Tarım Kredi Kooperatifleri ve bağlı şirketlerine ilişkin
Kaynak göster
Mahmut Tanal (CHP), 17 Ekim 2025 tarihinde 7/35349 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 74 gün sonra, 30 Aralık 2025).
Mahmut Tanal (CHP, Şanlıurfa). “Tarım Kredi Kooperatifleri ve bağlı şirketlerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/35349, 17 Ekim 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-35349-tarim-kredi-kooperatifleri-ve-bagli-sirketlerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/1f2015e8-fef3-4921-b018-019a057707f1
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 74 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 63 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)CHP
T.B.M.M.
Gerekçenin tamamını göster (7 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
CUMHURİYET HALK PARTİSİ Grup Başkanlığı
Sy: o 14475
Tarım Kredi Kooperatifleri ve bağlı şirketlerinden oluşan Tarım Kredi Holding, kamu | kaynaklarıyla faaliyet gösteren, çiftçiyi destekleme amacı taşıyan bir kurumdur. Ancak Tarım Kredi Holding'in 2024 yılı faaliyet raporuna ve internet sitesindeki kamuya açık bilgilere göre; kurumun 2024 yılı için 250 milyar TL ticaret hacmi (yıllık ciro) beyan ettiği, buna rağmen aynı yıl 3 milyar TL zarar açıkladığı görülmektedir.
Diğer yandan, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 4/k maddesi uyarınca, belirli şartları sağlayan kooperatifler kurumlar vergisinden muaftır. Bu madde, yalnızca kendi ortaklarıyla işlem yapan, kazanç dağıtmayan ve ticari amaç gütmeyen kooperatifler için geçerlidir.
Tarım Kredi Holding ise; yurt içi ve yurt dışı şirketlerle ticari faaliyetler yürütmekte, market zincirleri aracılığıyla halka satış yapmakta, üretici dışındaki kişi ve kurumlarla ticaret ilişkisi kurmaktadır. Dolayısıyla kurumun kooperatif muafiyeti statüsünü ticari amaçla kullanarak vergi ödemekten kaçındığı yönünde ciddi kamuoyu iddiaları bulunmaktadır.
Bu iddialar, vergi adaletinin ihlali ve kamu zararı ihtimali açısından denetlenmesi gereken bir konudur.
Bu Bağlamda;
SORULAR
Tarım Kredi Kooperatifleri ve bağlı şirketleri tarafından 2024 yılı için beyan edilen 250 milyar TL ticaret hacmi (ciro) üzerinden devlete ödenen toplam kurumlar vergisi tutarı nedir?
Tarım Kredi Holding ve bağlı şirketlerinin 2024 yılı vergi yükümlülükleri kapsamında kurumlar vergisi dışında (KDV, stopaj, damga vergisi vb.) yaptığı toplam vergi ödemesi ne kadardır?
Tarım Kredi Holding ve iştirakleri, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 4/k maddesi uyarınca kurumlar vergisinden muaf mıdır? Bu muafiyetin dayanağı hangi resmi karardır ve hangi şirketler bu muafiyet kapsamında değerlendirilmiştir?
Tarım Kredi Holding'in 2024 yılı için 3 milyar TL zarar açıklamasına rağmen, aynı yıl 250 milyar TL ticaret hacmine ulaşmasının gerekçesi nedir? Bu zarar, üretim maliyetlerinden mi, yönetim giderlerinden mi, yoksa finansman yükünden mi kaynaklanmaktadır?
Tarım Kredi Kooperatifleri'nin "sadece ortaklarıyla işlem yapma" şartı fiilen ortadan kalktığı hâlde, kurum nasıl olur da hâlen vergi muafiyeti statüsünü koruyabilmektedir? Kurumun, halk satışına açık Tarım Kredi Marketleri zinciri aracılığıyla yürüttüğü ticaret, bu muafiyet şartıyla çelişmiyor mu?
Tarım Kredi Holding bünyesindeki şirketlerin (örneğin Tarım Kredi Tedarik ve Üretim A.Ş., Tarım Kredi Yem, Tarım Kredi Pazarlama, Tarım Kredi Market A.Ş. vb.) her biri ayrı ayrı kurumlar vergisi mükellefi midir, yoksa tüm grup tek bir muafiyet kapsamına mı alınmıştır?
2024 yılı faaliyet raporunda yer alan "kooperatif gelirleri, iştirak kazançları ve vergi avantajları" kalemleri hangi tutarlardan oluşmaktadır ve bu kalemlerin toplamı kamu adına hangi denetim mekanizmasından geçmektedir?
Tarım Kredi Holding'in kamu sermayesi taşıyan bir kuruluş olarak, şeffaflık ve hesap verebilirlik yükümlülüğü çerçevesinde 2024 yılı bağımsız denetim raporu kamuoyuyla neden paylaşılmamıştır?
Tarım Kredi Holding'in vergi muafiyeti nedeniyle doğrudan veya dolaylı yoldan Hazine'nin vergi gelirlerinden yarattığı kayıp ne kadardır?
o Hazine ve Maliye Bakanlığı, Tarım Kredi Holding ve bağlı şirketlerin 5520 sayılı Kanun'un 4/k maddesini kötüye kullanarak vergi muafiyetini ticari amaçla kullandığı yönündeki iddialar hakkında bir vergi incelemesi veya denetim başlatmış mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi yazınız ekinde alınan Şanlıurfa Milletvekili Sayın Av. Mahmut TANAL 'a ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Mele.
