Antep fıstığı ithalatına ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 121 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasa'nın 98'inci ve İçtüzüğün 96 ile 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla arz ederim.
Sabahat ERDOĞAN SARITAŞ Siirt Milletvekili
SORULAR
09.2025
Türkiye'nin en önemli tarımsal ihraç ürünlerinden biri olan fıstık, özellikle Siirt, Antep, Urfa, Diyarbakır ve Batman başta olmak üzere bölge ekonomisinin temel dayanak noktalarından biridir. Ancak fıstık üreticisi son yıllarda ağır ekonomik baskılarla karşı karşıya kalmıştır. Girdi maliyetlerindeki yüksek artışlar, mazot, gübre, ilaç ve sulama masraflarındaki fahiş fiyatlar üreticinin belini bükmektedir. Bunun yanında olumsuz iklim koşulları, kuraklık, don ve dolu gibi afetler verimi ciddi ölçüde düşürmektedir.
Geçtiğimiz yıl ürün fiyatlarının aşırı şekilde düşmesi sebebiyle üretici emeğinin karşılığını alamamış, ürününü yok pahasına satmak zorunda kalmıştır. Bu yıl ise fıstık ithalatının gündeme getirilmesi, üreticiye "son darbe" niteliğindedir. Fıstık üretimi uzun vadeli, zahmetli ve yüksek risk içeren bir üretimdir. Çiftçi, çoğu zaman 4-5 yılda bir ancak verimli hasat alabilmektedir. Böyle bir üretim yapısına ithalat baskısı eklenirse, tıpkı pamuk, buğday ve mısırda olduğu gibi, fıstıkta da çiftçi bahçelerini sökmek zorunda kalacak; hem üretim hem de ülkemizin marka değeri büyük zarar görecektir.
Fıstık ithalatının açılması, bölgedeki üreticinin tek geçim kaynağını ortadan kaldıracağı gibi, ülke tarımının stratejik ürünlerinden birini de çöküşe sürükleyecektir. Üreticiyi desteklemek yerine ithalat kapılarının açılması, çiftçiyi geri dönülmez zararlara sevk etmek anlamına gelecektir. Fıstık henüz hasat mevsiminde ve ürünün büyük bölümü çiftçilerin elinde bulunduğunu göz önüne alınırsa ithalat yapılması halinde zararın üreticilere yansıyacağı kaçınılmazdır. Dolayısıyla gerek fıstık üreticilerini ve çiftçilerini gerekse de baklava üreticilerini her anlamda koruyacak, üretime katkılarını aksatmayacak ve emeklerini boşa düşürmeyecek tedbirler alınması elzemdir.
Bu bağlamda;
Fıstık ithalatına izin verilmesi yönünde Ticaret Bakanlığı'na kimler tarafından, hangi gerekçelerle başvuru yapılmıştır?
Bakanlığınız, fıstık üreticilerinin temsilcileriyle, kooperatiflerle ve ziraat odalarıyla bu konuda herhangi bir istişare yapmış mıdır?
Fıstık ithalatının açılması hâlinde, Siirt, Antep, Urfa, Diyarbakır ve Batman'daki üreticilerin gelir kayıplarını önlemek için hangi tedbirler planlanmaktadır?
Türkiye'nin en önemli ihracat kalemlerinden biri olan fıstıkta, üretimi geliştirmek ve ihracat potansiyelini artırmak için Bakanlığınızın somut bir destek programı var mıdır?
Fıstık fiyatlarının aşırı artışının sebebi gerçekten üretici mi, yoksa aracı tüccar ve stokçular mıdır? Bu konuda herhangi bir piyasa denetimi yapılmakta mıdır?
İthalatın, baklava fiyatlarını gerçekten düşürüp düşürmeyeceği konusunda Bakanlığınızın bilimsel veya ekonomik bir analiz çalışması var mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Bakanlığımız, gıda arz güvenliğini sağlamak, üretim planlamasını güçlendirmek, üretimde yeterliliği artırmak ve sürdürülebilir bir tarımsal üretim yapısını tesis etmek amacıyla kapsamlı stratejiler ve tedbirler uygulamaktadır. Halkın tüketim alışkanlıklarındaki değişiklikler ve mevsimsel talep artışları göz önüne alınarak ihtiyaca yönelik arz planlamaları ve ürün bazlı senaryolar hazırlanmaktadır.
Bakanlığımızın da üyesi olduğu Ekonomi Koordinasyon Kurulu, Gıda Komitesi ve Gıda ve Tarımsal Ürün Piyasaları İzleme ve Değerlendirme Alt Komitesi aracılığıyla piyasa regülasyonuna yönelik karar alma süreçleri etkin şekilde işletilmekte ve kurumlar arasında koordinasyon sağlanmaktadır. Alınan kararlar, sektörel dengeyi gözeten, üretici ve tüketiciyi koruyan bir anlayışla yürürlüğe konulmaktadır.
Ülkemizde yaşanan zirai don olayı 65 ilde görülmüş, 34 ilde yoğun bir etkilenme meydana gelmiştir. Yaşanan zirai dondan en çok meyve grubu etkilenmiştir.
2025 Yılında Meydana Gelen Zirai Don Nedeniyle Ürünleri Hasar Gören Çiftçilere Destekleme Ödemesi Yapılmasına İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı 14.09.2025 tarihli ve 33017 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01.02.2025 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir.
Söz konusu karar kapsamında 2025 yılı Şubat, Mart ve Nisan aylarında 65 ilde meydana gelen zirai don olayından etkilenen ve Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS)Y'ne kayıtlı olan çiftçilere (2025 üretim yılı için 13 Nisan'a kadar kayıtları bulunan) toplam 16 üründe (Antep fıstığı, armut, ayva, badem, ceviz, elma, erik, fındık, kayısı, kiraz, limon, mandalina, portakal, şeftali/nektarin, üzüm, vişne) destekleme ödemesi yapılmıştır.
Müracaat eden ve hasarları il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerince tespit edilen; tarım sigortası yaptırmamış olanlar veya tarım sigortası bulunmakla birlikte don teminatı bulunmayan çifiçiler destekten yararlanmaktadır.
Ödemeler, girdi maliyetleri, hasar alanları ve hasar oranları nispetinde hesaplanarak yapılmaktadır.
Bakanlığımızca 2025 üretim yılından itibaren uygulanmaya başlanan yeni destekleme modelinde, bitkisel üretim destekleri temel destek, planlı üretim desteği ve üretimi geliştirme desteği olmak üzere üç ana başlık altında toplanmıştır.
Bu kapsamda Antep fıstığı için temel destek ve üretimi geliştirme desteği ödemeleri yapılmaktadır. Antep fıstığı üreticilerine, temel destek kapsamında 2025 üretim yılı için 244 TL/dekar, 2026 üretim yılı için ise 310 TL./dekar destekleme ödemesi yapılacaktır. Üreticilerin iyi tarım uygulamaları, organik tarım faaliyetleri ile katı organik-organomineral gübre kullanımına yönelik olarak ilave üretimi geliştirme desteği ödemesi gerçekleştirilecektir.
Ayrıca Antep fıstığı ürününü lisanslı depolarda muhafaza edenlere Ticaret Bakanlığı tarafından belirlenen kira ücret tarifesinin 9675'i oranında kira desteği sağlanmaktadır.
Üreticilerin tarımsal üretime yönelik kredi/finansman ihtiyaçlarının uygun koşullarda karşılanması amacıyla, 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları kapsamında 01.01.2024- 31.12.2026 tarihleri arasında Ziraat Katılım Bankası A.Ş. ile T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerinden 28 farklı konuda *625-96100 aralığında Hazine faiz/kâr payı destekli yatırım ve işletme kredi/finansmanı kullanımı yapılabilmektedir.
İbrahim YUMAKLIBakan