Engelli bireylerin araç alımında vergi muafiyetinden yararlanma şartlarına ilişkin
İYİ Parti
Muhatap:
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş Kaynak göster
Yüksel Selçuk Türkoğlu (İYİ Parti), 17 Ekim 2025 tarihinde 7/35314 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 59 gün sonra, 15 Aralık 2025).
Yüksel Selçuk Türkoğlu (İYİ Parti, Bursa). “Engelli bireylerin araç alımında vergi muafiyetinden yararlanma şartlarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/35314, 17 Ekim 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-35314-engelli-bireylerin-arac-aliminda-vergi-muafiyetinden-yararlanma-sartlarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/9f4ca14a-fb26-4f6e-9f31-019a05fe487d
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 59 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Türkiye Cumhuriyeti Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş tarafından Anayasanın 98 ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü *nün 96 ve 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını için gereğini saygılarımla arz ederim.
Türkiye'de engelli bireylerin yaşamını kolaylaştırmak ve toplumsal yaşama tam ve eşit katılımını sağlamak devletin anayasal sorumluluğudur. Ancak, mevcut mevzuat ve uygulamalar, engelli vatandaşlarımızın araç edinme süreçlerinde ciddi yapısal sorunlara yol açmaktadır. Engellilik oranı 9090 ve üzeri olan bireyler, araç kullanma şartı aranmadan Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) ve Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV) muafiyeti hakkından yararlanabilirken; 990'ın altında engel oranına sahip olan bireyler bu haktan yalnızca "aracı bizzat kullanmaları" şartıyla faydalanabilmektedir. "Sürücü olamaz" raporu verilen ancak fiilen araç kullanamayacak durumda olan binlerce vatandaş, bu şart nedeniyle hem ekonomik hem de sosyal olarak mağdur edilmektedir. Bu durum, Anayasa'nın eşitlik ilkesi, engelli haklarına ilişkin uluslararası sözleşmeler ve bağımsız yaşam hakkı açısından ciddi bir hak ihlalidir. Engelli bireylerin hareket özgürlüğünü kısıtlayan bu düzenleme, onları hem kamu hizmetlerine hem de sosyal yaşama erişimden mahrum bırakmaktadır. Örneğin, 452 engellilik oranına sahip vatandaşımız, bağımsız yaşamını sürdürebilmek için araç kullanma becerisine sahip olmasına rağmen özensiz muayeneler sonucu "sürücü olamaz" raporu verilmiş, bu nedenle ÖTV muafiyetinden de yararlanamamıştır. Bu örnek yalnızca bir kişiye ait değil; ülke genelinde yüzlerce vatandaş benzer mağduriyet yaşamaktadır. Bu tablo, engelli bireylere kâğıt üzerinde tanınan hakların uygulamada fiilen kilitlendiğini açıkça göstermektedir. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, bu konunun sosyal hak boyutundan birinci derecede sorumludur.
Bu bağlamda;
Gerekçenin tamamını göster (7 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
SORU 1- Türkiye genelinde, engellilik oranı "490 altında olup da ÖTWMTV muafiyetinden yararlanamayan kişi sayısı kaçtır?
SORU 2- Bakanlığınızın bu durumdan etkilenen engelli bireylere yönelik özel bir veri takibi ya da istatistiksel çalışması var mıdır?
SORU 3- Mevcut mevzuatta yer alan "490 engel oranı sınırının engelli bireylerin hareket özgürlüğünü kısıtladığı yönünde kamuoyunda yükselen talepler dikkate alınarak, bu oranın yeniden düzenlenmesi veya engel oranına bağlı olmayan bir hak mekanizması oluşturulması için bakanlığınızın yürüttüğü bir çalışma var mıdır?
SORU 4- Sürücü belgesi alamadığı için ÖTVMTV muafiyetinden de yararlanamayan engelli bireylerin, bakıcıları veya yakınları üzerinden araç edinimini kolaylaştıracak bir sistem kurulması yönünde herhangi bir mevzuat hazırlığı yapılmakta mıdır?
SORU 5- Bu konuda bakanlığınıza ulaşan bireysel başvuru sayısı nedir? Bu başvuruların kaçı olumlu sonuçlandırılmıştır?
SORU 6- Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın, engelli bireylerin hareket özgürlüğü ve araç erişiminde yaşadığı bu sorunları gidermeye yönelik kısa ve orta vadeli bir eylem planı veya strateji belgesi var mıdır?
