Selimiye Camisi'nde yapılması planlanan restorasyon çalışmasına ilişkin
Kaynak göster
Mehmet Emin Ekmen (Yeni Yol), 26 Eylül 2025 tarihinde 7/34263 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 312 gün sonra, 4 Ağustos 2026).
Mehmet Emin Ekmen (Yeni Yol, Mersin). “Selimiye Camisi'nde yapılması planlanan restorasyon çalışmasına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/34263, 26 Eylül 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-34263-selimiye-camisi-nde-yapilmasi-planlanan-restorasyon-calismasina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/b1ccbf6e-cbcf-466d-b1a0-0199949df1ae
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 312 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Edirne Selimiye Camii, UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi?nde yer almakta olup, bu statü her türlü restorasyon sürecinin uluslararası koruma ilkeleri ve ulusal mevzuat çerçevesinde yürütülmesini zorunlu kılmaktadır. Ancak son dönemde alınan kararlar hem bilimsel raporlarla çelişen hem de kamuoyunda tartışma yaratan bir süreci gündeme getirmiştir.
2021 yılında başlatılan restorasyon çalışmaları, Edirne Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun 19.06.2023 tarihli ve 9435 sayılı kararıyla onaylanmış, Vakıflar Genel Müdürlüğü gözetiminde sürdürülmüştür. Restorasyon kapsamında yapılan raspa çalışmaları, 1830 tarihli Sayger-Desarnod gravürü, 1904 fotoğrafları ve 11. Abdülhamid dönemine ait arşiv belgeleriyle birlikte değerlendirildiğinde, mevcut hat ve tezyinatın 16. yüzyıldan günümüze kesintisiz biçimde korunduğu tespit edilmiştir. Bu süreç sonunda ana kubbe yazı ve bezemelerinin Aralık 2024"te tamamlandığı kamuoyuna duyurulmuştur.
Gerekçenin tamamını göster (13 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Ancak bu aşamada, "Selimiye Camii Tetkik ve Tahkik Heyeti" adıyla anılan ve resmi hüviyeti bulunmayan bir grup tarafından alternatif bir restitüsyon projesi gündeme getirilmiştir. Bilimsel dayanakları bulunmadığı gerekçesiyle 2024 ve 2025 yıllarında Bilim Kurulu ve ilgili koruma kurulları tarafından birkaç kez reddedilen bu proje, 29.07.2025 tarihinde Edirne Koruma Bölge Kurulu tarafından onaylanmıştır. Aynı projenin yeni bir bilimsel veri sunulmadan defalarca reddedildikten sonra kabul edilmesi, "kurul kararlarında süreklilik" ilkesine aykırılık oluşturmakta ve kararların hangi saiklerle değiştirildiğine ilişkin ciddi soru işaretleri yaratmaktadır.
Onaylanan bu yeni proje, yalnızca bakım veya konservasyon değil, mevcut hat ve tezyinatı ortadan kaldıracak köklü müdahaleler öngörmektedir:
. Kubbe ortasında yer alan celi sülüs istifli İhlâs Süresi yazısı, özgün metninden bazı kısımlar çıkarılarak farklı ölçü, renk ve istifle yeniden yazılacaktır.
: Yaklaşık beş yüzyıldır belgelenmiş konumlarını koruyan sekiz adet esmaü'l-hüsnâ madalyonu silinecek, kubbe yüzeyi boş bırakılacaktır.
: Kubbenin renkli ve katmanlı bezemeleri beyaz boyayla kapatılacak, böylece tarihi sürekliliği kanıtlanmış motifler ortadan kaldırılacaktır.
. Yazı ve motiflerin yerine getirilecek yeni düzenleme, belgelenmiş katmanların korunması ilkesine aykırı biçimde, farazi restitüsyon niteliği taşımaktadır.
Bu müdahale, ulusal koruma mevzuatının yanı sıra Venedik Tüzüğü başta olmak üzere, uluslararası koruma belgelerinde açıkça sakıncalı bulunan, "belgesel değeri olan katmanların kaldırılıp yerlerine varsayıma dayalı tasarımların konulması" uygulamasına karşılık gelmektedir.
Sanatçılar ve hattatlar tarafından yapılan ortak açıklamalarda da Karahisari"nin manevi evladı ve talebesi Hasan Çelebi?ye ait mevcut yazıların korunması gerektiği, bu yazıların kazınmasının veya değiştirilmesinin kültürel mirasa telafisi imkânsız zarar vereceği vurgulanmış; ayrıca karar süreçlerinin şeffaf yürütülmediği dile getirilmiştir.
Öte yandan, restorasyonun 2024 yılı sonunda tamamlanmış olması, kamu kaynaklarından önemli harcamaların yapıldığı anlamına gelmektedir. Tamamlanan bir uygulamanın birkaç ay sonra iptal edilmesi hem maliyetlerin artmasına hem de kamu zararına yol açma riski taşımaktadır. Sürecin mali boyutuna dair kamuoyuna şeffaf bir açıklama yapılmamış olması dikkat çekmektedir.
Son olarak, UNESCO Dünya Mirası statüsü bakımından da ciddi bir risk söz konusudur. Belgelenmiş ve onaylı bir restorasyonun iptal edilerek yerine bilimsel temeli tartışmalı bir restitüsyonun uygulanması, Selimiye Camii?nin Dünya Mirası Listesi'ndeki konumunu tehdit etmektedir. Böyle bir gelişme, yalnızca Selimiye'nin değil, Türkiye'nin uluslararası kültürel miras yükümlülüklerinin sorgulanmasına yol açabilecektir.
Tüm bu nedenlerle, restorasyon sürecinde alınan kararların dayanaklarının, "Tetkik ve Tahkik
Heyeti"nin hangi sıfatla sürece müdahil olduğunun, uygulamanın bilimsel gerekçelerinin ve mali-idari sonuçlarının açıklığa kavuşturulması kamu yararı açısından zorunluluk arz etmektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Edirne Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun 29.07.2025 tarihli kararında, aynı projeyi daha önce "bilimsel veri yokluğu" gerekçesiyle reddetmiş olmasına rağmen, kararını değiştirmesine esas teşkil eden yeni ve somut bilimsel belge, raspa verisi veya daha önce değerlendirilmemiş tarihi kaynak var mıdır? Varsa, bu yeni deliller Bilim Kurulu'nun değerlendirmesine sunulmuş mudur?
"Selimiye Camii Tetkik ve Tahkik Heyeti" hangi resmi yetkiyle, kimler tarafından ve hangi mevzuata dayanılarak oluşturulmuştur? Bu heyetin üyeleri kimlerden oluşmaktadır ve hangi kurum veya makam tarafından görevlendirilmiştir? Resmi bir statüsü yoksa, bu heyetin Koruma Kurulu karar süreçlerinde rol almasının dayanağı nedir?
Tamamlanmış bir restorasyon projesinin iptali ve yeni bir projenin onayı sürecinde öngörülen değişikliklerin (İhlâs Süresi yazısının istifinde değişiklik yapılması, esmaü"l-hüsnâ madalyonlarının kaldırılması, kubbe bezemelerinin silinerek beyaza boyanması) toplam maliyet analizi yapılmış mıdır? Bu uygulamanın kamuya ek maliyeti ne olacaktır ve tamamlanmış işlerin yeniden yapılmasından doğacak kaynak kaybı konusunda hangi tedbirler alınmaktadır?
Onaylanan yeni projenin, Selimiye Camii kubbesinin 16. yüzyıldaki özgün hâlinin bu şekilde olduğunu kanıtlayan herhangi bir arşiv belgesi, Mimar Sinan dönemine ait proje, tarihi çizim veya fotoğraf bulunmakta mıdır? Böyle somut dayanaklar yoksa, Bakanlığınız bu uygulamayı Venedik Tüzüğü'nün 9. ve 15. maddelerinde belirtilen koruma ilkeleriyle nasıl bağdaştırmaktadır?
Koruma Kurulu'nun önceki ret kararlarına rağmen aynı projenin kabul edilmesi, idare hukukunda geçerli olan "kararlarda süreklilik" ilkesi ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu bakımından nasıl açıklanmaktadır?
Bu kararın Selimiye Camii?nin UNESCO Dünya Mirası statüsü için oluşturduğu risk değerlendirilmiş midir? UNESCO Dünya Miras Komitesi'ne restorasyonun iptali ve yeni restitüsyon projesi hakkında resmi bir bilgilendirme yapılmış mıdır? Yapıldıysa, Komite'nin görüşü nedir?
Resmi Bilim Kurulu üyeleri, uzmanlar, akademisyenler ve hattatlar tarafından mevcut eserlerin korunmasına yönelik dile getirilen görüşler karar sürecinde hangi ölçüde dikkate alınmıştır? Bu görüşlerin karar süreci dışında bırakılmasının gerekçesi nedir?
Bu soru önergesinin; mevcut durumun âciliyetine binaen Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde erken görüşülmesi talep ve arz olunur.
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Nuri Ersoy, Kültür ve Turizm Bakanı ·
Bakanlığımız (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü)'ca;
Edirne ili, Merkez ilçesi, Meydan Mahallesi, Kentsel Sit Alanında kalan ve Anıt Eser (1. Grup) olarak tescilli, Vakıflar Genel Müdürlüğü mülkiyetine kayıtlı Selimiye Camii'ne ilişkin projeler Edirne Koruma Bölge Kurulunun muhtelif tarihlerde aldığı kararlarla uygun bulunmuş, zaman içinde uygulamada çıkan yeni verilerle söz konusu projelerde revizyonlar yapılmıştır.