Mehmet ŞİMŞEK Bakan
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok. Kat: 3-4
7135349 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni
Sayın Av. Mahmut TANAL, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 2'nci maddesinin ikinci fıkrasında kooperatifler kurumlar vergisi mükellefleri arasında sayılmış, aynı Kanunun 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının (k) bendinde ise tüketim ve taşımacılık kooperatifleri dışında kalan kooperatifler belirli şartlarla kurumlar vergisinden muaf tutulmuşlardır.
Bu kapsamda, kooperatiflerin kurumlar vergisi muafiyetinden yararlanabilmeleri için ana sözleşmelerinde; sermaye üzerinden kazanç dağıtılmamasına, yönetim kurulu başkan ve üyelerine kazanç üzerinden pay verilmemesine, yedek akçelerinin ortaklara dağıtılmamasına, sadece ortaklarla iş görülmesine dair hükümlerin bulunması ve bu kayıt ve şartlara da fiilen uyulması gerekmektedir.
Ayrıca, 7061 sayılı Kanun ile 5520 sayılı Kanunun 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının (k) bendine eklenen parantez içi hükümle 1/1/2018 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, kurumlar vergisinden muaf kooperatiflerin ortak dışı işlemleri nedeniyle kooperatif tüzel kişiliğine bağlı ayrı bir iktisadi işletme oluşmuş kabul edileceği, kooperatiflerin bu iktisadi işletmelerinden ve tam mükellefiyete tabi başka bir kurumun sermayesine katılımlarından kazanç elde etmelerinin ve bu kazançların daha sonra ortaklara dağıtılmasının da muafiyete etkisinin olmayacağı hüküm altına alınmıştır.
Diğer taraftan, 1581 sayılı Tarım Kredi Kooperatifleri ve Birlikleri Kanununun "Muafiyetler" başlıklı 19'uncu maddesinde, bu Kanuna göre kurulacak ve kurulmuş sayılan kooperatifler ile bölge ve merkez birliklerinin, kurumlar vergisinden muaf olduğu; ancak, bu kuruluşların ortak dışı işlemlerden elde edecekleri gelir-gider farklarının ayrı bir hesapta takip ve tespit edilerek vergilendirileceği hükümlerine yer verilmiştir.
Bu hüküm ve açıklamalara göre kooperatiflerin, 1/1/2018 tarihinden itibaren gerçekleştirecekleri ortak dışı işlemler nedeniyle muafiyetleri etkilenmeyecek, ancak bu işlemlerden elde edilen kazançlar kooperatif tüzel kişiliğine bağlı ayrı bir iktisadi işletme nezdinde kurumlar vergisine tabi tutulacaktır.
Bunun yanı sıra, risk odaklı bir bakış açısıyla sektörler ve konulara yönelik analiz çalışmaları yapılmakta ve ülke genelinde sahada yaygın ve yoğun denetimler, sektörel vergi denetimleri, veriye dayalı denetimlere süreklilik arz edecek şekilde devam edilmektedir. Vergi kanunları kapsamında yapılan bu denetimler neticesinde, yine vergi kanunlarına aykırı hareket edenler hakkında ilgili mevzuatta öngörülen müeyyideler mükellefler arasında herhangi bir ayrım gözetilmeksizin herkese eşit bir biçimde uygulanmaktadır. Ayrıca, vergi mevzuatımızda yer alan istisna, muafiyet ve indirim gibi düzenlemeler de dahil olmak üzere tüm hükümler,
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12. M Blok. Kat 3-4 e-posta; sgbsoruonergeleri 4 hmb,gn ir Klektronik Ağ: way. hinb.son tr kapsama giren tüm mükelleflere ve/veya vergisel işlemlere herhangi bir ayrım gözetilmeksizin eşit bir şekilde uygulanmakta olup yıllar itibarıyla yayımlanan vergi harcamaları raporları ile gerçekleştirilen denetim faaliyetleri sonuçlarının yer aldığı yılı faaliyet raporlarına "www.gib.gov.tr" internet adresinden ulaşılabilmektedir.
213 sayılı Vergi Usul Kanununun "Vergi Mahremiyeti" başlıklı 5'inci maddesinin birinci fıkrasında, vergi muameleleri ve incelemeleri ile uğraşan memurların, vergi mahkemeleri, bölge idare mahkemeleri ve Danıştay'da görevli olanların, vergi kanunlarına göre kurulan komisyonlara iştirak edenlerin ve vergi işlerinde kullanılan bilirkişilerin; görevleri dolayısıyla, mükellefin ve mükellefle ilgili kimselerin şahıslarına, muamele ve hesap durumlarına, işlerine, işletmelerine, servetlerine veya mesleklerine müteallik olmak üzere öğrendikleri sırları veya gizli kalması lazım gelen diğer hususları ifşa edemeyecekleri ve kendilerinin veya üçüncü şahısların nef'ine kullanamayacakları hükme bağlanmıştır. Bu itibarla, mükelleflerin muamele ve hesap durumlarına ilişkin talep edilen bilgilerin paylaşılması yasal olarak mümkün bulunmamaktadır.
Soru önergesinde bahsi geçen diğer hususlar ise Tarım ve Orman Bakanlığı uhdesinde bulunmaktadır.
Deslet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 v-posta: sgbsoruonergeleri g hmb.goxr Elektronik A& www. hmb.gotir
Mehmet ŞİMŞEKBakan