Görme engelli bir vatandaşın özel bir bankada hesap açamamasına ilişkin
Kaynak göster
Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti), 23 Eylül 2025 tarihinde 7/34247 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 94 gün sonra, 26 Aralık 2025).
Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti, Muş). “Görme engelli bir vatandaşın özel bir bankada hesap açamamasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/34247, 23 Eylül 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-34247-gorme-engelli-bir-vatandasin-ozel-bir-bankada-hesap-acamamasina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/39ea7212-d169-45dd-b737-01997be575b1
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 94 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 80 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet ŞİMŞEK tarafından Anayasa'nın 98'inci İçtüzüğün 96'ncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
SümeyygBOZ | Muş Milletvekili |
"Türkiye'nin en büyük dijital bankası" olduğunu iddia eden TOM Bank'ın görme engelli bir yurttaşa hesap açmayı reddetmesi, yalnızca bireysel bir mağduriyet değil, açık bir ayrımcılık örneği ve devletin gözetim yükümlülüğünün ihlali anlamına gelmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Görme engelli Gizem Alakaya, TOM Bank'ın "Hadi" uygulaması üzerinden hesap açmak istemiş, görüntülü görüşme aşamasına kadar ilerlemiş, müşteri temsilcisinin tüm sorularını yanıtlamıştır. Ancak kimliğin üzerindeki ay-yıldızlı bölgeye dokunması istendiğinde, engeli nedeniyle annesinden destek almak istemiş, banka temsilcisi ise "politikalarımız gereği üçüncü kişiden destek alarak işleme devam edemezsiniz" diyerek görüşmeyi sonlandırmıştır.
Oysa yürürlükteki mevzuat, engelli bireylerin uzaktan kimlik doğrulama sürecinde ihtiyaç duymaları halinde üçüncü kişiden destek alabileceklerini açıkça düzenlemektedir. Bankacılık Hizmetlerinin Erişilebilirliğine Dair Yönetmelik bankaları, hizmetlerini engellilerin erişimine uygun hale getirmekle yükümlü kılarken; Uzaktan Kimlik Tespiti Yönetmeliği engellilerin üçüncü kişilerden destek alabilmesine açık hüküm koymaktadır. Buna rağmen TOM Bank'ın mevzuata aykırı şekilde hiçbir alternatif sunmadan işlemi reddetmesi, hem eşit hizmet ilkesinin hem de engelli haklarının açık ihlalidir.
Diğer dijital bankalarda benzer süreçler engellilerin erişimine uygun şekilde tamamlanabiliyorken, TOM Bank'ın ayrımcı politikası, engelli vatandaşların temel haklarını gasp etmektedir. Bu uygulama, yalnızca bir bankanın keyfi tutumuyla açıklanamaz; aynı zamanda Bakanlığın denetim ve gözetim sorumluluğunun yerine getirilmediğinin göstergesidir.
Devletin görevi, engelli yurttaşların yaşamın her alanında eşit ve onurlu biçimde yer almasını sağlamak ve ayrımcı uygulamalara izin vermemektir. Bankacılık gibi temel bir hizmet alanında engelli bireylerin haklarının gasp edilmesi, kabul edilemez bir tabloyu gözler önüne sermektedir. 0
Bu bağlamda:
SORULAR
Görme engelli bir yurttaşın hesap açma talebini mevzuata aykırı şekilde reddeden TOM Bank hakkında Bakanlığınız derhal inceleme veya soruşturma başlatmış mıdır? Başlatmadıysa bunun gerekçesi nedir?
Engelli vatandaşların üçüncü kişiden destek alabilmesine açıkça izin veren yönetmelikler ortadayken, TOM Bank'ın bu hakkı tanımaması hangi yasal dayanağa oturmaktadır?
. Mevzuata aykırı bu uygulama için TOM Bank'a idari yaptırım uygulanacak mıdır? Uygulanmayacaksa bu durum, engelli bireylere yönelik ayrımcı politikalara göz yumulduğu anlamına gelmeyecek midir?
. Bakanlığınızın denetim sorumluluğu altında bulunan dijital bankaların engelli bireylere eşit hizmet sunup sunmadığı düzenli olarak denetlenmekte midir?
. Türkiye'de faaliyet gösteren dijital bankalar içinde, erişilebilirlik yükümlülüklerini yerine getirmeyen başka kurumlar var mıdır? Varsa bu kurumlara ne tür yaptırımlar uygulanmıştır?
. Görme engelli yurttaşların finansal hizmetlere erişim hakkının gasp edilmesi, eşit yurttaşlık ilkesine aykırı değil midir?
. Bakanlığınız, engelli yurttaşların bankacılık hizmetlerinden eşit ve güvenli şekilde yararlanabilmesi için yeni düzenlemeler veya daha caydırıcı yaptırımlar getirmeyi planlamakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi yazınız ekinde alınan Muş Milletvekili Sayın Sümeyye BOZ'a ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Vav.