Onaylı projeler kapsamında yapıda gerçekleştirilen raspa sonucu |, 2 ve 3. dönem hatlarına ilişkin veriler ortaya çıkmıştır. Elde edilen raspa verilerine ilişkin içinde mimar, sanat tarihçisi, hattat ve nakkaş uzmanların yer aldığı bir heyetçe "Mihrap ve Giriş Cephesi Hatları Değerlendirme Raporu" hazırlanmıştır. Raporda bu hususlar dikkate alınarak, 1. dönem verilerinin ortaya çıkarılmasından sonra restorasyon kararlarının verilmesi yönünde değerlendirme yapılmış, ayrıca Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi bünyesinde aynı heyetçe yapıdaki tezyinata ilişkin bir "Ön Değerlendirme Raporu" hazırlanmıştır.
Ana kubbede restorasyon uygulamaları yapılırken, yapılan uygulamanın 19. yüzyıl barok üslubuna ait olduğu böyle kapsamlı bir uygulama yapılırken kubbenin 16. yüzyıla klasik Osmanlı Dönemi tarzına dönmesi gerektiği belirtilerek yukarıda anılan raporlar kapsamında Edirne Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğüne yapılan başvuru üzerine, söz konusu raporların değerlendirildiği belirtilerek, 06.01.2025 tarihli Kurul kararı ile Kurulun 19.06.2023 tarihli kararının geçerli olduğuna karar verilmiş olup teklif proje uygun bulunmamıştır.
06.01.2025 tarihli Kurul kararına karşı Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kuruluna itiraz başvurusunda bulunulmuş, tüm bilimsel raporlar incelenerek 08.01.2025 tarihli Yüksek Kurul kararıyla; Selimiye Camii harim kısmı, ana kubbe ve yarım kubbelerinde yer alan kalem işlerine yönelik restorasyon projesinin uygun bulunmasına ilişkin kısmının iptaline, bu yönde hazırlanacak yeni projelerin ilgili Koruma Bölge Kuruluna iletilmesine karar verilmiştir. Sonrasında konu bu kapsamda ilgili Kurulca değerlendirilerek 29.07.2025 tarihli karar alınmıştır.
Bahse konu 08.01.2025 tarihli Yüksek Kurul Kararı ile 29.07.2025 tarihli Koruma Bölge Kurulu Kararına karşı açılan davalar neticesinde söz konusu kararlar iptal edilmiş olup 28.01.2026 tarihli Yüksek Kurul kararıyla da Mahkeme kararına uyulmasına karar verilerek 08.01.2025 tarihli karar iptal edilmiştir. Hâlihazırda, Selimiye Camiindeki uygulamalar Edirne Bölge Kurulunun 19.06,2023 tarihli kararı ile uygun bulunan projeler kapsamında yürütülmüştür.
Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kuruluna yapılan itirazlar, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ve bu Kanun'a dayanılarak çıkarılan Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu ve Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulları Yönetmeliği doğrultusunda değerlendirilerek gündeme alınmaktadır. Bahse konu Yönetmeliğin 18'inci maddesinin 2'nci fıkrasında yer alan "Taşınmaz üzerindeki ayni hakkını veya kiracılık hakkını belgelemeyen gerçek ve tüzel kişilerin itirazları, Koruma Yüksek Kurulu gündemine alınmaz hükmü Danıştay 14. Dairesinin 24.03.2016 tarihli ve E:2014/5355, K:2016/2193 sayılı kararı ile iptal edilmiştir. Bu kapsamda, Koruma Bölge Kurullarınca alınan kararlara karşı kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerce mevzuatta belirtilen süreler içinde yapılan itirazlar Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünce değerlendirilerek mevzuata aykırı olmayan başvurular Koruma Yüksek Kurulu gündemine alınmaktadır.
UNESCO Dünya Miras Komitesinin 19.06.2011-29.06.2011 tarihleri arasında gerçekleştirilen toplantısında kültürel varlık olarak Dünya Miras Listesi'ne dâhil edilen, ülkemiz ve dünya çapında önemli üstün evrensel değere sahip bir eser olan Edirne Selimiye Camii ve Külliyesi'ne ilişkin her türlü müdahale, detaylı bilimsel çalışmalar neticesinde elde edilen veriler dayanarak titizlikle değerlendirilmekte olup söz konusu kültürel mirasımızda yapılan uygulamalar Bakanlığımızca da takip edilmektedir.
Bakanlığımız (Vakıflar Genel Müdürlüğü)'ca;
Edirne merkezinde bulunan Selimiye Camisi'ndeki tüm uygulamalar 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ve 660 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarının Gruplanması, Bakım ve Onarımları ilke kararı kapsamında hazırlanan ve Edirne Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunca onaylanan restorasyon projeleri doğrultusunda devam etmiştir.
Selimiye Camisi'nin restorasyonu Edirne İdare Mahkemesince alınan karar doğrultusunda mevcut onaylı restorasyon projeleri çerçevesinde tamamlanmış olup 19.02.2026 tarihinde Ramazan ayının ilk gününde ibadete açılmıştır.
Mehmet Nuri ERSOYBakan