Adres: Halkla İlişkiler Binası 6-kat No: E-611
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mahinur Özdemir Göktaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı ·
x)25014 :a)02.10.2025 tarihli ve 1709499 sayılı yazınız. 6 4 23 b)22.10.2025 tarihli ve 1720796 sayılı yazınız. zl | 2 Ş 3 14
c) 28.10.2025 tarihli ve 1724950 sayılı yazınız. o")
İlgi yazı ekinde alınan Bursa Milletvekili Sayın Yüksel Selçuk TÜRKOĞLU tarafından
Bakanlığımıza yöneltilen 7/34059, 7/35086 ve 7/35314 Esas Numaralı yazılı soru önergelerine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan
1. 7/34059 Cevap Metni (2 Sayfa)
2. 7/35086 Cevap Metni (1 Sayfa)
3. 7/35314 Cevap Metni (1 Sayfa)
Telefon No:(312) 705 73 30 b
2İ3534 Ge.33
Bursa Milletvekili Sayın Yüksel Selçuk TÜRKOĞLU'na Ait 7/35314 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni
Bakanlığımız engelli bireyler ve ailelerinin güçlendirilmesi ve yaşam standartlarının iyileştirilmesi amacıyla çalışmalar yürütmekte, engelli bireylerin istihdamına ve toplumsal hayata etkin olarak katılımına büyük önem vermektedir.
Engelli bireylere sağlanan haklar ve uygulamalar incelendiğinde sosyal hayata katılım ve bağımsız yaşamın desteklenmesine yönelik düzenlemelerin olduğu görülmektedir.
Ülkemizde engellilere sağlanan haklar, onların sosyal hayata katılımını ve bağımsız yaşamlarını destekleyen çeşitli düzenlemelerle güvence altına alınmıştır. ÖTV istisnası, engellilerin kendi araçlarını edinmesine imkân tanıyarak günlük yaşamda bağımsız hareket etmelerini kolaylaştırmaktadır ancak seyahat konusunda sağlanan haklar yalnızca ÖTV indirimi ile sınırlı değildir. Engelli bireyler ayrıca toplu taşımada ücretsiz veya indirimli ulaşım, şehirlerarası otobüs, tren ve uçak biletlerinde indirim gibi haklardan da yararlanmaktadır.
Bu düzenlemeler, engellilerin eğitim, iş, sağlık ve sosyal yaşam olanaklarına erişimini kolaylaştırmakta ve toplumsal hayata eşit katılımlarını desteklemektedir.
Sonuç olarak, engellilerin bağımsız yaşam hakkı yalnızca ekonomik desteklerle değil, erişilebilir ulaşım ve seyahat imkanları ile de pekiştirilmektedir. Ücretsiz veya indirimli toplu taşıma ve şehirlerarası seyahat hakları, engellilerin aile ziyaretleri, sosyal etkinlikler ve kültürel faaliyetlere katılımını, işyerine ulaşımını kolaylaştırarak özgür ve bağımsız hareket etmelerini sağlamaktadır. Bu çerçevede sağlanan haklar, engellilerin toplumsal hayatta eşit fırsatlara erişmesini ve yaşamlarını bağımsız olarak sürdürebilmelerini güvence altına almaktadır.
Bu kapsamda Bakanlığımız tarafından engelli bireylerin toplumsal hayata tam ve eşit katılımını sağlamak, haklarını güvence altına almak ve bağımsız yaşamlarını desteklemek, kapsamlı politikalar geliştirmek hedefi ile 2030 Engelsiz Vizyon belgesi hazırlanmıştır.
Öte yandan, ÖTV muafiyetine ilişkin düzenleme yapma yetkisi ise Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı uhdesinde olmakla birlikte; 9690 ve üzeri engel oranına sahip engelli bireyler ile engellilik derecesi 9690"ın altında olan engelli bireylerden yalnızca, engellilik durumu, ilk iktisabı yapılacak taşıtın hareket ettirici akşamında (debriyaj pedalı, fren pedalı, gaz pedalı ve/veya vites kolunda) tadilat yaptırılmasını gerektirecek (zorunlu kılacak) nitelikte olanlar ÖTV muafiyetinden yararlanabilmektedir.
Soru önergesinde yer alan diğer konular, Bakanlığımız görev ve faaliyet alanında olmadığından değerlendirilememiştir.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan