İthal edilen ve geri dönüştürülen plastik atıklara ilişkin

Aşağıdaki sorularımın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

Çin'in plastik atık ithalatını durdurmasının ardından Türkiye, Avrupa'dan en fazla plastik atık alan ülkelerden biri haline gelmiştir. Plastik atık ithalatına ilişkin kamuoyuna yansıyan veriler ise birbirinden önemli ölçüde farklılık göstermektedir. İthal edilen plastik atıkların ne kadarının geri dönüştürüldüğü ne kadarının proses artığı olarak ortaya çıktığı ve nasıl bertaraf edildiği konusunda kamuoyuna açık, doğrulanabilir ve tesis bazlı veriler bulunmamaktadır. Öte yandan Adana ve Mersin başta olmak üzere plastik geri dönüşüm tesislerinin yoğunlaştığı bölgelerde yürütülen bilimsel araştırmalar, sulama kanalları, toprak ve su kaynaklarında mikroplaştık kirliliğinin ciddi boyutlara ulaştığını ortaya koymaktadır. Geri dönüşüm tesislerinden kaynaklanan atık sular, yasa dışı döküm ve kontrolsüz yakma iddiaları çevre hakkı, tarımsal üretim, gıda güvenliği ve halk sağlığı bakımından ciddi kaygılar yaratmaktadır. Bu bağlamda;

SORULAR

1. 2018-2026 yılları arasında Türkiye'ye her yıl kaç ton plastik atık ithal edilmiştir? Bu atıkların ülkelere göre dağılımı nedir?

2. İthal edilen plastik atıkların ne kadarı geri dönüştürülmüş ne kadarı proses artığı olarak ortaya çıkmış ve ne şekilde bertaraf edilmiştir?

3. Türkiye'de plastik atık geri dönüşümü alanında faaliyet gösteren lisanslı tesis sayısı kaçtır? Bunların illere göre dağılımı nasıldır?

4. 2018-2026 yılları arasında plastik geri dönüşüm tesislerinde kaç denetim yapılmış, kaç tesiste mevzuata aykırılık tespit edilmiş, kaç tesise idari yaptırım uygulanmış ve kaç tesisin faaliyeti durdurulmuş veya lisansı iptal edilmiştir?

5. Bakanlığınız tarafından plastik geri dönüşüm tesislerinin bulunduğu bölgelerde toprak, yerüstü suyu, yeraltı suyu ve deniz suyunda mikroplaştık analizleri yapılmakta mıdır? Yapılıyor ise sonuçları nelerdir?

6. Plastik geri dönüşüm tesislerinden kaynaklanan atık suların kanalizasyon sistemlerine, derelere veya sulama kanallarına usulsüz şekilde deşarj edildiğinin tespit edildiği kaç olay bulunmaktadır? Bu olaylara ilişkin hangi idari ve adli işlemler yapılmıştır?

7. İthal edilen plastik atıkların gümrükten nihai geri dönüşüm veya bertaraf aşamasına kadar şeffaf biçimde izlenmesini sağlayacak bir takip sisteminin kurulmasına yönelik Bakanlığınızın yürüttüğü bir çalışma bulunmakta mıdır?

8. Plastik atık ithalatının çevre, tarım, gıda güvenliği ve halk sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin Bakanlığınız tarafından hazırlanmış bir etki analizi veya ulusal eylem planı bulunmakta mıdır? Bulunuyor ise içeriği nedir?