceği gibi aylık taksitlerle de (en fazla 9 taksit) ödenebilir. b) Taşımacı, öğrencilerden alınacak aylık/yıllık
7 gi NU MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 10 EĞİTİMİN İLE Eİ*İ e - N GE v Strateji Geliştirme Başkanlığı DO ücret için belge-makbuz, fatura verecektir. Taşıma ücreti her ayın 1 ile 15'i arası ödenmesi esastır. c) Yarıyıl tatillerinde ücret talep edilmez. " şeklinde düzenlenmiştir.
Ayrıca, özel servis araçlarının taşıma uygulaması Okul Servis Araçları Yönetmeliği hükümlerince yürütülmekte olup servis araçlarının tarifeleri; büyükşehirlerde 5216 sayılı Kanun'un 7. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi, diğer illerde ise 5393 sayılı Kanunun 15. maddesinin birinci fıkrasının (p) bendi uyarınca belirlenen fiyat tarifesine göre belirlenmektedir.
Taşımacıların belirlenen yükümlülüklere, tarife ve sözleşme hükümlerine uymaması hâlinde söz konusu Yönetmelik kapsamında idari hukuki yaptırımlar uygulanmaktadır.
Bakanlığımızca sunulan eğitim öğretim hizmetlerinin çerçevesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 42. maddesinde yer alan "Türkçe'den başka hiçbir dil, eğitim ve öğretim kurumlarında Türk vatandaşlarına ana dilleri olarak okutulamaz ve öğretilemez. " hükmü, Anayasa'nın eğitim hakkını düzenleyen maddelerinin yanı sıra 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri ile çizilmiştir.
Bununla birlikte uygulanmakta olan İlköğretim Kurumları (ilkokul ve ortaokul) Haftalık Ders Çizelgesi'nde yer alan ve öğrencilerin ortaokul kademesinde tüm sınıf düzeylerinde haftalık 2 ders saati, İmam Hatip Ortaokulu Haftalık Ders Çizelgesi'nde ise 5, 6 ve 7. sınıf düzeylerinde 1; 8. sınıf düzeyinde ise | veya 2 ders saati olarak seçebildikleri yaşayan diller ve lehçeler dersi kapsamında; Kürtçe (Kurmancca ve Zazaca); 5. Sınıf Öğretim Programı 07.09.2012 tarih ve 154 sayılı, 6. Sınıf Öğretim Programı 23.01.2014 tarih ve 5 sayılı, 7. Sınıf Öğretim Programı 30.04.2014 tarih ve 22 sayılı, 8. Sınıf Öğretim Programı 10.12.2015 tarih ve 100 sayılı Kurul Kararları doğrultusunda uygulanmaktadır.
İstanbul Valiliğince konuya ilişkin olarak;
Servis ücretlerinin UKOME kararı ile belirlendiği, 12.09.2025 tarihli ve 1032 sayılı UKOME kararında belirtildiği gibi ücretlerin eğitim ve öğretim süresi olan 9,2 ay üzerinden hesaplanarak belirlendiği;
Öğrenci yerleştirmelerinin sene başı belirlenen "Adres Belirleme Komisyonu" tarafından belirlenerek yapıldığı, servis firmalarının adres kayıt bölgelerine göre belirlendiği ve yapılan sözleşmeler doğrultusunda tüm belgeleri eksiksiz olarak teslim alınıp okul ve ilçe müdürlüklerinde muhafaza edildiği ve tüm sözleşmelerin Okul Servis Araçları Yönetmeliği kapsamında yapılarak, sürekli denetime tabi tutulduğu,
İlkokul ve ortaokullarda okutulan zorunlu/seçmeli tüm derslerin haftalık ders çizelgeleri, öğretim programları, kullanılacak ders kitapları Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu tarafından yapılan onay sonrası yayımlandığı ve okutulduğu, seçmeli derslerin seçiminin, "İlköğretim Kurumları (İlkokul ve Ortaokul) Haftalık Ders Çizelgesinde" belirlenen dersler arasından öğrenci/veli isteği ile belirlendiği ve okulları tarafından düzenlendiği,
Bu kapsamda Talim ve Terbiye Kurulu'nun 25.06.2012 tarih ve 69 sayılı kararında yer alan haftalık ders çizelgesinde ortaokullarda yaşayan diller ve lehçeler dersinin Esenyurt ilçesi Doç. Dr. Hüseyin Çelik Ortaokulu ve Sultan Alparslan Ortaokulu'nda velilerin talepleri doğrultusunda seçmeli ders olarak kararlaştırıldığı ve 2025-2026 eğitim ve öğretim yılında Kürtçe (Kurmancca ve Zazaca) dersinin seçildiği,
Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine ilişkin Kararı'nın 9. maddesinde; "(1) Öğretmen sayısının yetersiz olması hâlinde Yüksek öğrenimli olmak koşuluyla; bu karar kapsamındaki yönetici ve öğretmenler dışındaki resmi görevliler ile sınıf öğretmenlerine ilköğretim, orta öğretim ve yaygın eğitim kurumlarında haftada 8 saate, resmi görevi bulunmayanlar ile emeklilere okul öncesi, ilköğretim, orta öğretim, özel eğitim ve
İK Rİ) De , a e - MR MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 00) EĞİTİMİN LL Mi Strateji Geliştirme Başkanlığı YÜZYILI
İİ anl yaygın eğitim kurumları ile yabancı uyrukluların eğitim gördüğü geçici eğitim merkezlerinde haftada 30 saate kadar ek ders görevi verilebilir. " hükmü kapsamında e-Devlet üzerinden yapılan başvurular sonucu Doç. Dr. Hüseyin Çelik Ortaokulu'nda ilgili belgeye sahip öğretmenin, Sultan Alparslan Ortaokulu'nda ise müdür yardımcısının dersi okutmak üzere öğretmen olarak görevlendirildiği, bildirilmiştir.