Kahverengi kokarca böceği ile mücadeleye ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 33 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından yanıtlanması için gereğini arz ederim.
Bolu Milletyekil
Kahverengi kokarca (Halyomorpha halys) 2017?den itibaren Türkiye'de tespit edilmiş olup Karadeniz bölgesi başta olmak üzere yayılma eğilimi göstermiştir. Tarım ve Orman Bakanlığı 2025 yılı içinde feromon tuzakları kurulması ve doğal düşman salımı uygulamaları yürüttüğünü açıklamıştır; 2025'te 40 ilde 1.156.000 doğal düşman salımı ve on binlerce feromon tuzak kurulumu bildirilmiştir. Son yıllarda Karadeniz Bölgesi başta olmak üzere ülkemizde hızla yayılan kahverengi kokarca böceğinin yalnızca tarımsal ürünlere verdiği zararlarla değil, insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkileriyle de ciddi bir tehdit haline gelmiştir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Kahverengi kokarcanın Türkiye'de ilk tespit edildiği tarih ve yerler ile bugüne kadar hangi illerde ve ilçelerde tespit edildiğine ilişkin güncel döküm (il/ilçe bazlı) Bakanlığınızda kayıtlı mıdır?
Bakanlığınızın 2025 yılı içinde uyguladığı mücadele yöntemleri nelerdir?
Kahverengi kokarca nedeniyle 2018—2025 aralığında (yıllık bazda) tarımsal üretimde (özellikle fındık, elma, stone-fruit, sebze vb.) tespit edilen zarar ve ekonomik kayıp tahmininiz nedir? Üreticilere yönelik tazminat, acil destek veya düşük faizli kredi programı gibi mali destek mekanizmalarınız var mıdır? Varsa kapsam ve uygulama şekli nedir
Bakanlığınızın önümüzdeki 3 yıl için kahverengi kokarca ile mücadeleye ayırdığı bütçe ve insan kaynağı (teknik personel, saha ekipleri, entomolog sayıları) miktarları nedir? 2026-2028 dönemine ilişkin orta vadeli eylem planı/bütçe tahmini var mıdır? TBMM Halkla İlişkiler Binası Üçüncü Kat No: B309 Bakanlıklar / Ankara
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Bitkisel üretimde önemli ölçüde kayıplara neden olan istilacı ve polifag bir zararlı olan Kahverengi kokarca (Halyomorpha halys) ülkemizde ilk defa 2017 yılında görülmüştür.
2023 yılında "Kahverengi Kokarca Eylem Planı" uygulamaya konulmuş ve 2024 yılında "Kahverengi Kokarca ile Mücadele Seferberliği" başlatılmıştır.
Zararlıyla mücadelede mekanik (süpürme, toplama, imha), biyoteknik (feromon tuzaklar), biyolojik (Samuray arıcığı (7Trissolcus Japonicus), sülün| ve kimyasal mücadele yöntemleri uygulanmaktadır.
46 ilde 212 ilçede, 1.272 teknik personelle 631 lokasyonda çalışmalar yürütülmektedir.
Biyoteknik mücadele çerçevesinde, Kahverengi kokarca zararlısına yönelik 82 bin 994 feromon tuzak kurulmuştur.
Zararlı popülasyonunu azaltılmasında en etkili yollardan biri "Samuray arıcığı" yumurta parazitoitinin kullanıldığı biyolojik mücadele yöntemidir.
Samuray Arıcığı Salım Rehberi hazırlanarak iVilçe tarım ve orman müdürlüklerimize gönderilmiştir.
Kahverengi Kokarca Ülkesel Entegre Mücadele Yönetimi Projesi" kapsamında; 2023 yılında 20.000 adet, 2024 yılında 35 ilde 207.286 adet ve 2025 yılında 40 ilde 1.156.328 adet Samuray arıcığı salımı yapılmıştır.
Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) Genel Müdürlüğümüz tarafından Kahverengi kokarca ile biyolojik mücadele kapsamında sülünlerin faydalı olup olmayacağıyla ilgili akademik çalışmalar yapılmış ve sülünlerin Kahverengi kokarca predatörü olduğu gözlemlenmiştir.
DKMP Genel Müdürlüğümüz Kanatlı Hayvan Yerleştirme Programı kapsamında Doğu ve Batı Karadeniz Bölgesi başta olmak üzere etkilenen bölgelere 2.350 sülün salımı yapılmıştır.
İl tarım ve orman müdürlüklerimizin kontrolünde 2024-2025 yılı kışlak mücadelesi döneminde 1.008.663 hanede biyosidal ilaçlama yapılmıştır.
Kahverengi kokarcaya karşı ruhsatlı pestisitlerin kullanımı sadece fındıkta mevcut olduğundan birçok meyve, sebze ve tarla ürününde kullanımı hakkında araştırma enstitülerimizce il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerimizde görevli teknik personellere yönelik çok sayıda eğitim düzenlenmiştir.
2025 yılında 91.741 üreticiye, 1.174 basın mensubuna ve 2.368 sektör temsilcisine bilgilendirme yapılmıştır.
Ondokuzmayıs Üniversitesi ile Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü tarafından hazırlanan "Kahverengi Kokarca ile Biyolojik Mücadelede Bakteri Kökenli Entomopatojenlerin Araştırılması ve İnsektisidal Aktivite Gösteren Moleküllerin Kimyasal Yapılarının Karakterizasyonu" isimli TÜBİTAK 1001 Projesi'nin saha çalışmaları yürütmektedir. Bununla birlikte yeni cezbet-öldür noktası, yerli feromon ve entomopaijojenlerle ilgili yeni projeler de Osmangazi, Sabancı ve Ondokuz Mayıs üniversiteleri ile ortak olarak hazırlanmaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan