Van'da bulunan Ermeni Varak Surp Haç Manastırı'nın restorasyonuna ilişkin
Kaynak göster
Gülcan Kaçmaz Sayyiğit (DEM Parti), 29 Eylül 2025 tarihinde 7/34388 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 45 gün sonra, 13 Kasım 2025).
Gülcan Kaçmaz Sayyiğit (DEM Parti, Van). “Van'da bulunan Ermeni Varak Surp Haç Manastırı'nın restorasyonuna ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/34388, 29 Eylül 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-34388-van-da-bulunan-ermeni-varak-surp-hac-manastiri-nin-restorasyonuna-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/6bc7d848-ee62-4839-8ad7-01999adda649
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 45 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda belirtilen sorularımın Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri ERSOY tarafından Anayasa'nın 98"inci ve TBMM İçtüzüğünün 96" ıncı ve 99*uncu maddeleri uyarınca yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Gülcan KAÇMAZ SAYYİĞİT Van Milletvekili
Urartulardan günümüze birçok uygarlığa başkentlik yapan Van'da kümbet, kilise, kale, medrese başta olmak üzere birçok tarihi yapı bulunmaktadır. Kentimizin ortak kültürel mirasının bir parçası olan tarihi yapılar, bugün inanç ve kültür turizminin de en önemli unsurlarıdır. Buna rağmen birçok tarihi yapının restorasyonu yapılmadığı gibi gerekli koruma tedbirleri dahi alınmamaktadır. Bu sebeple sıklıkla Urartu ve Ermenilerden geriye kalan sanatsal yapıların ve tarihi eserlerin tahrip edildiğine ilişkin şikayetler kamuoyuna da yansımaktadır. Bunun son örneği ise Van'ın İpekyolu ilçesine bağlı Yukarı Bakraçlı Mahallesinde bulunan Ermeni Varak Surp Haç Manastırı'dır.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Halk arasında Yedi Kilise olarak da bilinen Varak Surp Haç Manastırı'nın ciddi bir yıkım ve tahribatla karşı karşıya olduğu on yıllardır bilinmektedir. Çünkü 8'inci yüzyılda inşa edilen manastırın duvarları üzerindeki yazı ve resimlerin tahrip edildiği ve çatıların çöktüğü ifade edilmektedir. Buna rağmen siyasi iktidar tarafından koruma tedbirlerini uygulanmadığı, bu sebeple de mahalle sakinlerinin kendi imkanlarıyla tarihi manastırı korumaya çalıştığı belirtilmektedir. Bunun yeterli olmadığını söyleyen yurttaşlar, yetkililerin geç olmadan restorasyon çalışmalarını başlatarak manastırın korumaya alınmasını talep etmektedirler.
Bu bağlamda;
1 — Van / İpekyolu ilçesinin Yukarı Bakraçlı Mahallesinde bulunan Ermeni Varak Surp Haç Manastırı'nın uğradığı yıkım ve tahribat hakkında bilginiz var mıdır?
2 — İpekyolu İlçesinin Yukarı Bakraçlı Mahallesinde bulunan Ermeni Varak Surp Haç Manastırı'nda süregelen tahribatın önüne neden geçilmemektedir?
SORULAR
Ermeni Varak Surp Haç Manastırı'yla ilgili herhangi bir koruma kararı var mıdır? Varsa, gereği neden yapılmamaktadır?
• 3 4 - Ermeni Varak Surp Haç Manastırı'nın korunması ve restorasyonuyla ilgili bugüne kadar yapılan çalışmalar nelerdir?
Ermeni Varak Surp Haç Manastırı'nın korunması ve restore edilmesine yönelik herhangi bir adım atılacak mıdır?
6 — Van genelinde bulunan tarihi yapı sayısı kaçtır? Bu tarihi yapılardan kaçı Bakanlığınızca tescil edilmiştir? Tescil edilmeyen yapılar hangileridir? Bunların korunup restore edilmesi için yürütülen çalışmalar nelerdir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Nuri Ersoy, Kültür ve Turizm Bakanı ·
CEVAP
Bakanlığımız (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü)'ca;
Van ili, İpekyolu ilçesi, Bakraçlı Mahallesi, 116 ada, 280-282 parsellerde kayıtlı, tescilli Yedi Kilise (Varakavank Manastırı) özel mülkiyete aittir. Korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescilli söz konusu kilisenin koruma grubu Van Koruma Bölge Kurulunun 23.12.2024 tarihli kararı ile 1. grup olarak belirlenmiştir. 2012 yılında Manastır'a ilişkin restorasyon projesi Kurul kararı ile uygun bulunmuştur. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun "Yetki ve Yöntem" başlıklı 10'uncu maddesinin 5'inci fıkrasında; "..Diğer kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının korunma ve değerlendirilmesi bu Kanun hükümlerine uygun olarak kendileri tarafından sağlanır." hükmü bulunmaktadır. Dolayısıyla, söz konusu yapının mülkiyeti şahsa ait olduğundan yapıya yönelik Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Yatırım Programı oOkapsamında yürütülen herhangi bir restorasyon o çalışması bulunmamaktadır.
Ülkemiz genelinde 2863 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat kapsamında tespit tescil süreci devam etmekte olup hâlihazırda Van ili sınırları içinde 281 tescilli taşınmaz kültür varlığı bulunmaktadır. Tescilli yapılara ilişkin mülkiyet sahiplerince iletilen başvurular 2863 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat kapsamında ilgili Koruma Bölge Kurulu tarafından değerlendirilmektedir.
Ayrıca, Van ilinde 2025 yılında "Van Kalesi Bakım ve Onarım İşi" ile "Van Akdamar Adası Tadilat-Onarım İşi"ne ödenek desteği verilmiş olup söz konusu işler tamamlanmıştır. Bununla birlikte 2025 yılında ihalesi gerçekleştirilen "Eski Van Şehri Doğu Sur Duvarları Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon Proje İşi" ile "Eski Van Şehri Çevre Düzenleme 1. Etap İşi" devam etmektedir.
Mehmet Nuri ERSOYBakan