Mehmet ŞİMŞEK Bakan
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
7134247 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni
Sayın Sümeyye BOZ, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
Bankacılık hizmetlerinin engelli müşterilerin erişim ve kullanımına uygun hale getirilmesine ilişkin usul ve esaslar Bankacılık Hizmetlerinin Erişilebilirliğine Dair Yönetmelik (Erişilebilirlik Yönetmeliği) ile belirlenmiştir. Erişilebilirlik Yönetmeliğinin "Bankacılık hizmetlerinin erişilebilirliğine ilişkin genel ilkeler" başlıklı 4'üncü maddesinde, bankanın hizmet ve ürünlerini planlarken engelli müşterilerin kullanımına ilişkin gereksinimleri dikkate alması; hizmetlerini engelli müşterilerin kullanımına uygun halde sunarak, hizmet sunulan alanları ve hizmetleri erişilebilirlik standartlarına uygun hale getirmesi; personelinin engelli müşterilere yardımcı olmasını sağlayarak, müşterilerle doğrudan etkileşim halinde olan personeline engelli müşterilerle iletişim hususunda eğitim vermesi; sunduğu bankacılık hizmetlerine yönelik erişim, kullanım ve güvenlik ile ilgili hususlarda engelli müşterilerini bilgilendirirken, bilgilendirmede müşterinin engel durumu dikkate alması gerektiği düzenlenmektedir.
Ayrıca, gelişen teknoloji ve ihtiyaçlar dikkate alınarak bankalar tarafından yeni müşteri kazanımında kullanılabilecek uzaktan kimlik tespiti yöntemleri ve müşteri kimliğinin tespit edilmesini müteakip sunulacak bankacılık hizmetlerine yönelik olarak mesafeli olsun olmasın bir bilişim veya elektronik haberleşme cihazı üzerinden yazılı şeklin yerine geçecek şekilde ya da mesafeli olarak sözleşme ilişkisinin kurulmasına yönelik usul ve esaslar 01/05/2021 tarihi itibarıyla yürürlüğe giren Bankalarca Kullanılacak Uzaktan Kimlik Tespiti Yöntemlerine ve Elektronik Ortamda Sözleşme İlişkisinin Kurulmasına İlişkin Yönetmelik (Uzaktan Kimlik Tespiti Yönetmeliği) ile belirlenmiştir. Uzaktan Kimlik Tespiti Yönetmeliğinin 4'üncü maddesinde, uzaktan kimlik tespiti süreci başlatılmadan önce uyulması gereken genel ilkeler yer almakta olup, anılan maddenin dördüncü fıkrasında uzaktan kimlik tespiti işleminin kritik bir işlem olarak değerlendirildiği, sürecin kişi tarafından başlatılması, bilgi teknolojileri tarafından uygulanan kontroller ile devam ettirilmesi ve müşteri temsilcisi tarafından yapılacak onaylama ve ek kontroller ile tamamlanmasının sağlanması gerektiği, müşteri temsilcisi tarafından yapılan kontrollerde işlemin riskli bulunması halinde işlemin sonlandırılabileceği hüküm altına alınmıştır. Söz konusu hüküm de dikkate alınarak engelli kişilere ilişkin süreci netleştirmek için oluşturulan dokuzuncu ve onuncu fıkrada engelli kişiler için uzaktan kimlik tespit sürecinin Erişilebilirlik Yönetmeliğinin 4'üncü maddesine uygun şekilde tasarlanması
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 gerektiği ve engelli kişilerin uzaktan kimlik tespitinin görüntülü görüşme aşamasında ihtiyaç olması durumunda üçüncü bir kişiden yardım alabileceği; müşteri temsilcisinin, yardımda bulunacak üçüncü kişinin ve bu kişinin sunacağı kendi kimlik belgesinin ön ve arka yüzünü gösteren fotoğraflar ve/veya ekran görüntülerini oluşturması gerektiği hüküm altına alınmıştır. Mezkur hükümlerden uzaktan kimlik tespit süreci başlamadan engelli kişinin yardım alacağı üçüncü kişinin kimliğinin belirlenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Bu kapsamda, soru önergesinde yer alan konuya ilişkin olarak 19/09/2025 tarihinde Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumuna (BDDK) e-şikâyet kanalı aracılığıyla iletilmiş olan başvuru, BDDK tarafından derhal incelemeye alınarak e-şikâyet kanalı aracılığıyla T.O.M Katılım Bankası A.Ş.'ye (Banka) yönlendirilmiş; başvuruda belirtilen hususların tetkiki ile ilgiliye gerekli cevabın verilmesi ve konu hakkında yapılan işlemlere ilişkin olarak sistem üzerinden BDDK ya ayrıntılı bilgi iletilmesi istenmiştir. Bankaca iletilen bilgi ve belgelerden müştekinin başvurusuna konu hesap açılışı talebinin, başvurunun BDDK'ya ulaştığı tarih itibarıyla Bankaca yerine getirilmiş olduğu ve kişinin talebinin karşılandığı anlaşılarak,
Bankanın anılan sistem üzerinden müştekiye cevap vermesi sağlanmıştır.
Diğer taraftan, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ve ilgili diğer mevzuatta öngörülen görev, yetki ve sorumluluklar kapsamında; BDDK'nın denetim ve gözetim yetkisi altındaki kuruluşlar hakkında anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde denetim faaliyetleri düzenli olarak yürütülmektedir.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
Mehmet ŞİMŞEKBakan