Hafriyat atıklarının geri dönüştürülmesi ve yeniden kullanımına ilişkin

Milletvekillerimiz tarafından şahsıma yöneltilen ve ilişik listede; TBMM Esas numaraları ve konuları belirtilen yazılı soru önergeleri incelenmiş olup, söz konusu önergelerde yer alan hususlara ilişkin cevaplarımız ekte sunulmuştur.

Bilgilerinizi ve gereğini arz ederim.

-Dosya (1 Takım)

Mustafa Kemal Mahallesi Eskişehir Devlet Yolu (Dumlupınar Bulvarı) 9. km. No: 278 Çankaya / Ankara İrtibat: Yurdagül GÜNEŞ Tel: 410 14 46

SAYIN Av. Dr. MUSTAFA SEZGİN TANRIKULU'NUN TBMM 7/34454 ESAS SAYILI 6k 29 YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN SORULAR VE CEVABI

SORULAR

Türkiye'nin deprem kuşağında yer alması ve şehirlerimizin modern yaşam standartlarına ulaştırılması hedefi doğrultusunda yürütülen kentsel dönüşüm projeleri, hayati bir öneme sahiptir. Ancak bu süreçte ortaya çıkan ve sürekli artan hafriyat atığı miktarı, hem çevresel bir tehdit oluşturmakta hem de önemli bir ekonomik yük getirmektedir. Geçmişte Osmanlı İmparatorluğu'nun atık yönetimi konusunda gösterdiği ileri görüşlülük, günümüzdeki sorunlarımıza ışık tutmaktadır. Osmanlılar, büyük yapıların inşasında (örneğin Fatih Camii, Süleymaniye Camii) önceki yapıların yıkımından elde edilen malzemeleri (sütunlar, taşlar vb.) yeniden kullanarak döngüsel bir ekonomi modeli uygulamışlardır. Harç yapımında dahi doğal malzemelerin yanı sıra mevcut yapı kalıntılarından elde edilen ufalanmış tuğla ve kiremit parçalarının kullanıldığı bilinmektedir. Bu yaklaşım, hem kaynak tasarrufu sağlamış hem de atık miktarını önemli ölçüde azaltmıştır. Günümüzde teknolojik gelişmelerle birlikte hafriyat atıklarının geri dönüştürülerek yeni nesil inşaat malzemeleri üretimi için büyük bir potansiyel bulunmaktadır. Özellikle beton ve agregaların yeniden kullanımı, hem doğal kaynak tüketimini azaltacak hem de atık depolama alanlarına olan ihtiyacı ortadan kaldıracaktır. Osmanlı'nın bu kadim bilgeliğini modern teknolojiyle birleştirerek kentsel dönüşüm projelerimizde uygulamak, hem çevresel sürdürülebilirlik hem de ekonomik verimlilik açısından çığır açıcı bir adım olabilir.

Bu bağlamda,

1. Kentsel dönüşüm projelerinden kaynaklanan hafriyat atıklarının etkin bir şekilde geri dönüştürülmesi ve yeni nesil inşaat malzemeleri üretiminde kullanılması için mevcut durumda ne tür çalışmalar yapılmaktadır? Bu konuda bakanlığınızın kısa ve uzun vadeli hedefleri nelerdir?

2. Osmanlı İmparatorluğu'nun inşaat atıklarını yeniden kullanma ve döngüsel ekonomi prensiplerini günümüz teknolojisiyle birleştirerek kentsel dönüşüm süreçlerine entegre etme potansiyeli hakkında bakanlığınızın bir araştırması veya pilot proje çalışması bulunmakta mıdır? Varsa, bu çalışmaların sonuçları ve yaygınlaştırma planları nelerdir?

3. Hafriyat atıklarının geri dönüştürülmesi ve yeniden kullanımı konusunda özel sektöre yönelik teşvikler veya destek mekanizmaları mevcut mudur? Bu alandaki yatırımları artırmak amacıyla yeni bir mevzuat çalışması veya hibe programı düşünülmekte midir?

4. Geri dönüştürülmüş malzemelerden üretilen inşaat malzemelerinin kullanımının yaygınlaştırılması için, standartlar ve kalite kontrol süreçleri konusunda bakanlığınızın yürüttüğü veya planladığı çalışmalar nelerdir? Bu malzemelerin güvenli ve etkin kullanımını sağlamak için ne gibi adımlar atılacaktır?

5. Kentsel dönüşüm projelerinde hafriyat atığı yönetimini daha sürdürülebilir hale getirmek amacıyla üniversiteler, sivil toplum kuruluşları ve ilgili sektör temsilcileri ile iş birliği içerisinde yürütülen veya planlanan ortak çalışmalar bulunmakta mıdır?

CEVAP

Kentsel Dönüşüm Başkanlığımızca yürütülen kentsel dönüşüm uygulamaları 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun ve 6306 sayılı Kanun'un Uygulama Yönetmeliği uyarınca yürütülmektedir. Söz konusu kentsel dönüşüm uygulamalarına konu alan ve yapıların (Riskli Alan, Rezerv Yapı Alanı ve Riskli Yapı) belirlenmesine dair usul ve esaslar, anılan Kanun ve Uygulama Yönetmeliği ile tanımlanmış olup Başkanlığımızca anılan mevzuat kapsamında uygulama yapılmaktadır.

Anılan Kanun kapsamında yapılan uygulamalar afet risklerine karşı can ve mal kaybına yol açma riski taşıyan yerleşim alanları ile bu alanlar dışındaki riskli yapıların bulunduğu yerlerde; afetlere duyarlı ve bütüncül planlama yaklaşımı çerçevesinde, kent kimliği ile uyumlu, mahalle kültürünü destekleyen, insan ölçeğinde, az katlı yapılaşma anlayışıyla yürütülmekte; uygulamalar aynı zamanda sahip oldukları yeşil alan düzenlemeleri ve gölgeleme elemanları gibi donatı unsurları ile yıkım ve inşa faaliyetlerinden etkilenen yerlerde bitki örtüsünün korunması ve yeşil altyapının oluşturulmasına ilişkin tedbirleri de içermektedir.

Yürürlükte bulunan Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği, hafriyat toprağı, inşaat ve yıkıntı atıklarının çevreyle uyumlu bir şekilde azaltılması, toplanması, geçici depolanması, taşınması, geri kazanılması, değerlendirilmesi ve bertaraf edilmesine ilişkin genel kurallar ile teknik ve idari hususları düzenlemeyi amaçlamaktadır.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7'nci maddesinin (i) bendinde büyükşehir belediyelerinin görev, yetki ve sorumlulukları tanımlanmış olup hafriyat toprağı ile inşaat ve yıkıntı atıklarının yönetimi ile ilgili tüm görev, yetki ve sorumluluk büyükşehir belediyelerinin uhdesindedir. Bu bağlamda, söz konusu geri kazanım tesislerinin teşkil edilmesine dair belediyeler görev ve sorumlulukları çerçevesinde iş ve işlemleri yürütmektedir. Bununla birlikte Bakanlığımızca özellikle depremden kaynaklanan yıkıntı atıklarının geri kazanımının sağlandığı Hatay ve Kahramanmaraş illerinde geri kazanım tesisi kurulmuştur.