Suluca 1 Nolu Yüksek Güvenlikli Kapalı Cezaevinde yaşandığı iddia edilen hak ihlallerine ilişkin
Kaynak göster
Ali Bozan (DEM Parti), 22 Eylül 2025 tarihinde 7/34209 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 109 gün sonra, 9 Ocak 2026).
Ali Bozan (DEM Parti, Mersin). “Suluca 1 Nolu Yüksek Güvenlikli Kapalı Cezaevinde yaşandığı iddia edilen hak ihlallerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/34209, 22 Eylül 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-34209-suluca-1-nolu-yuksek-guvenlikli-kapali-cezaevinde-yasandigi-iddia-edilen-hak-ihlallerine-i (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/751704fc-0c1b-47b9-aeb6-01997651cb85
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 109 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Adalet Bakanı | Yılmaz TUNÇ tarafından Anayasa'nın
| 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96. ve 99'uncu ddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim. li BİZAN Mersin Milletvekili
Suluca 1 No.lu Yüksek Güvenlikli Kapalı Cezaevi'nde tutulan mahpuslara, yasal olarak herhangi bir toplatma ya da yasaklama kararı bulunmayan kitapların verilmediği tespit edilmiştir. Uygulamada kitaplara dair "yasaklı kelimeler" listesi varmışçasına, özellikle "Kürt" ve "Kürdistan" gibi suç teşkil etmeyen kelimelerin içerikte geçmesi, kitabın mahpusa teslim edilmemesi için gerekçe yapılmaktadır. Benzer uygulamaların Edirne F Tipi Cezaevi'nde tutulan, önceki dönem HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş'ın yazarı olduğu "DAD" ve "Arafta Düet" adlı kitaplara yönelik olarak da sürdüğü görülmektedir. Bu kitapların da benzer şekilde mahpuslara ulaştırılmaması, meselenin yalnızca "kelime sansürü" değil, aynı zamanda siyasi kişiliklere karşı yürütülen sistematik bir sansür politikası olduğunu göstermektedir. Söz konusu kitapların herhangi bir suç unsuru taşımamasına, kamuya açık şekilde yayımlanmasına ve hakkında herhangi bir yasal yasaklama kararı bulunmamasına rağmen cezaevlerine sokulmaması, siyasi saiklerle hareket edildiğine dair güçlü bir izlenim yaratmaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Cezaevi idareleri tarafından alınan bu tür kararlar, Anayasa'nın 26. ve 28. maddelerinde güvence altına alınan ifade özgürlüğü ile düşünceyi açıklama ve yayma hakkına; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 10. maddesine, açıkça aykırıdır.
Ayrıca, mahpusların haber alma, kültürel gelişim ve ifade özgürlüğü hakları 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 62. Maddesi ile teminat altına alınmıştır. Anılan madde uyarınca; "Hükümlü, kurumun güvenliği ve düzeni göz önünde bulundurularak idarenin gözetimi altında gazete, dergi, kitap ve diğer yayınları okuyabilir." denilmekte; yayınların mahpuslara ulaştırılması, yalnızca açıkça suç içeren içerikler bakımından sınırlandırılabilmektedir. Oysa bu olaylarda, mahpuslara ulaşması engellenen kitapların hiçbir yasaklama/toplatma kararı bulunmamakta, yalnızca siyasi veya etnik içerikli kelimeler bahane edilerek dağıtımları engellenmektedir.
Bu bağlamda, infaz kurumlarının "keyfi yorumlarla" hak kısıtlaması yapması,hem hukuki güvenliği zedelemekte hem de düşünce özgürlüğü önünde fiili bir engel yaratmaktadır. Dahası, infaz kurumlarının kitap içeriklerine göre sansür uygulaması, demokratik toplum ilkesini ve düşünsel çoğulculuğu tehdit etmektedir. Kitap, kültür ve bilgiye erişimin önündeki bu keyfi engeller, bu temel yaklaşımı da ortadan kaldırmaktadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 62. maddesi çerçevesinde, kitap, gazete, dergi gibi yayınların mahpuslara ulaştırılması yükümlülüğü nasıl yerine getirilmektedir? Uygulamada hangi denetim ve izin süreçleri işletilmektedir?
