Sivas'ın Kangal ilçesinde bulunan bir altın madeninin çevreye ve su kaynaklarına etkilerine ilişkin
DEM Parti
Muhatap:
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Mehmet Özhaseki Kaynak göster
Adalet Kaya (DEM Parti), 23 Ağustos 2023 tarihinde 7/3574 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 54 gün sonra, 16 Ekim 2023).
Adalet Kaya (DEM Parti, Diyarbakır). “Sivas'ın Kangal ilçesinde bulunan bir altın madeninin çevreye ve su kaynaklarına etkilerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/3574, 23 Ağustos 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-3574-sivas-in-kangal-ilcesinde-bulunan-bir-altin-madeninin-cevreye-ve-su-kaynaklarina-etkilerin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/1025ca7e-78b6-43f5-8208-018a267a6f43
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 54 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Mehmet Özhaseki tarafından Anayasa'nın 98'inci ve İçtüzüğün 96'ncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını saygılarımla dilerim.
Sivas'ın Kangal ilçesinde altın madeni işleten ve siyanürle altın ayrıştıran Koç Holdinge bağlı
Demir Export firmasının Kalkım köyü yakınlarında maden sahasını genişletmek istemesi, ekolojik yıkıma yol açacağı gerekçesiyle çevre gönüllüleri tarafından yargıya taşınmıştır.
Gerekçenin tamamını göster (6 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Çevre Etki Değerlendirmesi Olumlu Raporu'nun iptali ve yürütmenin durdurulması talebiyle açılan dava Sivas Bölge İdare Mahkemesince reddedilmiş ancak Danıştay 6. Dairesi geçtiğimiz günlerde ret kararını bozmuştur. Koç Holding'e bağlı Demir Export firması Danıştay'ın kararına rağmen bölgede faaliyetini sürdürmektedir. Madencilik faaliyetleri Çetinkaya ve Pınargözü köylerinin su kaynaklarını kirletmekte ve hızla tükenmesine yol açmakta ve dünyaca ünlü "doktor balıkları" yok olma tehlikesiyle karşı karşıya bırakmaktadır.
Köylüler daha önce de kullandıkları suyun kirliliğinden şüphelenip 2011?de resmi makamlara başvurmuş, Sağlık Bakanlığı, İl Sağlık Müdürlüğü, Toplum Sağlık Merkezi vb. kurumların farklı tarihlerde yaptığı 5 farklı tahlilin hepsinde, yüksek miktarda arsenik çıkmıştır. Bunun üzerine, şirket filtre sistemi kurup köye "temiz su" iletmeye başlamış fakat maden yüzünden kaynaklar azaldığı için arıtma su, ihtiyacı karşılamaya yetmemiştir. Arsenikli su ile filtrelenmiş suyun karıştırılarak şebekeye dağıtıldığı yine köylülerin kendi olanaklarıyla Hacettepe Üniversitesi'ne Nisan 2014"te yaptırdığı tahlil sonucunda ortaya çıkmıştır.
Deliller üzerine Asliye Mahkemesi, suçun TCK'nın 185/1 veya 2. maddelerine göre, "kasten veya özensiz davranmak suretiyle tüketilecek şeylere zehir katma veya bozma" fiiline girdiğini belirterek, görevsizlik kararıyla davayı Sivas 1. Ağır Ceza Mahkemesi'ne göndermiştir. Demir Export 2016'da insan sağlığını tehlikeye atmaktan yargılanmıştır. Ancak sanık olarak sadece jeoloji ve çevre mühendisinin yargılandığı dava, bilirkişi heyetinin raporunda şirketin yaptığı arıtma tesisinin izinsiz olduğu, ortada hiçbir yasal prosedürün bulunmadığı, kendi tasarrufu ile bunu yapıp köye su verdiği, arıtma öncesinde ve sonrasında yapılan tahlillerde arsenik oranının normalin çok üzerinde olduğu belirtilmesine karşın 2021'de beraat ile sonuçlanmıştır.
Geçmişte yaşanan hukuksuzluklar çevre halkını şirketin yargı kararı olmasına rağmen madencilik faaliyetlerine devam edecekleri hususunda endişelendirmektedir.
Bu bağlamda;
I) Demir Export şirketinin Danıştay kararına rağmen maden genişletme faaliyetlerine devam etmesini nasıl durduracaksınız?
SORULAR
Yasaların çiğnenmesine göz yuman, görevini yapmayıp ihmallere sebep olan, çevre karşıtı yatırım ve plan kararlarına onay veren, asli sorumluluklarını yerine getirmeyerek bu felaketlere sebep olan sorumlulara yönelik herhangi bir idari ve adli soruşturma başlatıldı mı?
Demir Export'un madencilik faaliyetleri neticesinde su kaynakları zehirlenen Kangal ilçesine bağlı köylerin susuzluk sorununu çözmek için ne yapacaksınız?
Ekolojik kırıma yol açan, Kangal, Bergama, Kaz Dağı, İliç, Diyadin gibi ülkenin birçok bölgesinde yapılan veya yapılmak istenen siyanürlü altın işletmeciliğini neden yasaklamıyorsunuz?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Özhaseki, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ·
SORULAR:
1. Demir Export şirketinin Danıştay kararına rağmen maden genişletme faaliyetlerine devam etmesini nasıl durduracaksınız?
b) Yasaların çiğnenmesine göz yuman, görevini yapmayıp ihmallere sebep olan, çevre karşıtı yatırım ve plan kararlarına onay veren, asli sorumluluklarını yerine getirmeyerek bu felaketlere sebep olan sorumlulara yönelik herhangi bir idari ve adli soruşturma başlatıldı mı?
3) Demir Export'un madencilik faaliyetleri neticesinde su kaynakları zehirlenen Kangal ilçesine bağlı köylerin susuzluk sorununu çözmek için ne yapacaksınız?
4) Ekolojik kırıma yol açan, Kangal, Bergama, Kaz Dağı, İliç, Diyadin gibi ülkenin birçok bölgesinde yapılan veya yapılmak istenen siyanürlü altın işletmeciliğini neden yasaklamıyorsunuz?
CEVAP:
Demir-Export A.Ş. tarafından yapılması planlanan, "Bakırtepe Altın Madeni İşletmesi (Açık Ocak İşletmesi, Kırma - Eleme Tesisi ve Yığın Liç Prosesi) Kapasite Artışı Projesi" için Bakanlığımızca 28.06.2021 tarihli "ÇED Olumlu" kararı verilen bahse konu karar idari yargı tarafından iptal edilmiştir.
Bu kapsamda; geçerliliği devam eden 15/03/2018 tarihli ve 5007 sayılı "ÇED Olumlu" kararına esas kapasitede ve bu karara esas ünitelerde mevzuata uygun şekilde faaliyet gösterilmesinde yasal bir engel bulunmadığı da belirtilmiştir.
28.06.2021 tarihli ve 6317 sayılı ÇED Olumlu Kararı'nın yargı kararı ile iptali nedeniyle, sahadaki tüm faaliyetleri ve planlanan kapasite artışlarını kümülatif olarak içerecek şekilde ÇED Başvuru Dosyası hazırlanarak Bakanlığımıza sunulmuş olup, süreç devam etmektedir.