Suluca I No.lu Cezaevi'nde içinde "Kürt" veya "Kürdistan" kelimeleri geçen kitapların mahpuslara verilmemesinin gerekçesi nedir? Bu yönde alınmış yazılı bir talimat ya da uygulama kararı mevcut mudur?
Bu uygulama Bakanlığınızın bilgisi ve onayı dahilinde mi yürütülmektedir? Yoksa cezaevi idarelerinin takdirine mi bırakılmıştır?
Edirne F Tipi Cezaevi'nde Bulunan Selahattin Demirtaş'a ait "DAD" ve "Arafta Düet" kitaplarının mahpuslara verilmemesi yönünde alınmış bir resmi yasaklama/toplatma kararı var mıdır? Eğer varsa bu kararın mahkeme onayı, gerekçesi ve usulü nelerdir?
Selahattin Demirtaş'ın kaleme aldığı eserlerin, yasal bir engel olmamasına rağmen cezaevlerine alınmamasına yönelik Adalet Bakanlığı bünyesinde özel bir talimat verilmiş midir?
Türkiye genelinde kaç cezaevinde, kaç farklı kitap benzer gerekçelerle (ifade edilen kelimeler, yazarlar veya konular üzerinden) mahpuslara verilmemiştir? Bu konudaki yıllık veri paylaşılacak mıdır?
Mahpuslara ulaştırılmayan bu kitapların listelenmesi ve kamuoyuna açıklanması yönünde bir çalışmanız var mıdır? Şeffaflığı sağlamak adına bu engellemelerin gerekçeleri açıklanacak mıdır?
Bakanlığınız, cezaevlerinde kitap ve yayın haklarının engellenmesine karşı nasıl bir denetim mekanizması işletmektedir? Bu uygulamalara karşı mahpusların ve ailelerin şikayetleri ne şekilde değerlendirilmektedir?
Türkiye genelinde cezaevlerinde benzer içerikli kitapların mahpuslara verilmemesi uygulamasının yaygınlığına dair detaylı veri mevcut mudur? Hangi cezaevlerinde kaç adet kitap benzer gerekçelerle engellenmiştir?
Mahpusların ifade özgürlüğü ve kültürel haklar açısından bu tür sansür uygulamalarına maruz kalmamaları için Bakanlığınız tarafından ne tür hukuki ve idari düzenlemeler yapılmıştır ya da yapılması planlanmaktadır?
Ceza infaz kurumlarında kitap engellemelerine ilişkin başvurular olduğunda bu başvuruların incelenmesi için özel bir mekanizma mevcut mudur? Mahpusların itiraz hakkı nedir, nasıl işleyecektir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yılmaz Tunç, Adalet Bakanı ·
NN Gk N 14 muaf 1712094 sayılı yazı.
İlgi yazınız ekinde alınan, Mersin Milletvekili Ali Bozan tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/34209 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur.
Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (1 adet)
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana htip://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden gxWCm8o - Lt*#hAE9 - Ts#PoVGSs - 2121A1- ile erişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü
Sayı :E-56020453-610-1646-5916/8115 Konu : Yazılı soru önergesi 04104 12028
Sayın Ali BOZAN Mersin Milletvekili
Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/34209 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur.
I- A) Süreli veya süresiz yayınlardan yararlanma hakkı, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 62. maddesinde düzenlenmiş olup, maddenin birinci fıkrasında hükümlünün, mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla süreli ve süresiz yayınlardan bedelini ödeyerek yararlanma hakkına sahip olduğu; ikinci fıkrasında resmi kurumlar, üniversiteler, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflar ve kamu yararına çalışan dernekler tarafından çıkartılan gazete, kitap ve basılı yayınların, hükümlülere ücretsiz olarak ve serbestçe verileceği; eğitim ve öğretimine devam eden hükümlülerin ders kitaplarının denetime tâbi tutulamayacağı; üçüncü fıkrasında kurum disiplinini, düzenini veya güvenliğini bozan ya da tehlikeye düşüren, hükümlülerin iyileştirilmesi amacına ulaşmayı zorlaştıran yahut müstehcen haber, yazı, fotoğraf ve yorumları kapsayan hiçbir yayının hükümlüye verilmeyeceği; dördüncü fıkrasında ilan ve reklamın geçici süreyle kesilmesi hâli dışında Basın İlân Kurumu aracılığıyla resmi ilan ve reklam yayınlama hakkı bulunmayan gazetelerin, ceza infaz kurumuna kabul edilmeyeceği, yabancı dilde yayımlanmış gazete ve dergilerin ceza infaz kurumuna kabul edilmesinde Adalet Bakanlığının yetkili olduğu,
B) 5275 sayılı Kanunun, "Kütüphaneden yararlanma" kenar başlıklı 61. maddesinin birinci fıkrasında, ceza infaz kurumlarında, kurumun büyüklüğüne göre, kütüphane veya kitaplık oluşturulacağı, kütüphanelerde veya kitaplıklarda verilen derslere kaynaklık edecek kitapların yanı sıra olanaklar ölçüsünde hükümlülerin boş zamanlarını değerlendirmelerini, okuma alışkanlığı edinmelerini ve kültür bakımından ufuklarını geliştirmelerini sağlayacak kitapların da bulundurulacağı,
Hükümlerine yer verildiği malumlarıdır.
Hükümlü ve tutukluların odalarında bir defada bulundurabilecekleri kitap sayısıyla ilgili olarak, ceza infaz kurumu eğitim kurulları tarafından, 5275 sayılı Kanunun 35. maddesi, Ceza İnfaz Kurumlarında Bulundurulabilecek Eşya ve Maddeler Hakkında Yönetmeliğin 8. maddesi, Ceza İnfaz Kurumları Kütüphane ve Kitaplık Yönergesinin 10, 11, 12 ve 30. maddeleri uyarınca uygulama yapılmakta olup, hükümlü ve tutukluların odalarında bulundurabilecekleri kitap sayısı ile ilgili herhangi bir sınırlama bulunmamaktadır.
Ancak, özellikle mevcudu kalabalık ceza infaz kurumlarında, odalardaki düzensizliğin, bulundurulması yasak eşyaların ve örgütsel dokümanların saklanmasının,
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden 6WCKR4#Ww - H5hPkX5 - njJF9)J Ju - UKO7CIZ ie erişebilirsin Mevzuat Genel Müdürlüğü aramalar sırasında yaşanabilecek olumsuzlukların ve oda yakma olaylarında kitap ve dokümanların kullanılmasının önlenmesi amacıyla Ceza İnfaz Kurumları Kütüphane ve Kitaplık Yönergesinin 30. maddesinde yer alan "Verilecek yayın sayısı, kütüphane ve kitaplık hizmetlerini aksatmayacak, oda veya koğuş düzenini bozmayacak şekilde, oda veya koğuştaki hükümlü ve tutuklu mevcudu ile kütüphane veya kitaplıkta bulunan yayın sayısı dikkate alınarak eğitim kurulu kararıyla belirlenir." hükmü uyarınca eğitim kurulunca alınan kararla hükümlü ve tutukluların odalarında bulundurabilecekleri kitap sayısında sınırlamaya gidilebilmektedir.
H- Adana Cumhuriyet Başsavcılığıyla yapılan yazışmaya verilen 14/10/2025 tarihli cevapta;
A) Adana Suluca 1 Nolu Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda tüm iş ve işlemlerin mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütüldüğü,
B) Soru önergesinde belirtilen aksi yöndeki iddiaların gerçeği yansıtmadığı, Bildirilmiştir.
Yılmaz TUNÇ Bakan
UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana http://vatandaş.uyap.gov.tr adresinden ©WCKR-wW - H5hPKX5 - nJF03/u - UKO7Cİ ileerişebilirsin
Yılmaz TUNÇBakan